Δύο ελληνικά πυροσβεστικά αεροσκάφη τύπου Canadair CL-415 επιχειρούν αυτή την ώρα στον ισπανικό εναέριο χώρο. Ο στόχος εντοπίζεται 115 χιλιόμετρα δυτικά της Μαδρίτης. Στην περιοχή Burgohondo. Εκεί, ένα εκτεταμένο μέτωπο δασικής πυρκαγιάς δοκιμάζει τις αντοχές του τοπικού μηχανισμού κατάσβεσης. Τα αεροσκάφη απογειώθηκαν νωρίς το πρωί από το στρατιωτικό αεροδρόμιο Torrejón de Ardoz. Ήταν μια στοχευμένη κίνηση. Η εντολή του ελληνικού υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας υλοποίησε το επίσημο αίτημα συνδρομής της Μαδρίτης που υπεβλήθη μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας (UCPM). Η αποστολή τους συνεχίζεται αδιάκοπα.
Η γεωγραφία υπαγορεύει τη δυσκολία της επιχείρησης. Το Burgohondo ανήκει στην επαρχία της Άβιλα, στην αυτόνομη κοινότητα της Καστίλλης και Λεόν. Πρόκειται για μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από ανάγλυφο με έντονες κλίσεις, εγγύτητα στην οροσειρά Sierra de Gredos και κοιλάδες που λειτουργούν ως φυσικές χοάνες επιτάχυνσης των ανέμων. Οι φλόγες κινούνται γρήγορα. Τα πεζοπόρα τμήματα αδυνατούν να προσεγγίσουν τον θερμικό πυρήνα της φωτιάς. Εδώ αναλαμβάνουν τα εναέρια μέσα.
Η επιχειρησιακή ρουτίνα των CL-415
Τα δύο CL-415 δεν είναι απλά αεροπλάνα. Είναι ιπτάμενες αντλίες. Διαθέτουν ισχυρούς κινητήρες turboprop της Pratt & Whitney που τους επιτρέπουν να προσεγγίζουν υδάτινες επιφάνειες με ταχύτητες άνω των 160 χιλιομέτρων την ώρα. Μέσα σε 12 δευτερόλεπτα υδροληψίας, καταπίνουν 6.137 λίτρα νερού. Το νερό αυτό αναμειγνύεται αυτόματα με ειδικό επιβραδυντικό αφρό στις δεξαμενές πριν αφεθεί στο μέτωπο. Η πτήση από το Torrejón μέχρι το σημείο ρίψης, η υδροληψία από κοντινές λίμνες ή ταμιευτήρες και η επιστροφή, δημιουργούν έναν ασφυκτικό κύκλο αποστολής.
Οι Έλληνες χειριστές καλούνται να διαχειριστούν ακραίες συνθήκες. Βίαιες αναταράξεις από τα ανοδικά θερμικά ρεύματα. Μηδενική ορατότητα λόγω του πυκνού καπνού. Τεράστια καταπόνηση στα υδραυλικά συστήματα των αεροσκαφών. Το CL-415 μπορεί να εκτελέσει δεκάδες ρίψεις την ημέρα, αλλά η ασφαλής συντήρησή του στο έδαφος απαιτεί χειρουργική ακρίβεια από τους τεχνικούς που συνοδεύουν την ελληνική αποστολή.
Ο μηχανισμός UCPM και η γεωπολιτική της διάσωσης
Η παρουσία των ελληνικών φτερών στην Ισπανία δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός. Υπαγορεύεται από τον ίδιο τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας. Το Κέντρο Συντονισμού Αντιμετώπισης Έκτακτων Αναγκών (ERCC) στις Βρυξέλλες λαμβάνει το σήμα κινδύνου. Αξιολογεί τις ανάγκες ιεραρχικά. Αναζητά διαθέσιμους πόρους. Η Ελλάδα, παρά τις δικές της σταθερά υψηλές ανάγκες πυροπροστασίας τους καλοκαιρινούς μήνες, δεσμεύει μέρος του στόλου της στο rescEU, την ευρωπαϊκή στρατηγική εφεδρεία.
Η αλληλεγγύη στη λεκάνη της Μεσογείου είναι αμφίδρομη. Υπαρξιακή. Οι Ισπανοί έχουν βρεθεί πολλαπλές φορές στον ελληνικό εναέριο χώρο. Το 2021 στην καταστροφική πυρκαγιά της Βόρειας Εύβοιας. Το 2023 στο κολοσσιαίο μέτωπο του Έβρου, όπου η φωτιά κατέκαψε τον πυρήνα του εθνικού πάρκου της Δαδιάς. Η αποστολή στο Burgohondo είναι η πρακτική εφαρμογή αυτής της αμοιβαίας δέσμευσης επιβίωσης.
Η διαδρομή και η λογιστική υποστήριξη
Η μετακίνηση δύο πυροσβεστικών αεροσκαφών από την Ελλάδα στην Ισπανία συνιστά από μόνη της μια απαιτητική στρατιωτική επιχείρηση. Τα CL-415 έχουν συγκεκριμένη εμβέλεια πτήσης. Το ταξίδι προς τη βάση της Μαδρίτης απαιτεί αυστηρό σχεδιασμό πτήσης και ενδιάμεσους σταθμούς ανεφοδιασμού καυσίμου. Μαζί με τα αεροσκάφη, μετακινείται αναγκαστικά εξειδικευμένο προσωπικό. Ιπτάμενοι μηχανικοί και σύνδεσμοι επικοινωνιών που εξασφαλίζουν την ομαλή ενσωμάτωση της ελληνικής δύναμης στο ισπανικό δίκτυο ελέγχου.
Χωρίς κοινούς κώδικες επιχειρησιακής επικοινωνίας, η εναέρια καταστολή καταλήγει επικίνδυνη. Οι Έλληνες πιλότοι υπακούουν στις εντολές του Ισπανού εναέριου συντονιστή (air attack boss). Αυτός καθορίζει τις προτεραιότητες στο δάσος του Burgohondo. Υποδεικνύει το ακριβές σημείο της ρίψης, ενημερώνει για την παρουσία πυλώνων υψηλής τάσης και συντονίζει την κυκλοφορία, καθώς πάνω από ένα μεγάλο μέτωπο πετούν ταυτόχρονα ελικόπτερα, αεροσκάφη διαφόρων τύπων και drones επιτήρησης.
Η χρηματοδότηση της επιχειρησιακής αλληλεγγύης
Η εμπλοκή του UCPM ξεπερνά την απλή διπλωματία. Κρύβει έναν λειτουργικό οικονομικό υπολογισμό. Όταν ενεργοποιείται ο ευρωπαϊκός μηχανισμός, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαμβάνει να καλύψει το 75% των λειτουργικών εξόδων της αποστολής και το κόστος μετακίνησης. Αυτό επιτρέπει στα κράτη-μέλη να προσφέρουν βαριά βοήθεια χωρίς να επιβαρύνουν ασύμμετρα τους εθνικούς τους προϋπολογισμούς.
Το μοντέλο αυτό κρίνεται κρίσιμο για τη βιωσιμότητα του συστήματος. Χωρίς την οικονομική κάλυψη από τις Βρυξέλλες, οι εθνικές κυβερνήσεις θα δίσταζαν να στερήσουν πανάκριβα μέσα από την εγχώρια άμυνα.
Τα μεγα-μέτωπα της ιβηρικής χερσονήσου
Η Ισπανία φλέγεται με ρυθμούς που ανησυχούν την ευρωπαϊκή επιστημονική κοινότητα. Η παρατεταμένη ξηρασία μηνών έχει μετατρέψει τα δάση σε πυριτιδαποθήκες. Η νεκρή καύσιμη ύλη στα εδάφη της Καστίλλης και Λεόν σπάει ιστορικά ρεκόρ ξηρότητας. Η φωτιά πλέον δεν αναπτύσσεται απλώς γραμμικά. Δημιουργεί το δικό της μικροκλίμα. Παράγει πύρινα νέφη, τα οποία προκαλούν ξηρές καταιγίδες και νέες εστίες χιλιόμετρα μακριά από το κύριο μέτωπο.
Η καταστολή με παραδοσιακά μέσα ακυρώνεται στην πράξη μπροστά σε αυτές τις εντάσεις. Ακόμα και τα φορτία των Canadair εξατμίζονται συχνά πριν φτάσουν στον στόχο, λόγω των ακραίων θερμοκρασιών. Το νερό χρησιμοποιείται στρατηγικά, όχι για να σβήσει τις τεράστιες φλόγες, αλλά για να μειώσει την ένταση στα πλευρά του μετώπου, επιτρέποντας στους πυροσβέστες να διανοίξουν αντιπυρικές ζώνες. Τα δύο ελληνικά αεροσκάφη θα παραμείνουν στη ζώνη επιχειρήσεων μέχρι το τελευταίο φως της ημέρας. Και αύριο, μόλις ξημερώσει, οι κινητήρες τους θα πάρουν ξανά μπροστά.
