Μετά από εβδομάδες έντονου διπλωματικού παρασκηνίου και εν μέσω της πρόσφατης στρατιωτικής και οικονομικής έντασης που εκτίναξε τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, οι δύο πλευρές φαίνεται πως καταλήγουν σε ένα προσχέδιο συμφωνίας, το οποίο έλαβε ήδη το πράσινο φως από τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ως το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την αποτροπή μιας γενικευμένης πολεμικής σύρραξης στην περιοχή, με τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί τις συνομιλίες με κομμένη την ανάσα.
Οι όροι της προκαταρκτικής συμφωνίας
Το πλαίσιο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας βασίζεται σε μια αμοιβαία και σταδιακή υποχώρηση, με στόχο την άμεση εκτόνωση στο πεδίο. Οι βασικοί όροι περιλαμβάνουν την παύση των εκατέρωθεν στρατιωτικών πληγμάτων και των επιχειρήσεων που έπληξαν τις υποδομές των δύο χωρών το προηγούμενο διάστημα. Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον φαίνεται να δεσμεύεται για μια προσωρινή «παύση» στην επιβολή νέων κυρώσεων, υπό τον όρο ότι η Τεχεράνη θα παγώσει άμεσα τον εμπλουτισμό ουρανίου σε υψηλά επίπεδα και θα επιτρέψει εκ νέου στους διεθνείς επιθεωρητές του open-ended ελέγχους στις πυρηνικές της εγκαταστάσεις.
Τα αγαθά, το πετρέλαιο και οι οικονομικές ανάσες
Κεντρικό σημείο των διαπραγματεύσεων αποτελεί η αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και η ροή βασικών αγαθών. Η συμφωνία προβλέπει τη διασφάλιση της ανεμπόδιστης διέλευσης των δεξαμενόπλοιων από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, γεγονός που αναμένεται να ρίξει άμεσα τις τιμές του μαύρου χρυσού στις διεθνείς αγορές και να συγκρατήσει τις παγκόσμιες πληθωριστικές πιέσεις. Επιπλέον, ανοίγουν ειδικοί εμπορικοί δίαυλοι που θα επιτρέψουν στο Ιράν να εξάγει συγκεκριμένες ποσότητες αργού πετρελαίου, με αντάλλαγμα την εισαγωγή ανθρωπιστικών αγαθών, τροφίμων και φαρμακευτικού υλικού, ενώ παράλληλα εξετάζεται η σταδιακή αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν «παγωμένα» σε ξένες τράπεζες.
Το «πράσινο φως» από τον Αγιατολάχ Χαμενεΐ
Η πολιτική βαρύτητα της συμφωνίας σφραγίζεται από την προσωπική έγκριση του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν συναίνεσε στο προσχέδιο αφού έλαβε ρητές διαβεβαιώσεις ότι δεν θίγεται η εθνική κυριαρχία της χώρας και ότι τα οικονομικά ανταλλάγματα θα προσφέρουν άμεση ανακούφιση στην ιρανική οικονομία, η οποία δοκιμάζεται σκληρά. Παρά την παραδοσιακή δυσπιστία μεταξύ των δύο πλευρών, η έγκριση του Χαμενεΐ προσδίδει στη συμφωνία τη σταθερότητα που απαιτείται για να προχωρήσουν οι δύο δυνάμεις στην τελική υπογραφή των κειμένων τις επόμενες ημέρες.
