Ο κίνδυνος νέων πυρκαγιών παραμένει σήμερα υψηλός, ενώ οι συνέπειες από τις καταστροφές στα δάση της χώρας μας προμηνύουν ένα ζοφερό μέλλον με εφιαλτικές επιπτώσεις, με άνοδο θερμοκρασιών, πλημμύρες και σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.
Υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς σήμερα
Σε κατηγορία κινδύνου 3 βρίσκεται σήμερα Τρίτη μεγάλο μέρος της χώρας, σύμφωνα με τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας. Ιδιαίτερη προσοχή συνιστάται σε Αττική και Εύβοια, στα Δωδεκάνησα και στις Κυκλάδες, καθώς και σε αρκετά νησιά του Βορείου Αιγαίου – Μυτιλήνη, Χίο, Ψαρά, Σάμο και Ικαρία. Στην Κρήτη, υψηλός είναι ο δείκτης κινδύνου για το Ρέθυμνο, το Ηράκλειο και το Λασίθι. Οι αρχές βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα, ενώ καλούν τους πολίτες να αποφύγουν δραστηριότητες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν φωτιά.
Οι συνέπειες των πυρκαγιών για τη χώρα
Η Ελλάδα μετρά ήδη πάνω από 450.000 στρέμματα καμένης γης το 2025, καθιστώντας τη χρονιά την πέμπτη χειρότερη των τελευταίων δύο δεκαετιών. Η απώλεια του δασικού πλούτου δεν είναι μόνο οικολογική καταστροφή· έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων, στην ποιότητα ζωής και στο ίδιο το κλίμα. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι φωτιές αυξάνουν τις θερμοκρασίες έως και 5 βαθμούς σε γειτονικούς οικισμούς, επιδεινώνουν τα πλημμυρικά φαινόμενα και δυσκολεύουν την αναγέννηση των δασικών εκτάσεων.
Πόσο αργεί η φυσική αναγέννηση
Η αποκατάσταση μετά από μια μεγάλη πυρκαγιά είναι μια εξαιρετικά αργή διαδικασία. Σύμφωνα με τους ειδικούς, στην ηπειρωτική Ελλάδα χρειάζονται τουλάχιστον 20 χρόνια για να ανακάμψει ένα δάσος, ενώ με τις παρατεταμένες ξηρασίες και την κλιματική κρίση το διάστημα μπορεί να φτάσει τα 25 με 30 χρόνια. Στις πιο ξηρές νότιες περιοχές, τα δάση δεν επανέρχονται ποτέ στον βαθμό που γνωρίζαμε στο παρελθόν, με αποτέλεσμα η φυσική ισορροπία να διαταράσσεται ανεπανόρθωτα.
Ο ρόλος των πεύκων και οι μεγα-πυρκαγιές
Ένα ακόμη πρόβλημα που επισημαίνουν οι δασολόγοι είναι η κυριαρχία των πεύκων εις βάρος άλλων ειδών. Το πεύκο, εύφλεκτο και ταχύτατα αναπτυσσόμενο, έχει καταλάβει εκτάσεις όπου παραδοσιακά υπήρχαν βελανιδιές και κυπαρίσσια. Αυτό καθιστά τα δάση πιο ευάλωτα και αυξάνει την πιθανότητα εκδήλωσης μεγα-πυρκαγιών, όπως είδαμε τα τελευταία χρόνια. Η απουσία συστηματικής διαχείρισης αφήνει τεράστιες ποσότητες καύσιμης ύλης, μετατρέποντας κάθε καλοκαίρι τα ελληνικά δάση σε «πυριτιδαποθήκες».
Η εμπειρία από Πάρνηθα και Δαδιά
Η Πάρνηθα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές, οι θερμοκρασίες στα βόρεια προάστια της Αθήνας αυξήθηκαν κατά 3 έως 5 βαθμούς, στερώντας από τους κατοίκους τη δροσιά που παρείχε ο εθνικός δρυμός. Στον Έβρο, η πυρκαγιά της Δαδιάς το 2023 – η μεγαλύτερη στην Ευρώπη τα τελευταία 25 χρόνια – κατέκαψε 935.000 στρέμματα. Δύο χρόνια αργότερα η φύση προσπαθεί να αναγεννηθεί, με ενθαρρυντικά αλλά άνισα αποτελέσματα, ενώ έχουν ξεκινήσει και αναδασώσεις σε περιοχές που καταστράφηκαν πλήρως.
Οι βασικοί κανόνες για τα δάση
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αναγέννηση των δασών απαιτεί συγκεκριμένες πρακτικές: αυστηρή απαγόρευση βόσκησης και καυσοξύλευσης, προστασία από αλλαγές χρήσης γης, έργα αντιπλημμυρικής θωράκισης σε επικλινή εδάφη και, όπου χρειάζεται, δενδροφυτεύσεις πέντε χρόνια μετά την καταστροφή.
Χωρίς αυτά τα μέτρα, η φυσική αναγέννηση είναι καταδικασμένη να αποτύχει.
Η απειλή για τη δημόσια υγεία
Πέρα από την περιβαλλοντική και οικονομική ζημιά, οι πυρκαγιές έχουν βαριές συνέπειες και για τη δημόσια υγεία. Ο καπνός περιέχει αιωρούμενα σωματίδια, τοξικά αέρια και βαρέα μέταλλα, τα οποία εισχωρούν στους πνεύμονες προκαλώντας αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα. Η παρατεταμένη έκθεση συνδέεται με επιδείνωση χρόνιων παθήσεων, ενώ συχνά καταγράφονται αυξημένες εισαγωγές στα νοσοκομεία. Ταυτόχρονα, οι ψυχολογικές συνέπειες – άγχος, διαταραχές ύπνου, κατάθλιψη – είναι εξίσου βαριές, ιδιαίτερα για όσους έχασαν σπίτια, περιουσίες ή αγαπημένα πρόσωπα.
