Σε μια κλωστή κρέμεται πλέον η εύθραυστη εκεχειρία και η συνολική γεωπολιτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή, καθώς οι πολυαναμενόμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, με επίκεντρο την πρωτεύουσα του Πακιστάν, βρίσκονται ουσιαστικά «στον αέρα». Παρά τις εντατικές και αγωνιώδεις προσπάθειες του Ισλαμαμπάντ να λειτουργήσει ως ένας ουδέτερος και αξιόπιστος διαμεσολαβητής, το κλίμα δυσπιστίας μοιάζει ανυπέρβλητο, με την Τεχεράνη να διαμηνύει σε όλους τους τόνους ότι δεν υφίσταται κανένας προγραμματισμός για απευθείας, τετ-α-τετ συνάντηση με την αμερικανική αντιπροσωπεία.
Η Σκακιέρα του Ισλαμαμπάντ και το Διπλωματικό Κενό
Το τοπίο γύρω από τις κρίσιμες αυτές διαβουλεύσεις περιπλέκεται περαιτέρω από τη σύνθεση και τη στρατηγική των εκατέρωθεν αντιπροσωπειών. Από την πλευρά της Ουάσιγκτον, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ασκώντας καθεστώς «μέγιστης πίεσης» για την παραγωγή άμεσων αποτελεσμάτων, απέστειλε ως ειδικούς επιτετραμμένους τον Τζάρεντ Κούσνερ και τον Στιβ Γουίτκοφ. Ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος αρχικά εθεωρείτο πως θα τεθεί επικεφαλής της αποστολής, φέρεται να παραμένει στην αμερικανική πρωτεύουσα σε κατάσταση αναμονής, διατεθειμένος να μεταβεί στο Πακιστάν μόνον εφόσον καταγραφεί ουσιαστική και απτή πρόοδος.
Στον αντίποδα, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει αποστείλει στο Ισλαμαμπάντ τον Υπουργό Εξωτερικών της, Αμπάς Αραγτσί. Ωστόσο, η ιρανική διπλωματία έσπευσε να «κόψει τις γέφυρες» της άμεσης επικοινωνίας, διαψεύδοντας κατηγορηματικά οποιαδήποτε πρόθεση για απευθείας συνομιλίες με το αμερικανικό κλιμάκιο. Αντιθέτως, κατέστη σαφές πως η ιρανική αποστολή βρίσκεται στη χώρα αποκλειστικά και μόνο για να μεταφέρει τις δικές της «κόκκινες γραμμές» μέσω των Πακιστανών διαμεσολαβητών. Το ηχηρό αυτό διπλωματικό «όχι» αποτελεί ευθύ πλήγμα στις αμερικανικές επιδιώξεις για μια διμερή Συμφωνία που θα επισφράγιζε ο Ντόναλντ Τραμπ, αλλάζοντας τον ρου της ιστορίας στην περιοχή.
Το «Μαστίγιο» του Τραμπ και η Κλιμάκωση στο Ορμούζ
Η στασιμότητα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων έρχεται να επιδεινώσει ραγδαία την κατάσταση επί του πεδίου, υπενθυμίζοντας στη διεθνή κοινότητα ότι ο κίνδυνος μιας γενικευμένης στρατιωτικής ανάφλεξης παραμένει εφιαλτικά υπαρκτός. Ενώ η κατάπαυση του πυρός έλαβε μια άτυπη, ολιγοήμερη παράταση, η Ουάσιγκτον δεν διστάζει να προχωρήσει σε εντυπωσιακή επίδειξη ισχύος.
Χαρακτηριστικό δείγμα γραφής αποτελεί το πρόσφατο ρεσάλτο των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων στο εμπορικό πλοίο (Touska), ιρανικών συμφερόντων, στον Κόλπο του Ομάν. Η κίνηση αυτή, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο του αυστηρού ναυτικού αποκλεισμού που εφαρμόζουν οι ΗΠΑ, έχει προκαλέσει σφοδρή οργή στην Τεχεράνη.
Το Στενό του Ορμούζ, η πλέον κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη, από την οποία διέρχεται τεράστιο ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, έχει μετατραπεί σε μια εν δυνάμει ωρολογιακή βόμβα. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει θέσει ένα αμείλικτο τελεσίγραφο: Είτε το Ιράν θα αποδεχθεί μια νέα, δεσμευτική συμφωνία για την αποψίλωση του πυρηνικού και πυραυλικού του προγράμματος, είτε οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προβούν σε μαζικά, στοχευμένα στρατιωτικά χτυπήματα. Το Ιράν, αντίστοιχα, διαμηνύει πως το πυραυλικό του οπλοστάσιο συνιστά θέμα εθνικής επιβίωσης και είναι «απολύτως αδιαπραγμάτευτο».
Η Εσωτερική Πολιτική Σκηνή στο Ιράν
Το αδιέξοδο που καταγράφεται στο Πακιστάν οφείλει να αναλυθεί και μέσα από το πρίσμα της έντονης κινητικότητας στο εσωτερικό του Ιράν. Οι πληροφορίες του διεθνούς Τύπου περιγράφουν μια πρωτοφανή μεταβατική φάση στην κορυφή της πυραμίδας εξουσίας του θεοκρατικού καθεστώτος. Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, υιός του εκλιπόντος Αλί Χαμενεΐ και προβεβλημένος ως ο νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, φέρεται να αναρρώνει από σοβαρά τραύματα και να παραμένει διαρκώς απομονωμένος σε υπόγειο καταφύγιο υψίστης ασφαλείας, δεχόμενος ιατρική φροντίδα υπό την επίβλεψη του ίδιου του Ιρανού Προέδρου (και καρδιοχειρουργού), Μασούντ Πεζεσκιάν.
Η ιδιάζουσα αυτή πολιτική απομόνωση της ανώτατης ηγεσίας έχει προκαλέσει μια ραγδαία αποκέντρωση ευθυνών. Ιρανοί στρατηγοί και υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι των Φρουρών της Επανάστασης αναλαμβάνουν κομβικές αποφάσεις, διαμορφώνοντας ένα πολυκεφαλικό, αυστηρά σκληροπυρηνικό και δυσκίνητο κέντρο λήψης αποφάσεων, το οποίο αρνείται κάθε μορφή παραχώρησης προς τη Δύση.
Ο Ρόλος του Πακιστάν και οι Διεθνείς Επιπτώσεις
Το Πακιστάν, διατηρώντας στρατηγικούς δεσμούς τόσο με τον ισλαμικό κόσμο όσο και με τη Δύση, επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο παγκόσμιου εξισορροπιστή. Ωστόσο, μια πιθανή κατάρρευση των διαπραγματεύσεων και η οριστική ρήξη της εκεχειρίας θα σημάνει συναγερμό για την παγκόσμια κοινότητα. Οι ευρωπαϊκές αγορές και, αναπόφευκτα, η Ελλάδα, παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα, καθώς η εκτόξευση της τιμής του πετρελαίου τύπου Brent (ήδη ξεπερνά τα 105 δολάρια το βαρέλι) προοιωνίζεται ένα νέο, σαρωτικό κύμα πληθωριστικών πιέσεων στην οικονομία.
Συμπερασματικά, η «κλεψύδρα» της διπλωματίας στο Ισλαμαμπάντ αδειάζει ραγδαία. Όσο η Ουάσιγκτον κλιμακώνει την πίεση στο πεδίο και η Τεχεράνη περιχαρακώνεται πίσω από την ιδεολογική της αδιαλλαξία, ο εφιάλτης μιας ολοκληρωτικής ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή δείχνει αυτή τη στιγμή να υπερισχύει οποιασδήποτε προοπτικής ειρήνευσης.
