Η Μέση Ανατολή διολισθαίνει με εφιαλτική ταχύτητα προς τη δίνη μιας ολοκληρωτικής, περιφερειακής σύρραξης με απρόβλεπτες παγκόσμιες συνέπειες. Οι τελευταίες εξελίξεις επιβεβαιώνουν τα χειρότερα σενάρια των διεθνών αναλυτών, καθώς η αντιπαράθεση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν έχει ξεφύγει από το επίπεδο του «πολέμου δι’ αντιπροσώπων» (proxy war) και μετατρέπεται σε μια απευθείας, μετωπική στρατιωτική σύγκρουση.
Οι νέοι, σαρωτικοί αμερικανικοί βομβαρδισμοί σε ιρανικές στρατιωτικές υποδομές, η πρωτοφανής εκτόξευση ιρανικών πυραύλων κατά του Μπαχρέιν και ο πρώτος επιβεβαιωμένος θάνατος στο φλεγόμενο μέτωπο των Στενών του Ορμούζ, συνθέτουν ένα σκηνικό απόλυτης γεωπολιτικής αστάθειας.
Η στρατηγική στοχοποίηση του Μπαχρέιν και η απειλή για τον 5ο Στόλο των ΗΠΑ
Η απόφαση της Τεχεράνης να πλήξει απευθείας το Μπαχρέιν συνιστά μια εξαιρετικά ριψοκίνδυνη κίνηση, η οποία αλλάζει ριζικά τους κανόνες της περιφερειακής αναμέτρησης. Το Μπαχρέιν δεν αποτελεί απλώς έναν παραδοσιακό και στενό σύμμαχο της Δύσης στην περιοχή του Κόλπου. Είναι η χώρα που φιλοξενεί το αρχηγείο του 5ου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών σε ολόκληρη τη δυτική Ασία και την Ανατολική Αφρική.
Σύμφωνα με διασταυρωμένες στρατιωτικές αναφορές, οι ιρανικοί πύραυλοι και τα επιθετικά drones είχαν ως στόχο να πλήξουν ή να τρομοκρατήσουν τις αμερικανικές δυνάμεις που εδρεύουν εκεί. Παρόλο που τα προηγμένα συστήματα αεράμυνας της αμερικανικής βάσης και των συμμαχικών δυνάμεων ενεργοποιήθηκαν άμεσα, αναχαιτίζοντας το μεγαλύτερο μέρος των απειλών, η πολιτική και στρατιωτική σημειολογία του χτυπήματος είναι συντριπτική.
Το Ιράν απέδειξε ότι είναι διατεθειμένο να ξεπεράσει κάθε «κόκκινη γραμμή», στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα στην Ουάσιγκτον και στους συμμάχους της: καμία δυτική στρατιωτική εγκατάσταση στον Περσικό Κόλπο δεν είναι πλέον απρόσβλητη.
«Πρώτο αίμα» στα Στενά του Ορμούζ και η παράλυση της παγκόσμιας ναυτιλίας
Την ίδια ώρα, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ τη σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη, λαμβάνει τραγικές διαστάσεις. Η επιβεβαίωση της ύπαρξης ενός νεκρού, έπειτα από σφοδρό επεισόδιο που προκλήθηκε από επίθεση σε εμπορικό πλοίο, αποτελεί το σημείο χωρίς επιστροφή για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται καθημερινά περισσότερο από το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης αργού πετρελαίου. Η μετάβαση από τις απλές παρενοχλήσεις και τις κατασχέσεις πλοίων στη χρήση θανατηφόρας βίας, προκαλεί κύματα πανικού στις διεθνείς αγορές.
Για την ελληνόκτητη ναυτιλία, η οποία ελέγχει τον μεγαλύτερο στόλο δεξαμενόπλοων παγκοσμίως, η κρίση αυτή αποτελεί άμεση απειλή. Τα ασφάλιστρα κινδύνου πολέμου (war risk premiums) για τα πλοία που διαπλέουν την περιοχή έχουν ήδη εκτιναχθεί σε απαγορευτικά επίπεδα. Πολλές ναυτιλιακές εταιρείες δίνουν πλέον οδηγίες στα πληρώματά τους να αποφεύγουν τα Στενά, επιλέγοντας τον πολυδάπανο και χρονοβόρο περίπλου της Αφρικής (μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας). Αυτή η αναγκαστική αλλαγή των εμπορικών δρόμων απειλεί να πυροδοτήσει ένα νέο, παγκόσμιο κύμα πληθωρισμού, αυξάνοντας δραματικά το κόστος των καυσίμων και των αγαθών στην Ευρώπη.
Οι νέοι βομβαρδισμοί των ΗΠΑ και το δόγμα της «συντριπτικής αποτροπής»
Η απάντηση των ΗΠΑ στα ιρανικά πλήγματα υπήρξε άμεση και εξαιρετικά σφοδρή. Η αμερικανική στρατιωτική διοίκηση (CENTCOM), εφαρμόζοντας το δόγμα της «συντριπτικής αποτροπής», εξαπέλυσε νέο κύμα μαζικών αεροπορικών επιδρομών κατά μήκος των νότιων παρακτίων περιοχών του Ιράν.
Στο στόχαστρο των αμερικανικών μαχητικών και των πυραύλων ακριβείας βρέθηκαν:
-
Θέσεις εκτόξευσης αντιπλοϊκών βαλλιστικών πυραύλων και κατευθυνόμενων βλημάτων.
-
Εγκαταστάσεις ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης και παράκτιας επιτήρησης.
-
Αποθήκες πυρομαχικών και κέντρα ελέγχου μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones).
-
Βάσεις ταχυπλόων σκαφών των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) που χρησιμοποιούνται για καταδρομικές επιχειρήσεις στα Στενά.
Στόχος της Ουάσιγκτον είναι να αποδιαρθρώσει πλήρως την επιχειρησιακή ικανότητα της Τεχεράνης να ελέγχει ή να κλείνει το πέρασμα των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, οι στρατιωτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι οι συνεχείς βομβαρδισμοί, αντί να λειτουργήσουν αποτρεπτικά, ενδέχεται να εγκλωβίσουν τις ΗΠΑ σε έναν ατέρμονα πόλεμο φθοράς, υποχρεώνοντας το Ιράν να καταφύγει σε ακόμη πιο ασύμμετρες και τυφλές τρομοκρατικές επιθέσεις.
Η ώρα της κρίσης για τη διεθνή ασφάλεια
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται πλέον στο πιο κρίσιμο σταυροδρόμι της σύγχρονης ιστορίας της. Η ισορροπία τρόμου στον Περσικό Κόλπο έχει διαταραχθεί οριστικά. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με έκδηλη ανησυχία, καθώς οι διπλωματικές προσπάθειες του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης δείχνουν να στερούνται ουσιαστικού αντικρίσματος μπροστά στη γλώσσα των όπλων.
Η Ελλάδα, ως ηγετική δύναμη στην παγκόσμια ναυτιλία και ως κρίσιμος εταίρος του ΝΑΤΟ στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, οφείλει να βρίσκεται σε κατάσταση ύψιστης εγρήγορσης. Εάν το ντόμινο των αντιποίνων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν ανακοπεί άμεσα, ο πλανήτης κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με μια πρωτοφανή ενεργειακή και οικονομική κρίση, οι συνέπειες της οποίας θα γίνουν αισθητές σε κάθε ευρωπαϊκό νοικοκυριό. Η διπλωματία έχει πλέον ελάχιστο χρόνο για να αποτρέψει το μοιραίο.
