Η μνήμη της 1ης Μαΐου 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής δεν σβήνει. Και σήμερα, ένας άνθρωπος κουβαλά ακόμη στα μάτια του τις εικόνες εκείνης της ημέρας. Ο Τάσος Χατζηαναστασίου, σε ηλικία μόλις 10 ετών, βρέθηκε μπροστά στις εκτελέσεις
των 200 και αποτελεί τον μοναδικό εν ζωή αυτόπτη μάρτυρα του μαρτυρικού γεγονότος.
Την ίδια ώρα, ιδιαίτερο βάρος αποκτά και η πληροφορία ότι Έλληνας συλλέκτης διαθέτει χιλιάδες φωτογραφικά ντοκουμέντα από την περίοδο της Κατοχής και ειδικά από το Σκοπευτήριο της Καισαριανής, τα οποία έχει αποκτήσει απευθείας από τον Βέλγο συλλέκτη που έφερε πρόσφατα στο φως υλικό-σοκ.
Φωτογραφία σοκ από τον ομαδικό τάφο εκτελεσμένων Ελλήνων, ένα φωτογραφικό ντοκουμέντο από την Κατοχή που αγόρασε ο Έλληνας συλλέκτης από τον Βέλγο .
Ανάμεσα στις εικόνες ξεχωρίζουν φωτογραφίες που φέρεται να αποτυπώνουν ομαδικό τάφο εκτελεσμένων Ελλήνων, ένα στοιχείο που φωτίζει ακόμη περισσότερο μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ελληνικής ιστορίας.
Η ύπαρξη αυτού του αρχείου ενισχύει την ανάγκη για συστηματική ιστορική τεκμηρίωση, καθώς οι εικόνες δεν αποτελούν απλώς σπάνιο υλικό, αλλά μαρτυρίες φρίκης που καταγράφουν τις ωμότητες της ναζιστικής Κατοχής και συμβάλλουν στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης και στην αναζήτηση ιστορικής δικαιοσύνης.
«Βλέπαμε τα καμιόνια των Γερμανών να γυρίζουν στην Καισαριανή». Μιλώντας στο ΕΡΤnews και την εκπομπή «10′ με τόνο», περιέγραψε όσα έζησε παιδί, όταν τα γερμανικά καμιόνια έμπαιναν στην Καισαριανή.
«Εγώ ήμουνα σε ηλικία 10 ετών, πιτσιρίκος και βλέπαμε τα καμιόνια των Γερμανών μαζί με τους πατριώτες, να έρχονται και να γυρίζουν στην Καισαριανή. Η Καισαριανή τότε ήταν ανάστατη, γιατί είχαν πάει κι άλλες φορές στο Σκοπευτήριο και είχαν σκοτώσει ανθρώπους, δεν ήταν η πρώτη φορά».
Θυμάται πως μαζί με άλλα παιδιά έτρεχαν πίσω από τα οχήματα. «Οι 200 ήταν “μονοκόμματοι”, την ώρα που πηγαίναμε και τρέχαμε πίσω από τα καμιόνια των Γερμανών σαν πιτσιρικάδες, καμιά δεκαριά ήμασταν και τρέχαμε από πίσω. Εκεί είδαμε ορισμένα χεράκια να βγαίνουν από τα παράθυρα και να πετούν χαρτάκια. Εμείς σαν παιδιά δεν ξέραμε για να σταθούμε να πάρουμε τα χαρτιά. Λέγανε διάφορα».
Και προσθέτει για εκείνη τη στιγμή που χαράχτηκε στη μνήμη του: «Εκείνο το οποίο ήταν το γεγονός ήταν ότι τραγουδούσαν τον εθνικό ύμνο και φώναζαν “Ζήτω η Ελλάς”».
Η στιγμή των εκτελέσεων πίσω από τη μάντρα
Ο μικρός τότε Τάσος και οι φίλοι του ανέβηκαν στη μάντρα του Σκοπευτηρίου για να δουν τι συνέβαινε.
«Εγώ κι οι άλλοι μικροί, στην ίδια μάντρα που είναι τώρα, ανεβήκαμε πάνω σαν παιδιά και είχαμε βγάλει το κεφάλι και βλέπαμε μέσα που σκότωναν τους πατριώτες. Ήτανε στο έδαφος πέντε – έξι περίπου Γερμανοί με κράνη κλπ. και με πολυβόλα κι ήταν ένας αξιωματικός από πάνω τους και τους έδινε εντολές».
Οι εκτελέσεις γίνονταν τμηματικά. «Αυτοί δεν έβαλαν και τους 200, απλώς βάζανε 20, 30, 10, 15 και πυροβολούσαν και τους σκότωναν. Οι πατριώτες που σκοτώνονταν όλοι τραγουδούσαν τον εθνικό ύμνο και φώναζαν “Ζήτω η Ελλάδα”, “Ζήτω η Ελλάς”. Ήταν τέτοιο το ηθικό που είχαν, που εμείς τους βλέπαμε σαν πιτσιρίκια που ήμασταν 10 ετών, τους βλέπαμε που φώναζαν, τραγουδούσαν κλπ».
Όπως εξηγεί, τα παιδιά δεν είχαν πλήρη αίσθηση του τρόμου. «Δεν είχαμε την αίσθηση του τρόμου σαν παιδιά, γι’ αυτό τρέχαμε από πίσω. Τα υπόλοιπα παιδιά τα οποία ήταν μεγαλύτερα, αυτά που ήταν 15, 16, 17, 20 χρονών φεύγανε από την Καισαριανή και πήγαιναν στους πρόποδες του Υμηττού που ήταν μία περιφέρεια, μία περιοχή λεγόταν “Αράπης” και ακόμη λέγεται έτσι και κρυβόντουσαν εκεί για να μην τους πιάσουν και τους σκοτώσουν. Εμάς δε μας έκαναν τίποτα».
«Θα πάω, γιατί έχουμε κάνει αγώνα»
Με αφορμή τις φωτογραφίες από τις εκτελέσεις που ενδέχεται να εκτεθούν στο Μουσείο δίπλα στο Σκοπευτήριο, ο Τάσος Χατζηαναστασίου δηλώνει πως θα βρεθεί εκεί.
«Θα πάω, γιατί εγώ ήμουνα και 20 χρόνια δημοτικός σύμβουλος και πρόεδρος στα δημοτικά συμβούλια της Καισαριανής και θα πάω γιατί έχουμε κάνει αγώνα. Έχω περάσει τρία δικαστήρια για το Σκοπευτήριο, να φύγει η Σκοπευτική Εταιρεία, αλλά δυστυχώς ακόμη εδώ είναι».
Η μαρτυρία του δεν αποτελεί απλώς μια αφήγηση του παρελθόντος. Είναι ζωντανή υπενθύμιση μιας ημέρας που σφράγισε την Ιστορία και ενός τόπου που παραμένει σύμβολο θυσίας και αντίστασης.
