Μια εξέλιξη που απειλεί να ανατρέψει τις λεπτές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και να παγώσει κάθε προοπτική διπλωματικής εκτόνωσης έρχεται στο φως της δημοσιότητας τις τελευταίες ώρες. Σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες που μεταδίδουν διεθνή δίκτυα και ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, ο Πρόεδρος του Ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπακέρ Γκαλιμπάφ, υπέβαλε την παραίτησή του από το σώμα των διαπραγματευτών της χώρας, καταγγέλλοντας ευθέως εξωθεσμικές παρεμβάσεις.
Η είδηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια εσωτερική πολιτική αναταραχή στην Τεχεράνη, αλλά συνιστά σαφή ένδειξη ότι το «βαθύ κράτος» των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) αναλαμβάνει τον πλήρη έλεγχο της εξωτερικής πολιτικής, παραμερίζοντας τις πιο μετριοπαθείς –ή έστω ρεαλιστικές– φωνές του καθεστώτος.
Το παρασκήνιο της σύγκρουσης: Γιατί «έσπασε» ο Γκαλιμπάφ
Ο Μοχαμάντ Μπακέρ Γκαλιμπάφ, μια προσωπικότητα που ισορροπούσε μεταξύ του συντηρητισμού και του τεχνοκρατικού ρεαλισμού, φαίνεται πως έφτασε στα όριά του. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι «Φρουροί της Επανάστασης» (Pasdaran) παρενέβησαν επανειλημμένα στις λεπτές διαπραγματεύσεις που αφορούσαν κρίσιμα περιφερειακά ζητήματα, ακυρώνοντας συμφωνηθέντα σημεία και επιβάλλοντας μια «σκληρή γραμμή» που δεν άφηνε περιθώρια ελιγμών.
Η παραίτηση Γκαλιμπάφ ερμηνεύεται ως μια κραυγή αγωνίας για την υπονόμευση των θεσμικών οργάνων του Ιράν. Ως έμπειρος πολιτικός, ο Γκαλιμπάφ αντιλήφθηκε ότι η παρουσία του στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είχε καταστεί διακοσμητική, καθώς οι πραγματικές αποφάσεις λαμβάνονταν στα κέντρα επιχειρήσεων των Φρουρών, μακριά από το Κοινοβούλιο και το Υπουργείο Εξωτερικών.
Η «σκιά» των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC)
Οι Φρουροί της Επανάστασης δεν είναι απλώς ένα στρατιωτικό σώμα, είναι το οικονομικό και πολιτικό «σιδηρούν χέρι» του Ιράν. Η παρέμβασή τους στις διαπραγματεύσεις υποδηλώνει μια στρατηγική επιλογή για περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης. Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι Pasdaran φοβούνται πως οποιαδήποτε διπλωματική υποχώρηση θα μπορούσε να αποδυναμώσει την επιρροή τους στο εσωτερικό της χώρας αλλά και στους «αντιπροσώπους» τους (proxies) στη Μέση Ανατολή, όπως η Χεζμπολάχ και οι Χούθι.
Η απομάκρυνση του Γκαλιμπάφ ανοίγει τον δρόμο για πρόσωπα απόλυτα ελεγχόμενα από την πτέρυγα των «σκληροπυρηνικών», γεγονός που καθιστά το μέλλον της περιφερειακής ασφάλειας εξαιρετικά αβέβαιο.
Οι επιπτώσεις στη διεθνή σκακιέρα
Η παραίτηση αυτή στέλνει ένα δυσοίωνο μήνυμα προς τη Δύση και το Ισραήλ. Όσο ο Γκαλιμπάφ συμμετείχε στις διεργασίες, υπήρχε η ψευδαίσθηση ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να συζητήσει κάτω από ένα πλαίσιο αμοιβαίων υποχωρήσεων. Πλέον, η διπλωματία δείχνει να δίνει τη θέση της στην απόλυτη ιδεολογική ακαμψία.
-
Διαπραγματεύσεις για το Πυρηνικό Πρόγραμμα: Η αποχώρηση μετριοπαθέστερων στοιχείων δυσχεραίνει οποιαδήποτε προσπάθεια αναβίωσης συμφωνιών ή ελέγχου του πυρηνικού προγράμματος.
-
Περιφερειακή Αστάθεια: Η κυριαρχία των Φρουρών ενδέχεται να σημάνει αύξηση της χρηματοδότησης και της στρατιωτικής στήριξης σε εξτρεμιστικές οργανώσεις στην περιοχή.
-
Ισραηλινή Αντίδραση: Το Τελ Αβίβ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, με τα ισραηλινά ΜΜΕ να τονίζουν ότι η παραίτηση Γκαλιμπάφ επιβεβαιώνει την εκτίμησή τους πως το Ιράν δεν επιθυμεί πραγματικό διάλογο, αλλά χρόνο για να ενισχύσει τις θέσεις του.
Το εσωτερικό ρήγμα στην Τεχεράνη
Η εξέλιξη αυτή αποκαλύπτει επίσης το βάθος του ρήγματος στην κορυφή της ιρανικής εξουσίας. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι πολιτικοί που αναζητούν οικονομική ανάσα μέσω της άρσης των κυρώσεων και από την άλλη οι στρατιωτικοί-θρησκευτικοί ηγέτες που θεωρούν τη σύγκρουση με τη Δύση ως υπαρξιακή αναγκαιότητα για τη διατήρηση του καθεστώτος.
Ο Γκαλιμπάφ, αν και παραδοσιακός σύμμαχος του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, φαίνεται πως «θυσιάστηκε» στον βωμό της απόλυτης κυριαρχίας των Pasdaran. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν ο Χαμενεΐ έδωσε την έγκρισή του για αυτή την περιθωριοποίηση ή αν οι Φρουροί λειτουργούν πλέον ως ένα κράτος εν κράτει που υπερβαίνει ακόμα και τις εντολές της θρησκευτικής ηγεσίας.
Η παραίτηση Γκαλιμπάφ δεν είναι μια απλή διοικητική μεταβολή. Είναι το τέλος μιας εποχής που η διπλωματία είχε έστω και μια χαραμάδα ελπίδας στην Τεχεράνη. Για την παγκόσμια κοινότητα, η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι ο συνομιλητής απέναντι στο τραπέζι δεν φορά πλέον κοστούμι, αλλά τη στολή των Φρουρών της Επανάστασης. Η προετοιμασία για μια παρατεταμένη περίοδο έντασης στη Μέση Ανατολή φαντάζει πλέον μονόδρομος.
