Στην ανατροπή της απόφασης αποφυλάκισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου προχώρησε το ε΄ ποινικό τμήμα του Αρείου Πάγου. Με σχετικό βούλευμά του, το ανώτατο δικαστήριο αναίρεσε την απόφαση του συμβουλίου εφετών Πειραιά, κρίνοντας ότι δεν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη χορήγηση της υφ’ όρον απόλυσης του καταδικασθέντος, ο οποίος επιστρέφει πλέον στις φυλακές Κορυδαλλού.
Η απόφαση των αρεοπαγιτών βασίστηκε τόσο σε νομικά δεδομένα που αφορούν τον ποινικό κώδικα, όσο και σε ουσιαστικά στοιχεία που σχετίζονται με τη συμπεριφορά και τη στάση του κρατουμένου.
Το νομικό σκεπτικό: Απαιτούνται 25 χρόνια πραγματικής έκτισης
Ο Άρειος Πάγος ξεκαθάρισε το τοπίο γύρω από το νομοθετικό πλαίσιο, σημειώνοντας ότι με τον νέο ποινικό κώδικα ρυθμίστηκε για πρώτη φορά ρητά ένα υφιστάμενο νομοθετικό κενό. Σύμφωνα με την κρίση του δικαστηρίου:
-
απαιτείται η πραγματική έκτιση ποινής 25 ετών για τη θεμελίωση δικαιώματος αποφυλάκισης.
-
η διάταξη αυτή εφαρμόζεται υποχρεωτικά ακόμη και για εγκλήματα τα οποία τελέστηκαν πριν από την 1η Ιουλίου 2019.
Παράλληλα, οι δικαστές απέρριψαν το επιχείρημα της πλευράς του κρατουμένου για ευμενέστερη νομολογιακή αντιμετώπιση κατά το παρελθόν. Εξήγησαν ότι η νομική αρχή του ευμενέστερου νόμου αφορά αποκλειστικά τη σύγκριση ανάμεσα σε διαφορετικές γραπτές διατάξεις νόμων και όχι τη σύγκριση ανάμεσα σε έναν νόμο και σε μια δικαστική ερμηνεία που είχε υιοθετηθεί παλαιότερα για να καλύψει προσωρινά ένα κενό.
Διαγωγή και μεταμέλεια: Γιατί δεν αρκούν οι σπουδές και οι άδειες
Στο κομμάτι της ουσίας, ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι το προηγούμενο βούλευμα του συμβουλίου εφετών Πειραιά στερούνταν της απαιτούμενης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας. Οι αρεοπαγίτες προχώρησαν σε έναν σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στην τυπική πειθαρχία και την πραγματική σωφρονιστική βελτίωση.
Συγκεκριμένα, το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι:
-
Η εξωτερική συμπεριφορά: Η συνεπής τήρηση των όρων στις άδειες, η απουσία πρόσφατων πειθαρχικών παραπτωμάτων και η ολοκλήρωση πανεπιστημιακών σπουδών αποτελούν ενδείξεις μιας «εξωτερικά καλής συμπεριφοράς». Δεν αποδεικνύουν όμως την απαιτούμενη «καλή διαγωγή», η οποία προϋποθέτει την εσωτερική και ουσιαστική αποδοχή των κανόνων της έννομης τάξης.
-
Οι σπουδές: Η αφοσίωση του Γιωτόπουλου στα πανεπιστημιακά του καθήκοντα δείχνει μεν την προσπάθειά του να παραμείνει λειτουργικός κατά τη διάρκεια του πολυετούς εγκλεισμού του, αλλά το στοιχείο αυτό δεν επαρκεί από μόνο του για να θεμελιώσει ηθική βελτίωση ή σωφρονισμό.
-
Οι δημόσιες παρεμβάσεις: Οι επιστολές και οι δημόσιες τοποθετήσεις του κρατουμένου κρίθηκαν ως ανεπαρκώς αιτιολογημένες, καθώς δεν εξηγείται πώς αυτές συνδέονται με μια πραγματική μεταβολή της στάσης του απέναντι στο νόμο.
-
Η έλλειψη μεταμέλειας: Το δικαστήριο έδωσε ιδιαίτερο βάρος στο γεγονός ότι ο καταδικασμένος ουδέποτε αποδέχθηκε τις πράξεις του, ούτε εξέφρασε ειλικρινή μετάνοια για τα εγκλήματα που διέπραξε. Η μη αποδοχή των πράξεων και η έλλειψη μεταμέλειας αποτελούν, κατά τον Άρειο Πάγο, ισχυρή ένδειξη ότι η απαιτούμενη ηθική μεταστροφή και η πλήρης αποκοπή από το εγκληματικό παρελθόν δεν έχουν επιτευχθεί.
