Σε μια εξαιρετικά κρίσιμη θεσμική και γεωπολιτική καμπή βρίσκεται από σήμερα, 1η Μαΐου 2026, η Ουάσιγκτον. Η αυστηρή προθεσμία των 60 ημερών που διαθέτει ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, για να ζητήσει την επίσημη έγκριση του Κογκρέσου προκειμένου να κηρύξει επισήμως πόλεμο στο Ιράν ή, σε διαφορετική περίπτωση, να τερματίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εκπνέει. Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος δείχνει αποφασισμένος να αγνοήσει αυτή τη συνταγματική υποχρέωση, πυροδοτώντας μια σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ και εντείνοντας την αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή.
Το Νομικό Πλαίσιο και η Έναρξη του Πολέμου
Με βάση το αμερικανικό Σύνταγμα, αποκλειστικά το Κογκρέσο έχει την εξουσία να «κηρύσσει» πόλεμο. Παρά ταύτα, ο νόμος περί Πολεμικών Εξουσιών (War Powers Resolution) που υιοθετήθηκε το 1973, επιτρέπει στον εκάστοτε Αμερικανό πρόεδρο να ξεκινά στρατιωτικές επιχειρήσεις περιορισμένης διάρκειας, προκειμένου να αντιμετωπίσει μια έκτακτη εθνική ανάγκη.
-
Ο πόλεμος με το Ιράν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου.
-
Ο Ντόναλντ Τραμπ ενημέρωσε σχετικά το Κογκρέσο δύο ημέρες αργότερα (αρχές Μαρτίου), ενεργοποιώντας έτσι την αντίστροφη μέτρηση.
-
Ο νόμος απαιτεί ρητά από τον πρόεδρο να τερματίσει τις επιχειρήσεις έπειτα από 60 ημέρες, να ζητήσει την έγκριση της νομοθετικής εξουσίας, ή να αιτηθεί ειδική παράταση 30 ημερών επικαλούμενος «αναπόφευκτη στρατιωτική αναγκαιότητα» για την ασφάλεια των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.
Το «Παράθυρο» της Εκεχειρίας και η Συνταγματική Παράκαμψη
Αντί να ακολουθήσει την προβλεπόμενη κοινοβουλευτική οδό, η αμερικανική κυβέρνηση προβάλλει πλέον ένα αμφιλεγόμενο νομικό επιχείρημα που προκαλεί την οργή των Δημοκρατικών, αλλά και μερίδας των Ρεπουμπλικανών. Ο Λευκός Οίκος ισχυρίζεται ότι από τη στιγμή που τέθηκε σε ισχύ η προσωρινή εκεχειρία, στις 8 Απριλίου, το «χρονοδιάγραμμα των 60 ημερών έχει ανασταλεί».
Βάσει αυτού του σκεπτικού, το προεδρικό επιτελείο θεωρεί ότι το χρονόμετρο έχει «παγώσει» και, συνεπώς, δεν υφίσταται άμεση νομική υποχρέωση προσφυγής στο Κογκρέσο. Πρόκειται για μια ερμηνεία που παρακάμπτει ευθέως το πνεύμα του Συντάγματος, αφαιρώντας από τους νομοθέτες το δικαίωμα ελέγχου των πολεμικών πράξεων της εκτελεστικής εξουσίας.
Σχέδια για Νέα Πλήγματα και η Απάντηση της Τεχεράνης
Παρά την επίκληση της εκεχειρίας για την αποφυγή του Κογκρέσου, η πραγματικότητα στο πεδίο είναι εκρηκτική. Οι διπλωματικές προσπάθειες για την οριστική επίλυση της σύγκρουσης έχουν περιέλθει σε απόλυτο τέλμα. Μάλιστα, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν προγραμματισμένο να ενημερωθεί μόλις χθες (30 Απριλίου) από το Πεντάγωνο για τα επικαιροποιημένα σχέδια που αφορούν μια σειρά νέων στρατιωτικών πληγμάτων εναντίον του Ιράν.
Η προοπτική μιας άμεσης αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών έχει θέσει την Τεχεράνη σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού. Το ιρανικό καθεστώς έσπευσε να προειδοποιήσει ευθέως την Ουάσιγκτον με μια «εξαιρετικά επώδυνη» απάντηση σε περίπτωση τυχόν νέων αμερικανικών επιθέσεων. Ο κίνδυνος ενός καταστροφικού σπιράλ αντιποίνων παραμένει ορατός, με τις δύο πλευρές να προετοιμάζονται για το χειρότερο σενάριο.
Το Θρίλερ στο Στενό του Ορμούζ: 913 Πλοία εν Κινδύνω
Οι παρενέργειες αυτού του διμήνου εχθροπραξιών αποτυπώνονται με τον πιο δραματικό τρόπο στην παγκόσμια ναυσιπλοΐα. Έπειτα από δύο μήνες έντασης και πολεμικών επιχειρήσεων, συνολικά 913 εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια καταγράφονται αυτή τη στιγμή να βρίσκονται εντός του Κόλπου.
Η διέλευση από το Στενό του Ορμούζ, την πιο κρίσιμη «αρτηρία» του παγκόσμιου πετρελαίου, θυμίζει πλέον ρωσική ρουλέτα. Οι ασφαλιστικές εταιρείες αντιμετωπίζουν τεράστιες δυσκολίες στην κάλυψη των κινδύνων, ενώ μια ενδεχόμενη κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεσο ναυτικό αποκλεισμό ή στοχευμένες επιθέσεις σε εμπορικούς στόχους, προκαλώντας ασύμμετρο σοκ στη διεθνή εφοδιαστική αλυσίδα.
Το αμερικανικό Κογκρέσο καλείται πλέον να αποφασίσει αν θα δεχθεί σιωπηρά τη νομική ερμηνεία περί «αναστολής» της διορίας λόγω εκεχειρίας, ή αν θα αμφισβητήσει ανοιχτά την προεδρική αυθαιρεσία. Οι επόμενες ώρες θεωρούνται καθοριστικές τόσο για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, όσο και για τις θεσμικές ισορροπίες εντός των Ηνωμένων Πολιτειών.
