Στους διαδρόμους των Βρυξελλών και στις πρωτεύουσες των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, η ανησυχία δεν κρύβεται πλέον πίσω από διπλωματικές διατυπώσεις. Η είδηση ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει μια «express» συμφωνία με το Ιράν έχει σημάνει συναγερμό. Ενώ ο Λευκός Οίκος εμφανίζεται αισιόδοξος για μια άμεση διευθέτηση, η Ευρώπη φοβάται πως η βιασύνη για ένα επικοινωνιακό «deal» θα υπονομεύσει τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της ηπείρου.
Το «δόγμα» της ταχύτητας έναντι της ουσίας
Ο Ντόναλντ Τραμπ, πιστός στη στρατηγική των γρήγορων αποτελεσμάτων, φαίνεται να πιέζει για μια συμφωνία που θα τερματίσει την τρέχουσα ένταση, ειδικά μετά τις πρόσφατες στρατιωτικές εμπλοκές. Ωστόσο, για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο από μια προσωρινή εκεχειρία.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η νέα αμερικανική ομάδα διαπραγμάτευσης, στερούμενη της πολυετούς εμπειρίας των προκατόχων της στο «ιρανικό παζάρι», κινδυνεύει να πέσει στην παγίδα της Τεχεράνης. Μια συμφωνία που θα επικεντρώνεται μόνο στον περιορισμό των πυρηνικών δυνάμεων, αγνοώντας το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων και τη δράση των proxies (οργανώσεων-αντιπροσώπων) στην περιοχή, θεωρείται από το Παρίσι και το Βερολίνο ως «δώρο-άδωρο».
Οι τρεις μεγάλοι φόβοι της Ευρώπης
-
Η Στρατηγική Αυτονομία στην πράξη: Η ΕΕ αισθάνεται παραγκωνισμένη. Η απουσία ουσιαστικής διαβούλευσης από την πλευρά της Ουάσιγκτον δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο, όπου οι ΗΠΑ αποφασίζουν για την ασφάλεια της «γειτονιάς» μας χωρίς εμάς.
-
Η Ενεργειακή και Μεταναστευτική Απειλή: Μια κακή συμφωνία που θα κατέρρεε σε έξι μήνες θα μπορούσε να προκαλέσει νέα ανάφλεξη στο Στενό του Ορμούζ. Για την Ευρώπη, αυτό μεταφράζεται σε εκτόξευση των τιμών της ενέργειας και ένα νέο κύμα προσφυγικών ροών που η ήπειρος δεν είναι έτοιμη να διαχειριστεί.
-
Το Πυρηνικό «Παράθυρο»: Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αν η συμφωνία δεν περιλαμβάνει αυστηρούς ελεγκτικούς μηχανισμούς (Snapback mechanisms), το Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει την άρση των κυρώσεων για να χρηματοδοτήσει την τελική ευθεία προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Το διπλωματικό χάσμα του Ατλαντικού
Η ρήξη στις σχέσεις ΗΠΑ-ΕΕ για το ιρανικό ζήτημα δεν είναι νέα, αλλά τώρα λαμβάνει υπαρξιακές διαστάσεις για το ΝΑΤΟ. Η ρητορική του Λευκού Οίκου που συνδέει τη συνδρομή της Ευρώπης στο Ιράν με την ασφάλεια της Συμμαχίας, πιέζει τους Ευρωπαίους ηγέτες σε μια γωνία.
«Δεν μπορούμε να είμαστε αφελείς», δήλωσε πρόσφατα κορυφαίος Ευρωπαίος αξιωματούχος, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για το σενάριο να δράσει μόνη της. Η «απρόβλεπτη» φύση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής αναγκάζει τις Βρυξέλλες να επανεξετάσουν τις δικές τους αμυντικές και διπλωματικές δυνατότητες.
Η επόμενη ημέρα των σχέσεων Δύσης-Ιράν κρίνεται σε μια λεπτή ισορροπία. Αν η Ουάσιγκτον προχωρήσει σε μια συμφωνία «βιτρίνας» για εσωτερική κατανάλωση, η Ευρώπη ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με μια Μέση Ανατολή που θα φλέγεται, χωρίς να έχει λόγο στις εξελίξεις. Το ερώτημα παραμένει: Θα επικρατήσει η ανάγκη για ένα γρήγορο πολιτικό θρίαμβο ή η ανάγκη για μια βιώσιμη ειρήνη;
