Μία εξόχως σημαντική εξέλιξη, η οποία επαναπροσδιορίζει τον χάρτη των γεωπολιτικών ισορροπιών, καταγράφηκε πρόσφατα στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού. Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της αμερικανικής Βουλής των Αντιπροσώπων παρείχε την πολυπόθητη έγκρισή της στο διακομματικό Νομοσχέδιο για την Προώθηση της Αμυντικής Συνεργασίας ΗΠΑ και Ελλάδας (U.S.-Greece Defense Cooperation Advancement Act). Η κίνηση αυτή, προϊόν μεθοδικής προετοιμασίας και παρασκηνιακών διεργασιών, ανοίγει τον δρόμο για την επανέγκριση, με ορίζοντα πενταετίας, της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας προς τη χώρα μας μέσω του κρίσιμου προγράμματος Διεθνούς Στρατιωτικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, ευρύτερα γνωστού με το ακρωνύμιο IMET.
Στον σκληρό κόσμο της διεθνούς διπλωματίας, οι αποφάσεις του αμερικανικού Κογκρέσου δεν υποκινούνται από συναισθηματικούς δεσμούς, αλλά από αυστηρά, μετρήσιμα και συχνά κυνικά κρατικά συμφέροντα. Η ελληνική διπλωματία καλείται να διαβάσει σωστά τα «ψιλά γράμματα» αυτού του νομοσχεδίου, ώστε η ενίσχυση της συμμαχίας να μην οδηγήσει σε μια στείρα και ετεροβαρή εξάρτηση.
Ο πυρήνας που κρύβει το Πρόγραμμα IMET
Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο, το οποίο κατατέθηκε έπειτα από συντονισμένες ενέργειες από τους βουλευτές Κρις Πάπας, Γκας Μπιλιράκης, Ντίνα Τάιτους και Νικόλ Μαλλιωτάκη, δηλαδή από τους συμπροέδρους και αντιπροέδρους της ισχυρής ομάδας ελληνικών υποθέσεων στο Κογκρέσο, διαθέτει μια ξεκάθαρη στόχευση. Αποσκοπεί στην κατακόρυφη ενίσχυση της στρατιωτικής εκπαίδευσης, την εμβάθυνση της συνεργασίας και, πρωτίστως, στην επίτευξη απόλυτης διαλειτουργικότητας μεταξύ των Ενόπλων Δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ελλάδας.
Σύμφωνα με την επίσημη επιχειρηματολογία των εισηγητών, οι πιστώσεις που θα εκταμιευθούν από το IMET για λογαριασμό της Ελλάδας έρχονται να καλύψουν τις διαρκώς αυξανόμενες ανάγκες εκπαίδευσης των Ελλήνων αξιωματικών σε σύγχρονα, αμερικανικής τεχνολογίας οπλικά συστήματα. Ταυτόχρονα, λειτουργούν ως καταλύτης για τη δημιουργία ενός πυκνού δικτύου διαπροσωπικών και επαγγελματικών επαφών μεταξύ Αμερικανών και Ελλήνων επιτελών. Αυτές οι επαφές εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο της αμερικανικής στρατηγικής πολιτικής, η οποία έχει επιλέξει να αναγνωρίζει πλέον την Ελλάδα ως έναν σταθερό πυλώνα ασφάλειας στην ταραγμένη Ανατολική Μεσόγειο και ως στρατηγικό σύμμαχο «κλειδί» στην ευαίσθητη ανατολική και νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Οι δηλώσεις των βουλευτών και τα Αμερικάνικα Συμφέροντα
Μια προσεκτική αποκωδικοποίηση των επίσημων δηλώσεων αποκαλύπτει την πραγματική αρχιτεκτονική αυτής της σχέσης. Ο Κρις Πάπας, στην τοποθέτησή του, φρόντισε να χαρακτηρίσει την Ελλάδα «απαραίτητο εταίρο» των Ηνωμένων Πολιτειών για τη διασφάλιση της περιφερειακής ασφάλειας και ευημερίας. Τονίζοντας ότι το πρόγραμμα IMET αποτελεί «κρίσιμο στοιχείο» της διμερούς σχέσης, ο Αμερικανός βουλευτής ομολόγησε την ουσία της προσπάθειας: ξεκαθάρισε πως θα συνεχίσει να πιέζει για την τελική ψήφιση του νομοσχεδίου με απώτερο στόχο όχι μόνο τη συνεργασία με την Ελλάδα, αλλά πρωτίστως την προστασία των ίδιων των «αμερικανικών συμφερόντων ασφαλείας».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Γκας Μπιλιράκης. Υπογράμμισε τη διαρκή και ανθεκτική εταιρική σχέση μεταξύ των δύο χωρών, μια σχέση που, όπως ανέφερε, θεμελιώνεται στην κοινή δέσμευση για τη δημοκρατία, την ασφάλεια και την περιφερειακή σταθερότητα. Ο κ. Μπιλιράκης φρόντισε να υπενθυμίσει στο Κογκρέσο ότι η Ελλάδα δεν είναι ένας ευκαιριακός συνομιλητής, αλλά ένας απολύτως «αξιόπιστος σύμμαχος στο ΝΑΤΟ» και ταυτόχρονα ένας βασικός εταίρος στην εξαιρετικά ασταθή περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Από την πλευρά της, η Ντίνα Τάιτους πρόσθεσε το δικό της βάρος στην προσπάθεια, δηλώνοντας κατηγορηματικά ότι η διπλωματική και αμυντική σχέση μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Αθήνας είναι πλέον υπερβολικά σημαντική για να παραβλέπεται από τα κέντρα λήψης αποφάσεων, ενώ δεσμεύτηκε δημόσια ότι θα στηρίξει με κάθε μέσο το νομοσχέδιο όταν αυτό έρθει προς ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής. Το παζλ των τοποθετήσεων ολοκληρώθηκε από τη Νικόλ Μαλλιωτάκη, η οποία επισήμανε ότι η προώθηση του νομοσχεδίου επιβεβαιώνει την ισχυρή εταιρική σχέση με την Ελλάδα. Για τη συγκεκριμένη βουλευτή, η χώρα μας συνιστά τον κρισιμότερο εταίρο για τη σταθερότητα της περιοχής, υπογραμμίζοντας με νόημα ότι η αναβάθμιση αυτής της συνεργασίας είναι στη σημερινή γεωπολιτική συγκυρία «πιο σημαντική από ποτέ».
Η ιστορική επιρροή που έχει το Ελληνοαμερικανικό Λόμπι
Στο σημείο αυτό, δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητος ο παρασκηνιακός ρόλος και η σθεναρή υποστήριξη που παρέχουν στο νομοσχέδιο οι κορυφαίες ελληνοαμερικανικές οργανώσεις. Το American Hellenic Institute (ΑΗΙ), η ιστορική AHEPA και το Hellenic American Leadership Council (HALC) λειτούργησαν για άλλη μια φορά ως ασπίδα προστασίας των ελληνικών εθνικών θέσεων. Η επιρροή του λόμπι στις αποφάσεις της αμερικανικής νομοθετικής εξουσίας αποδεικνύεται κομβική, προσφέροντας στην Ελλάδα ένα στρατηγικό πλεονέκτημα που οφείλει να αξιοποιεί με χειρουργική ακρίβεια.
Η Ελληνική Στρατηγική
Το γεγονός ότι η Ελλάδα αναγνωρίζεται ως «πυλώνας σταθερότητας» και ενισχύεται μέσω του προγράμματος IMET, συνιστά αναμφίβολα διπλωματική επιτυχία. Είναι όμως αρκετό; Η αμερικανική εξωτερική πολιτική ασκεί συχνά πολιτική «ίσων αποστάσεων», προσφέροντας εξοπλισμούς και εκπαίδευση στην Ελλάδα, την ώρα που προσπαθεί να διατηρήσει προνομιακές σχέσεις και με τον έτερο, απολύτως απρόβλεπτο, νατοϊκό σύμμαχο στην περιοχή, την Τουρκία.
Το πρόγραμμα IMET είναι στην πραγματικότητα ένα πανίσχυρο εργαλείο «ήπιας ισχύος» (soft power) των ΗΠΑ. Μέσω αυτού, η Ουάσιγκτον εξασφαλίζει ότι το έμψυχο δυναμικό των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων θα εκπαιδεύεται, θα σκέφτεται και θα επιχειρεί με αμιγώς αμερικανικά στρατιωτικά δόγματα. Η διαλειτουργικότητα εντός της συμμαχίας είναι σίγουρα αναγκαία προϋπόθεση για την άμυνά μας, εντούτοις κρύβει την παγίδα μιας ολοκληρωτικής στρατηγικής πρόσδεσης.
Το πολιτικό σύστημα της χώρας καλείται να κεφαλαιοποιήσει την αμερικανική αυτή υποστήριξη, υπερβαίνοντας τον ρόλο του απλού, υπάκουου εκτελεστή στο νοτιοανατολικό άκρο του ΝΑΤΟ. Η Ελλάδα, εξαργυρώνοντας την αξιοπιστία της, οφείλει να απαιτήσει πιο ξεκάθαρες εγγυήσεις ασφαλείας και πιο δυναμικές παρεμβάσεις από τις ΗΠΑ σε ό,τι αφορά τις προκλήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η διπλωματία της ορθάνοιχτης αγκαλιάς αποδίδει καρπούς σε επίπεδο επιτροπών και νομοσχεδίων, ωστόσο, την κρίσιμη ώρα της αλήθειας, τα πραγματικά εθνικά συμφέροντα διασφαλίζονται μόνο μέσα από σκληρή, διεκδικητική και ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική.
