Ένα εξαιρετικά σπάνιο αρχαιολογικό εύρημα, το οποίο ρίχνει νέο φως στο εντυπωσιακά υψηλό επίπεδο της ιατρικής επιστήμης κατά τους πρώτους αιώνες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ήρθε στο φως κατά τις ανασκαφές στην αρχαία πόλη Ηράκλεια Σιντική. Όπως δήλωσε ο καθηγητής Αρχαιολογίας Δρ Λιουντμίλ Βαγκαλίνσκι στο βουλγαρικό πρακτορείο ειδήσεων BTA, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ένα εξειδικευμένο χειρουργικό εργαλείο που χρησιμοποιούνταν για την αφαίρεση λίθων (πετρών) από την ουροδόχο κύστη.
Η μοναδικότητα του ευρήματος είναι συγκλονιστική όχι μόνο για τα δεδομένα της Βουλγαρίας αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με τη διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία, υπάρχει μόνο ένα αντίστοιχο εύρημα σε ολόκληρο τον κόσμο, το οποίο έχει εντοπιστεί στην Ιταλία. Το συγκεκριμένο όργανο, γνωστό στην αρχαιότητα ως «λιθουλκός», χρονολογείται με βάση τη στρωματογραφία στον 3ο αιώνα μ.Χ., μια περίοδο κατά την οποία η πόλη γνώριζε τεράστια οικονομική και πολιτισμική άνθηση.
Ο «Λιθουλκός» και οι Επικίνδυνες Επεμβάσεις της Αρχαιότητας
Το εργαλείο που εντοπίστηκε φέρει μια ορειχάλκινη λαβή σε μορφή διπλού γάντζου, η οποία είναι διακοσμημένη με ανάγλυφους δακτυλίους και έχει διατηρηθεί σε εξαιρετική κατάσταση. Ο Δρ Βαγκαλίνσκι εξήγησε ότι η επέμβαση αφαίρεσης λίθων από την ουροδόχο κύστη ήταν μια εξαιρετικά λεπτή, επικίνδυνη αλλά απολύτως απαραίτητη εγχείρηση για την επιβίωση των ασθενών. Αρχαίοι συγγραφείς, όπως ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, περιέγραφαν τις πέτρες στην κύστη ως την πιο επώδυνη ασθένεια που μπορούσε να αντιμετωπίσει ένας άνθρωπος.
Η δημιουργία αυτής της χειρουργικής μεθόδου, καθώς και των αντίστοιχων εξειδικευμένων εργαλείων, αποδίδεται στον διάσημο γιατρό Αμμώνιο τον Αλεξανδρινό (3ος αιώνας π.Χ.), ο οποίος έμεινε στην ιστορία με το προσωνύμιο «Λιθοτόμος». Το γεγονός ότι ένα τόσο εξειδικευμένο αντικείμενο βρέθηκε στην Ηράκλεια Σιντική αποδεικνύει ότι στην πόλη εργάζονταν άρτια εκπαιδευμένοι χειρουργοί, ικανοί να φέρουν εις πέρας επεμβάσεις υψηλού ρίσκου που απαιτούσαν βαθιά γνώση της ανθρώπινης ανατομίας.
Το «Ιατρείο» του Ναού του Ηρακλή
Η ακριβής τοποθεσία της ανακάλυψης ανοίγει ένα νέο, συναρπαστικό κεφάλαιο στην έρευνα. Ο λιθουλκός εντοπίστηκε μέσα σε μια αίθουσα που βρίσκεται ακριβώς δίπλα στον Ναό του Ηρακλή. Η σύμπτωση αυτή οδήγησε τους αρχαιολόγους στη διατύπωση μιας βάσιμης υπόθεσης εργασίας: το συγκεκριμένο δωμάτιο ενδέχεται να λειτουργούσε ως χώρος νοσηλείας ή θεραπευτήριο για τους πιστούς.
Κατά την αρχαιότητα, οι ασθενείς που υπέφεραν από βαριές ασθένειες αναζητούσαν συχνά τη θεραπεία μέσω της λατρείας μυθικών ηρώων και θεοτήτων. Είναι πολύ πιθανό, λοιπόν, οι προσκυνητές που κατέφθαναν στον ναό ζητώντας τη βοήθεια του Ηρακλή –του ισχυρού γιου του Δία– να λάμβαναν ταυτόχρονα και την επιστημονική φροντίδα των γιατρών της πόλης στο διπλανό δωμάτιο, συνδυάζοντας τη θρησκευτική πίστη με τη χειρουργική πράξη.
Οι Ανασκαφές Συνεχίζονται με Εντατικούς Ρυθμούς
Οι έρευνες στο σημείο βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη προκειμένου να αποσαφηνιστεί πλήρως η αρχιτεκτονική δομή και η ακριβής λειτουργία των εγκαταστάσεων γύρω από τον ναό. Στο σημείο επιχειρεί μια μεγάλη ομάδα που αποτελείται από επτά αρχαιολόγους και 34 εργαζόμενους.
Λόγω του ότι οι περιοχές γύρω από το ιερό καλύπτονταν από παχιά ιζήματα που είχε εναποθέσει ο γειτονικός ποταμός με την πάροδο των αιώνων, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν αρχικά βαρέα μηχανήματα για την απομάκρυνση του μεγάλου όγκου των χωμάτων. Πλέον, η ανασκαφή συνεχίζεται αποκλειστικά χειροκίνητα και με απόλυτη προσοχή, ώστε να έρθουν στο φως και άλλα πολύτιμα αντικείμενα που θα επιτρέψουν στους ειδικούς να εξαγάγουν τα τελικά και οριστικά τους συμπεράσματα.
