Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου, φαίνεται να οδηγείται σε αδιέξοδο. Ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου, Μάκης Κεραυνός, απορρίπτει τη βιωσιμότητα του project και βάζει φρένο στις προπληρωμές που ζητά ο ΑΔΜΗΕ, ναρκοθετώντας ένα σχέδιο που η Αθήνα θεωρεί κομβικό για την απεξάρτηση από την Τουρκία και τη διασφάλιση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ενσωμάτωσης.
Οι δηλώσεις Κεραυνού και το «βέτο» της Λευκωσίας
Ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου, Μάκης Κεραυνός, με συνέντευξή του στην Καθημερινή της Κύπρου, αμφισβήτησε εκ νέου τη βιωσιμότητα του έργου των 1,9 δισ. ευρώ, λέγοντας:
«Έχω ενώπιόν μου δύο μελέτες από ανεξάρτητους και σοβαρούς οργανισμούς, οι οποίες καταλήγουν στο ότι αυτό το έργο δεν είναι βιώσιμο, με τους συγκεκριμένους όρους».
Η στάση του Κεραυνού μπλοκάρει την καταβολή 25 εκατ. ευρώ που έχει εγκρίνει η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ) για τον ΑΔΜΗΕ, ουσιαστικά θέτοντας το project στον «πάγο».
Ο ΑΔΜΗΕ και η χρηματοδότηση
Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη δαπανήσει περίπου 250 εκατ. ευρώ για την κατασκευή του υποβρύχιου καλωδίου από τη γαλλική Nexans. Ζητά από την Κύπρο συνολικά 125 εκατ. ευρώ την περίοδο 2025–2029 (25 εκατ. ετησίως) ως «ρυθμιζόμενο έσοδο», ώστε να διασφαλίσει τη συνέχιση της επένδυσης.
Η Λευκωσία, ωστόσο, θεωρεί τα ποσά αυτά προπληρωμή χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα και με ασαφή επιμερισμό του ρίσκου για τον Κύπριο καταναλωτή.
Οι γεωπολιτικές διαστάσεις
Πέρα από το οικονομικό σκέλος, το έργο έχει σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα:
-
Βγάζει την Κύπρο από την ενεργειακή απομόνωση.
-
Ενισχύει τον ρόλο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο.
-
Στέλνει μήνυμα στην Τουρκία, η οποία ήδη αντιδρά, απειλώντας ότι το καλώδιο «παραβιάζει δικαιώματα» σε περιοχές που διεκδικεί.
Η Αθήνα επιμένει ότι το έργο θα προχωρήσει, ενώ το Ισραήλ δηλώνει διατεθειμένο «να κάνει ό,τι περνά από το χέρι του» για την ολοκλήρωση της διασύνδεσης.
Η στάση Χριστοδουλίδη
Ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης εμφανίζεται πιο θετικός, χαρακτηρίζοντας το έργο στρατηγικής σημασίας, αλλά με σαφή προϋπόθεση: «Ναι στη διασύνδεση, αλλά όχι σε λευκή επιταγή». Ζητά από τον ΑΔΜΗΕ να τηρήσει δεσμεύσεις και να παρουσιάσει επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα.
Η μεγάλη εικόνα
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εγκρίνει ήδη 657 εκατ. ευρώ μέσω του προγράμματος CEF, χαρακτηρίζοντας το έργο «κοινού ενδιαφέροντος». Οι ΗΠΑ επίσης το στηρίζουν στο πλαίσιο της ενεργειακής ασφάλειας και της πρωτοβουλίας IMEC.
Η πιθανή ματαίωση θα αποτελούσε βαρύ πλήγμα για την Αθήνα, που στηρίζει τις στρατηγικές της συμμαχίες στην Ανατολική Μεσόγειο πάνω σε τέτοιες υποδομές. Για τη Λευκωσία, το στοίχημα είναι να μην δεσμεύσει τον φορολογούμενο σε «καλώδιο–φόρο», αλλά και να μην χάσει το τρένο της ενεργειακής απεξάρτησης.
