Σχεδόν 3.000 καταφύγια υπάρχουν σε όλη την Ελλάδα για την προστασία του άμαχου πληθυσμού σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ή πολέμου, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που διαβίβασε στη Βουλή ο υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη Ιωάννης Λαμπρόπουλος, απαντώντας σε ερώτηση του προέδρου της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκου Βελόπουλου.
Όπως ανέφερε, 2.892 χώροι έχουν ήδη χαρακτηριστεί ως καταφύγια, με συνολική χωρητικότητα 1.981.514 ατόμων, αριθμός που μπορεί να αυξηθεί έως και 30% εφόσον χρειαστεί.
Η απάντηση Λαμπρόπουλου στη Βουλή
Ο υφυπουργός εξήγησε ότι την ευθύνη για την προστασία του άμαχου πληθυσμού έχει η Υπηρεσία Παλλαϊκής Άμυνας – Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτων Αναγκών (Π.ΑΜ.–Π.Σ.Ε.Α.), η οποία εποπτεύει τον εντοπισμό και τη συντήρηση των καταφυγίων.
Όπως σημείωσε, σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα συγκροτούνται ειδικές Επιτροπές, με απόφαση του οικείου περιφερειάρχη, που έχουν ως αποστολή την εξεύρεση νέων κατάλληλων χώρων. Οι λίστες των καταφυγίων αποστέλλονται στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, όπου γίνεται η τελική καταγραφή.
Ο κ. Λαμπρόπουλος υπογράμμισε επίσης ότι:
-
Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι υπεύθυνοι για τη συντήρηση των δημοσίων καταφυγίων.
-
Οι ιδιοκτήτες ιδιωτικών χώρων φέρουν την ευθύνη προετοιμασίας τους σε περίπτωση επιστράτευσης ή ανάγκης.
-
Σε όλες τις περιφέρειες υπάρχει πρόβλεψη ενεργοποίησης των καταφυγίων εντός 24 ωρών, εφόσον απαιτηθεί.
Πού βρίσκονται τα καταφύγια στην Αττική
Πολλοί πολίτες αναρωτιούνται πού θα μπορούσαν να βρουν καταφύγιο σε ενδεχόμενη κρίση.
Σύμφωνα με ιστορικά και σύγχρονα στοιχεία, η Αττική φιλοξενεί δεκάδες υπόγειους χώρους από την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, πολλοί από τους οποίους παραμένουν επισκέψιμοι ή σε χρήση από την Πολιτική Προστασία.
1. Το καταφύγιο της οδού Κοραή 4 – Το υπόγειο της Εθνικής Ασφαλιστικής
Ένα από τα πιο γνωστά και καλοδιατηρημένα καταφύγια της Αθήνας. Κατασκευάστηκε το 1938 με μεταλλικές γερμανικές πόρτες που έκλειναν αεροστεγώς και με εσωτερικό κλιμακοστάσιο που συνέδεε τους δύο υπόγειους ορόφους.
Κατά τη γερμανική κατοχή μετατράπηκε σε φυλακή της Kommandatur, όπου κρατήθηκαν εκατοντάδες Έλληνες. Στους τοίχους των υπόγειων στοών έχουν χαραχθεί από τους κρατούμενους ονόματα και μηνύματα, τα οποία διατηρούνται μέχρι σήμερα ως ιστορικό τεκμήριο μνήμης.
2. Το υπόγειο καταφύγιο του Λυκαβηττού
Κατασκευάστηκε γύρω στο 1936 κοντά στη σπηλαιοεκκλησιά των Αγίων Ισιδώρων.
Εκτείνεται περίπου 100 μέτρα μέσα στο βράχο, με δύο εισόδους και χώρους όπως αίθουσες, τουαλέτες, λουτρά, πολυβολεία και δεξαμενές νερού. Κατά τον πόλεμο στέγασε το Αρχηγείο Αντιαεροπορικής Άμυνας, ενώ αργότερα λειτούργησε ως στρατιωτική βάση.
Σήμερα ανήκει στην υπηρεσία Π.ΑΜ.–Π.Σ.Ε.Α. και αποτελεί ένα από τα πιο εκτεταμένα και καλοδιατηρημένα υπόγεια συστήματα της Αθήνας.
3. Το καταφύγιο του Αρδηττού
Ένα από τα πρώτα καταφύγια που επιτάχθηκαν από τους Γερμανούς. Μετά την απελευθέρωση χρησιμοποιήθηκε από αντιστασιακές οργανώσεις και αργότερα, επί βασιλείας Παύλου, μετατράπηκε σε βασιλικό καταφύγιο.
Η φήμη ότι επικοινωνεί με τα πρώην ανάκτορα ίσως οφείλεται στο μέγεθός του και στις πολλές του στοές. Αν και σήμερα είναι εγκαταλειμμένο, παραμένει κομμάτι της υπόγειας ιστορίας της πόλης.
4. Τα καταφύγια Βούλας – Γλυφάδας
Στο υπόγειο των εγκαταστάσεων του ΠΙΚΠΑ στη Βούλα υπάρχει καταφύγιο σε εξαιρετική κατάσταση.
Διαθέτει διπλή είσοδο και έξοδο, οκτώ δωμάτια, φωλιές πολυβόλων, τουαλέτες και δεξαμενές νερού. Στη Γλυφάδα, μέσα σε φυσικό βραχώδες έδαφος, υπάρχει παρόμοιο δίδυμο καταφύγιο της ίδιας εποχής, μεγαλύτερο αλλά παραμελημένο.
Αμφότερα χτίστηκαν με πέτρινους τοίχους και αψιδωτή οροφή από σκυρόδεμα, χαρακτηριστικό δείγμα της στρατιωτικής μηχανικής του ’40.
5. Το υπόγειο καταφύγιο της Ραφήνας – “Οχυρό Παναγίτσας”
Κατασκευάστηκε το 1941 από τους Γερμανούς, στον λόφο Παναγίτσα, για την επίβλεψη του λιμανιού.
Αποτελείται από υπόγειες στοές, ορύγματα και δεξαμενές, με τρεις εισόδους — η κεντρική κλειδωμένη φέρει την ένδειξη «ΚΑΤΑΦ. 2-3». Παρά την ανατίναξη του λόφου κατά την αποχώρηση των κατοχικών δυνάμεων, οι στοές σώζονται σε πολύ καλή κατάσταση.
6. Το διώροφο καταφύγιο της Καστέλας και του Προφήτη Ηλία
Στα πρανή της Καστέλας βρίσκεται διώροφο υπόγειο καταφύγιο με υδραυλικές εγκαταστάσεις, τουαλέτες και δεξαμενές, κατασκευασμένο την εποχή του Μεταξά.
Λίγο πιο πάνω, στον λόφο του Προφήτη Ηλία, υπάρχει μικρότερο καταφύγιο με λιθόκτιστες στοές και τοξωτή οροφή από μπετόν, που κατεβαίνει περίπου 10 μέτρα κάτω από την επιφάνεια. Και τα δύο σήμερα είναι ανενεργά αλλά διατηρούν σημαντικά αρχιτεκτονικά στοιχεία.
7. Το υπόγειο της Κυψέλης – Επτανήσων & Πιπίνου
Στην πολυκατοικία που χτίστηκε το 1938 για την οικογένεια του εφοπλιστή Βούλγαρη, υπάρχει ένα ευρύχωρο υπόγειο καταφύγιο χωρητικότητας 63 ατόμων, με κεντρική αίθουσα, δύο τουαλέτες, κουζίνα και βοηθητικούς χώρους.
Αποτελεί ένα από τα ελάχιστα διατηρημένα αστικά καταφύγια κατοικιών που σώζονται στην Αθήνα.
8. Τα υπόλοιπα καταφύγια στην επικράτεια
Σύμφωνα με την επίσημη απάντηση στη Βουλή, σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες υπάρχουν χαρακτηρισμένοι χώροι που μπορούν να λειτουργήσουν ως καταφύγια.
Ανάμεσά τους υπόγειοι χώροι σε Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Χανιά, Ηράκλειο, Ρόδο, Λάρισα, Βόλο και άλλες μεγάλες πόλεις.
Η χωρητικότητα τους υπολογίζεται συνολικά σε σχεδόν δύο εκατομμύρια άτομα, με δυνατότητα επέκτασης αν κριθεί απαραίτητο.
Η Ελλάδα, αν και δεν βρίσκεται σε πολεμική σύρραξη, διαθέτει δίκτυο σχεδόν 3.000 καταφυγίων, προϊόν κυρίως της προπολεμικής και μεταπολεμικής εποχής.
Τα περισσότερα είναι ιστορικά και ξεχασμένα, μερικά όμως συντηρούνται ακόμη από την Πολιτική Προστασία.
Η πρόσφατη κοινοβουλευτική απάντηση έφερε στο φως ότι οι δομές υπάρχουν — εκείνο που λείπει είναι η επικαιροποιημένη ενημέρωση και η συντήρησή τους, ώστε, αν ποτέ χρειαστεί, να μη μείνουν μόνο στη μνήμη, αλλά να αποτελέσουν πραγματικό καταφύγιο ασφάλειας για όλους.
