Σε μια προσπάθεια να αποτραπεί η πλήρης κατάρρευση της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συμφώνησαν στην άμεση παύση των εχθροπραξιών και την έναρξη συνομιλιών στο Κατάρ.
Η εξέλιξη έρχεται μετά από ένα μπαράζ φονικών πληγμάτων των τελευταίων ημερών, το οποίο απείλησε το προσύμφωνο ειρήνης («μνημόνιο κατανόησης») που είχαν υπογράψει οι δύο πλευρές στις 17 Ιουνίου.
Διπλωματικό θρίλερ για το επίπεδο των επαφών
Παρά τη συμφωνία για συνάντηση, οι δύο πλευρές εμφανίζονται διχασμένες ως προς τον χαρακτήρα των συνομιλιών:
-
ΗΠΑ: Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, δήλωσε με κεφαλαία γράμματα πως «το Ιράν ζήτησε συνάντηση» και επιβεβαίωσε τη διεξαγωγή της στη Ντόχα. Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε την αποστολή των κορυφαίων απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ για «συναντήσεις υψηλού επιπέδου».
-
Ιράν: Η Τεχεράνη, αφού αρχικά διέψευσε τις πληροφορίες, επιβεβαίωσε την αποστολή «αντιπροσωπείας εμπειρογνωμόνων». Ωστόσο, ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται για απευθείας πολιτικές διαπραγματεύσεις, αλλά για επαφές «τεχνικού επιπέδου» με σκοπό τη διατήρηση επιχειρησιακών διαύλων επικοινωνίας για την αποκλιμάκωση των εντάσεων.
Το «αγκάθι» των Στενών του Ορμούζ και τα διόδια
Η κυριότερη εστία έντασης εντοπίζεται στα Στενά του Ορμούζ, τη σημαντικότερη θαλάσσια δίοδο για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Μετά το ξέσπασμα του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου —με την κοινή επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν— τα στενά παρέμειναν κλειστά, προκαλώντας ενεργειακό σοκ και εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου.
Αν και άνοιξαν ξανά την προηγούμενη εβδομάδα, η κίνηση διεξάγεται «στο ρελαντί». Το περασμένο Σαββατοκύριακο μόλις 41 πλοία διέσχισαν το πέρασμα, αριθμός εξαιρετικά χαμηλός. Η Τεχεράνη, σε συνεργασία με το Ομάν, επιχειρεί να επιβάλει μια νέα πραγματικότητα:
Το Ιράν υποχρεώνει τα πλοία να ακολουθούν μια συγκεκριμένη διαδρομή κατά μήκος των ακτών του και σκοπεύει να επιβάλει τέλη διέλευσης (διόδια), καταπατώντας τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (1982) που εγγυάται την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε την προηγούμενη Πέμπτη, όταν δύο πλοία χτυπήθηκαν από βλήματα. Οι ΗΠΑ απέδωσαν την επίθεση στο Ιράν και απάντησαν με βομβαρδισμούς, ενώ η Ισλαμική Δημοκρατία ανταπέδωσε με πυραύλους και drones κατά του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν. Παράλληλα, η παρέμβαση της Γαλλίας, η οποία συμφώνησε με το Ομάν για κοινές επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης, προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση της Τεχεράνης, που κάλεσε το Παρίσι να μην περιπλέκει την κατάσταση.
Το μέτωπο του Λιβάνου και η Χεζμπολά
Την ίδια ώρα, η κατάσταση παραμένει εύφλεκτη στον Λίβανο, ο οποίος συμπεριλήφθηκε στις συνομιλίες κατ’ απαίτηση του Ιράν. Παρά την υπογραφή συμφωνίας-πλαισίου στην Ουάσιγκτον για «διαρκή ειρήνη», ο ισραηλινός στρατός συνέχισε τις αεροπορικές επιδρομές στον νότιο Λίβανο.
Η συμφωνία προβλέπει τη συνέχιση της ισραηλινής κατοχής σε τμήματα του νοτίου Λιβάνου —τα οποία ελέγχει από την έναρξη των μαχών κατά της Χεζμπολά στις 2 Μαρτίου— μέχρι το σιιτικό κίνημα να παραδώσει τον οπλισμό του. Ο Λιβανέζος Πρόεδρος, Ζοζέφ Αούν, εξέφρασε την αποφασιστικότητα της Βηρυτού να αναπτύξει τον εθνικό στρατό στα σύνορα για να επιβάλει την κρατική εξουσία στο προπύργιο της Χεζμπολά.
Υπενθυμίζεται ότι ο πόλεμος στον Λίβανο ξέσπασε όταν η Χεζμπολά επιτέθηκε στο Ισραήλ για να εκδικηθεί τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου κατά την αμερικανοϊσραηλινή επιθετική ενέργεια. Έκτοτε, οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί και η χερσαία εισβολή έχουν στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 4.200 ανθρώπους στον Λίβανο.
