Η Μέση Ανατολή βυθίζεται εκ νέου σε μια άνευ προηγουμένου δίνη βίας, με τις καταιγιστικές εξελίξεις στον νότιο Λίβανο να διαμορφώνουν μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη γεωπολιτική πραγματικότητα. Η παραβίαση κάθε έννοιας εκεχειρίας είναι πλέον οριστική. Ο ισραηλινός στρατός (IDF) όχι μόνο συνεχίζει με αμείωτη ένταση τις χερσαίες επιχειρήσεις του, αλλά, όπως προκύπτει από τα νεότερα στοιχεία και τις δορυφορικές απεικονίσεις, προχωρά σε οργανωμένη και μόνιμη εδραίωση της στρατιωτικής του παρουσίας στα εδάφη ενός κυρίαρχου κράτους.
Το Ισραήλ έχει ήδη προχωρήσει στην κατασκευή και οχύρωση δεκαέξι (16) στρατιωτικών φρουρίων (στρατιωτικών βάσεων) εντός της λιβανικής επικράτειας. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί αναμφισβήτητα τη βαθύτερη και πιο επιθετική χερσαία εισβολή των τελευταίων 26 ετών, αναβιώνοντας επικίνδυνα τις μνήμες και τις πρακτικές της περιόδου κατοχής 1982-2000.
Η στρατηγική της εδραίωσης: 16 νέα ισραηλινά φρούρια σε λιβανέζικο έδαφος
Η είδηση ότι το Ισραήλ κατασκευάζει 16 οργανωμένα φρούρια στον νότιο Λίβανο έρχεται να επιβεβαιώσει τις χειρότερες υποψίες της διεθνούς κοινότητας: η τρέχουσα στρατιωτική επιχείρηση δεν συνιστά απλώς μια προσωρινή, τακτική εκκαθαριστική δράση κατά των θέσεων εκτόξευσης της Χεζμπολάχ. Σύμφωνα με αναλύσεις κορυφαίων ινστιτούτων άμυνας και οπτικό υλικό που αναλύθηκε από τον διεθνή Τύπο, ο ισραηλινός στρατός δημιουργεί μόνιμες, βαρέως τύπου υποδομές βαθιά μέσα στον Λίβανο.
Τα συγκεκριμένα στρατιωτικά φρούρια (outposts) εκτείνονται σε εκτάσεις δεκάδων στρεμμάτων και είναι πλήρως οχυρωμένα με τεράστια χωμάτινα αναχώματα και ενισχυμένο σκυρόδεμα. Χωρίζονται αυστηρά σε διακριτούς τομείς: εγκαταστάσεις διαμονής, κέντρα επιχειρησιακού ελέγχου των δυνάμεων, και προστατευμένους χώρους για τη στάθμευση βαρέων στρατιωτικών οχημάτων, όπως τα προηγμένα άρματα μάχης. Η συστηματική κατασκευή αυτών των βάσεων μαρτυρά την ξεκάθαρη πρόθεση της ισραηλινής ηγεσίας να μην αποχωρήσει βραχυπρόθεσμα. Αντιθέτως, το Ισραήλ επιδιώκει να δημιουργήσει νομικά και στρατιωτικά τετελεσμένα επί του εδάφους, μετατρέποντας τον νότιο Λίβανο σε απόλυτα ελεγχόμενη περιοχή.
Η ιστορική και συμβολική κατάληψη του κάστρου Μποφόρ
Παράλληλα με την κατασκευή των νέων υποδομών, οι ισραηλινές δυνάμεις (με αιχμή την Ταξιαρχία Γκολάνι) κατήγαγαν μια νίκη τεράστιας συμβολικής και τακτικής αξίας: την κατάληψη του ιστορικού κάστρου Μποφόρ (Beaufort Castle). Πρόκειται για ένα εμβληματικό οχυρό της εποχής των Σταυροφοριών, χτισμένο σε κομβικό ύψωμα που δεσπόζει πάνω από τον ποταμό Λιτάνι. Από τη συγκεκριμένη τοποθεσία, ο IDF αποκτά απόλυτο πανοραμικό έλεγχο σε ολόκληρο τον νότιο Λίβανο και τη βόρεια ισραηλινή μεθόριο.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, χαρακτήρισε την εξέλιξη αυτή ως μια «δραματική καμπή» στον πόλεμο εναντίον της Χεζμπολάχ. Σε τηλεοπτικό του μήνυμα δήλωσε χαρακτηριστικά: «Σήμερα, επιστρέψαμε στο Μποφόρ διαφορετικά. Επιστρέψαμε ενωμένοι, αποφασισμένοι και ισχυρότεροι από ποτέ». Πρόκειται για μια ευθεία, ανατριχιαστική αναφορά στις μνήμες του Πρώτου Πολέμου του Λιβάνου το 1982, όταν ο ισραηλινός στρατός είχε καταλάβει το ίδιο ακριβώς κάστρο, διατηρώντας το υπό την κατοχή του για 18 ολόκληρα χρόνια, μέχρι την αποχώρηση του 2000.
Η επέκταση πέρα από τον ποταμό Λιτάνι και η «νέα ζώνη ασφαλείας»
Τα στρατεύματα του IDF δεν περιορίζονται πλέον στα παραμεθόρια χωριά, αλλά έχουν διασχίσει τον ποταμό Λιτάνι, μια νοητή, απόλυτη «κόκκινη γραμμή» για τη διεθνή διπλωματία αγνοώντας επιδεικτικά τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ίσραελ Κατζ, ξεκαθάρισε κυνικά τις προθέσεις του Τελ Αβίβ, τονίζοντας πως οι δυνάμεις θα παραμείνουν στο Μποφόρ και στα νεότευκτα φρούρια ως αναπόσπαστο τμήμα μιας «νέας ζώνης ασφαλείας» μέσα στον Λίβανο.
Αυτή η ζώνη-ανάχωμα στοχεύει αποκλειστικά στην προστασία των ισραηλινών οικισμών της Γαλιλαίας από τις διαρκείς επιθέσεις της Χεζμπολάχ με drones και ρουκέτες. Για να διασφαλιστεί η απόλυτη στρατιωτική κυριαρχία της περιοχής, ο ισραηλινός στρατός εξέδωσε σαρωτικές εντολές άμεσης εκκένωσης για δεκάδες χωριά, απαιτώντας από τους κατοίκους να μετακινηθούν βόρεια του ποταμού Ζαχρανί (Zahrani). Η τακτική αυτή εκτοπίζει βίαια εκατοντάδες χιλιάδες άμαχους Λιβανέζους. Ταυτόχρονα, εφαρμόζονται πρακτικές καταστροφής, με τις δορυφορικές εικόνες να δείχνουν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα και αγροτικές εκτάσεις γύρω από τα νέα ισραηλινά φρούρια να έχουν ισοπεδωθεί εντελώς, προκειμένου να μην υπάρχουν σημεία κάλυψης για τους μαχητές της Χεζμπολάχ.
Η αντίδραση της διεθνούς κοινότητας και ο ρόλος του ΟΗΕ
Η συνεχιζόμενη προσάρτηση και de facto κατοχή λιβανέζικου εδάφους έχει σημάνει ύψιστο συναγερμό σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Γαλλία, διατηρώντας τους παραδοσιακούς και ιστορικούς της δεσμούς με τον Λίβανο, ζήτησε αμέσως την κατεπείγουσα σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το Παρίσι προειδοποιεί αυστηρά πως καμία θεωρητική ανάγκη εθνικής αυτοάμυνας δεν νομιμοποιεί την παρατεταμένη στρατιωτική κατοχή εδάφους και την εκδίωξη γηγενών πληθυσμών από ένα ανεξάρτητο, κυρίαρχο κράτος.
Από την πλευρά του, το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου ανακοίνωσε ότι οι νεκροί από τις ισραηλινές επιθέσεις έχουν ξεπεράσει τους 3.370 από τον περασμένο Μάρτιο, επισημαίνοντας το δράμα του άμαχου πληθυσμού. Την ίδια ώρα, οι ειρηνευτικές συνομιλίες και οι διαπραγματεύσεις κατάπαυσης του πυρός που διεξάγονται στην Ουάσιγκτον κρέμονται από μια κλωστή, καθώς το Ισραήλ δείχνει αποφασισμένο να επιβάλει τους δικούς του αδιαπραγμάτευτους όρους διά της απόλυτης, συντριπτικής ισχύος των όπλων.
Επιστροφή στο μοντέλο της πολυετούς κατοχής;
Το Ισραήλ δεν ετοιμάζεται, σε καμία απολύτως περίπτωση, για μια σύντομη, νικηφόρα έξοδο από τον Λίβανο. Η μεθοδική κατασκευή 16 μόνιμων στρατιωτικών φρουρίων και η επανακατάληψη στρατηγικών ακροπόλεων, σηματοδοτούν τη συνειδητή και παγιωμένη επιλογή του Μπενιαμίν Νετανιάχου να δημιουργήσει ένα μόνιμο στρατιωτικό ανάχωμα εντός της γειτονικής χώρας, εξυπηρετώντας ταυτόχρονα και δικές του εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες.
Πρόκειται, επί της ουσίας, για μια τραγική και επικίνδυνη επανάληψη του δόγματος του 1982. Τότε, το Ισραήλ είχε επιχειρήσει πάλι να επιβάλει και να διατηρήσει μια στρατιωτική «ζώνη ασφαλείας», η οποία τελικά μετατράπηκε σε έναν αιματηρό βάλτο φθοράς, κοστίζοντας εξαιρετικά ακριβά σε ανθρώπινες ζωές και οδηγώντας τον IDF σε μια άτακτη και ταπεινωτική αποχώρηση δύο δεκαετίες αργότερα. Σήμερα, η ισραηλινή ηγεσία αναλαμβάνει ένα τεράστιο ιστορικό ρίσκο: φιλοδοξεί να λύσει το άκρως περίπλοκο πρόβλημα της ασφάλειάς της αποκλειστικά με όρους παρατεταμένης στρατιωτικής κατοχής και εδαφικής επέκτασης. Ωστόσο, η σύγχρονη ιστορία της Μέσης Ανατολής έχει αποδείξει με τον πιο επώδυνο τρόπο πως τα τσιμεντένια φρούρια και οι προωθημένες στρατιωτικές βάσεις δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την αναγκαιότητα μιας πραγματικά βιώσιμης, πολιτικής και διπλωματικής διευθέτησης. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί πλέον με κομμένη την ανάσα έναν ολοκληρωτικό πόλεμο που, αντί να οδεύει προς την πολυπόθητη αποκλιμάκωση, ρίχνει βαθύτερα και πιο μόνιμα τα τσιμεντένια θεμέλιά του στο καταπονημένο έδαφος του Λιβάνου.
