Μια βαθιά, επιστημονική και εξαιρετικά επίκαιρη ανάλυση για την κατάσταση των υδατικών αποθεμάτων της χώρας καταθέτει σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Δρ. Ελισσάβετ Φελώνη, Επίκουρη Καθηγήτρια Ανάλυσης και Διαχείρισης Υδρολογικών Φαινομένων στην Πολυτεχνική Σχολή του ΠΑΔΑ.
Παρά τις σημαντικές βροχοπτώσεις και χιονοπτώσεις του πρώτου εξαμήνου του 2026, οι οποίες διπλασίασαν τα αποθέματα της Αττικής, η Δρ. Φελώνη προειδοποιεί ότι δεν επιτρέπεται κανένας εφησυχασμός. Η κλιματική κρίση, η άναρχη τουριστική ανάπτυξη, οι απώλειες των δικτύων και οι στρεβλώσεις στην τιμολογιακή πολιτική συνθέτουν ένα σκηνικό που απαιτεί άμεση, ολιστική παρέμβαση.
Αττική: Διπλασιασμός αποθεμάτων, αλλά ο Μόρνος «συρρικνώνεται»
Οι έντονες κακοκαιρίες από τον Ιανουάριο του 2026 και μετά προσέφεραν μια πολύτιμη «υδρολογική ανάσα» στο λεκανοπέδιο. Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα κοιτάζει τη μεγάλη εικόνα και όχι τη φωτογραφία της στιγμής.
-
Τα δεδομένα: Τα αποθέματα στους 4 κύριους ταμιευτήρες της ΕΥΔΑΠ ξεπέρασαν τα 750 εκατομμύρια κυβικά το πρώτο εξάμηνο του 2026, έναντι των 600 εκατομμυρίων της αντίστοιχης περσινής περιόδου.
-
Το καμπανάκι: Παρά την αύξηση, τα επίπεδα παραμένουν χαμηλότερα από τις ιστορικές κανονικές τιμές. Δορυφορικά δεδομένα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) αποκαλύπτουν ότι η επιφάνεια του Μόρνου είναι περίπου κατά 25% μικρότερη από τον ιστορικό μέσο όρο της.
Δρ. Ε. Φελώνη: «Όταν το κράτος καθυστερεί να ωριμάσει έγκαιρα τις υποδομές, αναγκάζεται να καταφεύγει εκ των υστέρων σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης, το οποίο συνεπάγεται κλειστές προσκλήσεις και αδιαφανείς αναπροσαρμογές κόστους».
Κοινωνική κριτική στη νέα τιμολογιακή πολιτική
Η καθηγήτρια ασκεί δριμεία κριτική στη νέα τιμολογιακή πολιτική (ΦΕΚ 7188/Β΄/30-12-2025):
-
Οριζόντια επιβάρυνση: Η μετατόπιση του βάρους από την αναλογική κατανάλωση στα σταθερά πάγια επιβαρύνει άδικα το μέσο νοικοκυρίο με επιπλέον 30 ευρώ ετησίως.
-
Μη ρεαλιστικά κριτήρια: Το κοινωνικό τιμολόγιο για πολύτεκνους και ηλικιωμένους άνω των 75 ετών ακυρώνεται στην πράξη από το εξαιρετικά χαμηλό εισοδηματικό όριο των 8.000 ευρώ.
-
Η λύση: Ένα δίκαιο μοντέλο πρέπει να βασίζεται στην κατά κεφαλήν κατανάλωση (μέγεθος νοικοκυριού) και να επιβραβεύει την εξοικονόμηση.
Νησιά και Κρήτη: Η βίαιη σύγκρουση Κλίματος και Υπερτουρισμού
Στις Κυκλάδες και το Νότιο Αιγαίο, η μείωση των βροχοπτώσεων κατά 50% τα έτη 2024-2025 συναντά την εκρηκτική άνοδο της εκτός σχεδίου δόμησης, των τουριστικών κλινών και των χιλιάδων ενεργοβόρων πισινών.
-
Το παράδοξο της αφαλάτωσης: Από το 1980 (Μύκονος) φτάσαμε σήμερα να ξεπερνούμε τις 150 μονάδες αφαλάτωσης στη χώρα. Πρόκειται για μια ενεργοβόρα λύση ανάγκης που έγινε μόνιμο μοντέλο, χωρίς καν τη σύνδεση των μονάδων με ΑΠΕ.
-
Η «μαύρη τρύπα» των διαρροών: Στα πεπαλαιωμένα δίκτυα των Δήμων οι απώλειες αγγίζουν το 30% έως 50%. «Παράγουμε πανάκριβο νερό μέσω αφαλάτωσης και το μισό το χάνουμε στο υπέδαφος», τονίζει η Δρ. Φελώνη.
-
Περιβαλλοντικός κίνδυνος: Η ανεξέλεγκτη διάθεση του αλμόλοιπου (υγρό υπόλειμμα με υψηλό αλάτι) απειλεί άμεσα τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τα προστατευόμενα λιβάδια Ποσειδωνίας.
-
Κρήτη: Η κατάσταση είναι εξαιρετικά ανησυχητική, καθώς η πίεση μοιράζεται ανάμεσα στον τουρισμό και τον ισχυρό πρωτογενή τομέα, με τον υδροφόρο ορίζοντα να εμφανίζει ραγδαία πτώση.
Αγροτικός Τομέας: Το έλλειμμα κυκλικής οικονομίας στο «ΥΔΩΡ 2.0»
Ο πρωτογενής τομέας καταναλώνει πάνω από το 80% των υδάτινων πόρων της χώρας. Σε μεγάλες διασυνοριακές λεκάνες, όπως ο Αξιός, η υποχώρηση των υδάτων είναι ένα σύνθετο πρόβλημα υδροδιπλωματίας (διαχείριση από τις ανάντη χώρες) και παρωχημένων, ανοιχτών δικτύων που έχουν τεράστιες απώλειες λόγω εξάτμισης.
Σύμφωνα με τη Δρ. Φελώνη, το κυβερνητικό πρόγραμμα «ΥΔΩΡ 2.0» παρουσιάζει μια σοβαρή δομική αδυναμία:
Δρ. Ε. Φελώνη: «Το πρόγραμμα εγκλωβίστηκε σε μια μονοδιάστατη λογική μεγάλων έργων και φραγμάτων μέσω ΣΔΙΤ, αφήνοντας εντελώς εκτός στρατηγικής την ανακύκλωση των υδάτων. Δεν μπορεί ο σχεδιασμός να εξαντλείται σε μακροχρόνιες συμβάσεις παραχωρήσεων».
Παρά το γεγονός ότι το θεσμικό πλαίσιο για την επαναχρησιμοποίηση του ανακυκλωμένου νερού στην άρδευση υπάρχει από το 2011 (ΦΕΚ 354/Β`/8.3.2011), η χώρα υστερεί δραματικά σε υποδομές αποθήκευσης και δικτύων διανομής προς τις καλλιέργειες.
Οι 4 άξονες για ένα βιώσιμο μοντέλο διαχείρισης
Για την αποφυγή της κατάρρευσης, η Δρ. Φελώνη προτείνει μια δέσμη άμεσων μέτρων:
-
Υποχρεωτική ανακύκλωση του «γκρίζου νερού» στα μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήματα.
-
Αναβίωση των παραδοσιακών ομβροδεξαμενών (συλλογή βρόχινου νερού) στα άνυδρα νησιά, εφαρμόζοντας το θεσμικό πλαίσιο του 2002 που έχει αδρανήσει.
-
Άμεση χρηματοδότηση Δήμων και ΤΟΕΒ για τη δημιουργία δικτύων διανομής ανακυκλωμένου νερού στις καλλιέργειες.
-
Σύνδεση των αφαλατώσεων με ΑΠΕ και αυστηροποίηση των ελέγχων για τη διάθεση του αλμόλοιπου.
