Πεδίο δόξης λαμπρό φαίνεται πως διανοίγεται προς την κατεύθυνση της Πολιτείας και δη της Κοινωνίας της Πληροφορίας (ΚτΠ Α.Ε.) ειδικότερα, σε ότι αφορά τον ρόλο που καλείται να παίξει στο αναδυόμενο τοπίο των συμβάσεων Καινοτομίας. Κι αυτό, καθώς βασική προϋπόθεση είναι μια ολιστική προσέγγιση σε επίπεδο στρατηγικού σχεδιασμού, εκτενών δράσεων στήριξης, διαφάνειας και αποτελεσματικής αντιμετώπισης χρόνιων δυσλειτουργιών και αδυναμίας μετουσίωσης της θεωρίας στην πράξη, προκειμένου ο Δημόσιος τομέας να κινηθεί με επιτυχία στις ράγες της καινοτομίας, της αποτελεσματικότητας και της μετεξέλιξης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ΚτΠ καλείται να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς και κόμβος εισαγωγής και διάχυσης καινοτόμων λύσεων και υπηρεσιών προς το σύνολο των stakeholders που συναποτελούν το αντίστοιχο οικοσύστημα. Παράλληλα, δύναται να παράξει ποικίλο, εκτενές όσο και άκρως ενημερωτικό περιεχόμενο, το οποίο με τη σειρά του θα «ξεκλειδώσει» τις αναγκαίες δυνάμεις της αγοράς ώστε να λειτουργήσουν προς την αναζήτηση και επίτευξη του κοινού οφέλους.
Συνοπτικό Πλαίσιο
Οι Δημόσιες Συμβάσεις Καινοτομίας (ΔΣΚ) αποτελούν κρίσιμο εργαλείο για την αναβάθμιση των δημοσίων υπηρεσιών, την τόνωση της καινοτομίας και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Ωστόσο, η εφαρμογή τους στην ελληνική δημόσια διοίκηση παραμένει περιορισμένη, καθώς συναντώνται πολλαπλά και διασυνδεδεμένα εμπόδια.
Η Κοινωνία της Πληροφορίας σε συνεργασία με την εταιρεία ΚΕΔΡΟΣ πραγματοποίησαν έρευνα προς τους Δημόσιους Φορείς με θέμα «Έρευνα σε δημόσιους φορείς για την εκτέλεση συμβάσεων καινοτομίας μέσω της ΚτΠ» Σκοπός της έρευνας είναι να εντοπίσει και να διαστασιολογήσει την γνώση, την εμπειρία και την πρόσθεση συνεργασίας των δημόσιων φορέων σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις καινοτομίας.
Με πάνω από 100 απαντήσεις τα ευρήματα, οι συστάσεις πολιτικής οδηγούν σε συνδυαστικά συμπεράσματα τα οποία αναδεικνύουν την ανάγκη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων μερών ώστε να διαμορφώσουμε νέα μοντέλα συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, χρησιμοποιώντας νέες πρακτικές που θα οδηγήσουν σε νέες καινοτόμες λύσεις για την ικανοποίηση των αναγκών του δημοσίου.
Βασικά Ευρήματα Έρευνας
- Οικονομικά Εμπόδια
- Το σοβαρότερο εμπόδιο είναι η “απουσία ειδικής χρηματοδότησης” (64,4% απαντήσεων «πολύ» ή «πάρα πολύ»).
- Οι φορείς δυσκολεύονται να καλύψουν το αυξημένο κόστος προετοιμασίας και πιλοτικής εφαρμογής μιας ΔΣΚ.
- Οργανωτικά Ελλείμματα
- Έντονη καταγράφεται η “έλλειψη τεχνογνωσίας” (περίπου 57,9%) και η «απουσία κατάλληλα εκπαιδευμένου προσωπικού».
- Η “έλλειψη καθοδηγητικών εγγράφων” (59,5%) επιδεινώνει την ανασφάλεια των φορέων.
- Θεσμικές και Νομικές Αβεβαιότητες
- Ζητήματα διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ), ρίσκου και ερμηνείας του θεσμικού πλαισίου περιορίζουν τη συμμετοχή.
- – Η απουσία σαφούς πολιτικής βούλησης λειτουργεί αποθαρρυντικά.
- Κίνητρα και Κουλτούρα
- Το 53,8% επισημαίνει την απουσία κινήτρων ως σημαντικό εμπόδιο.
- Η καινοτομία δεν αντιμετωπίζεται ως διοικητική προτεραιότητα από πολλές ηγεσίες οργανισμών.
Συστάσεις Πολιτικής
- Χρηματοδοτικά εργαλεία: Δημιουργία ειδικού ταμείου υποστήριξης ΔΣΚ (π.χ. για φάση προετοιμασίας, R&D, τεχνική υποστήριξη).
- Καθοδήγηση και πρότυπα: Ανάπτυξη εγχειριδίων, πρότυπων εγγράφων και e-learning εργαλείων σε εθνικό επίπεδο.
- Ενίσχυση ικανοτήτων: Εκπαιδευτικά προγράμματα, θεματικά hubs και interagency συνεργασίες για ενίσχυση δεξιοτήτων.
- Θεσμική αποσαφήνιση: Σαφές νομικό πλαίσιο για ΔΔΙ, διαχείριση ρίσκου και επιλογή κατάλληλης διαδικασίας.
- Σύστημα κινήτρων: Ανάπτυξη πλαισίου επιβράβευσης και αναγνώρισης για τους οργανισμούς που εφαρμόζουν ΣΚ.
Συνδυαστικά Συμπεράσματα
- Η έλλειψη χρηματοδότησης αποτελεί τον σημαντικότερο φραγμό, αλλά ταυτόχρονα και έναν τομέα με υψηλό βαθμό συναίνεσης ως προς την ανάγκη άμεσης παρέμβασης.
- Το οργανωτικό έλλειμμα και η απουσία τεχνογνωσίας αναγνωρίζονται από τους φορείς, με την εκπαίδευση των στελεχών να αναδεικνύεται ως η πλέον αποδεκτή και άμεση λύση.
- Οι θεσμικές ασάφειες και η έλλειψη πολιτικής βούλησης αντιμετωπίζονται κυρίως μέσω στρατηγικών παρεμβάσεων, όπως η ενσωμάτωση των ΔΣΚ σε τομεακές πολιτικές και η ύπαρξη μακροπρόθεσμων σχεδίων.
- Οι προτάσεις υπέρβασης των εμποδίων συγκεντρώνουν υψηλή αποδοχή όταν είναι συστημικές, στοχευμένες και συνοδευόμενες από χρηματοδοτική υποστήριξη.
- Η συνδυαστική στρατηγική παρέμβαση, που θα ενσωματώνει εκπαίδευση, τεχνική υποστήριξη, θεσμική σαφήνεια και οικονομικά εργαλεία, κρίνεται απαραίτητη για τη σταδιακή και βιώσιμη εφαρμογή των Συμβάσεων Καινοτομίας.
Συμπέρασμα
Η υλοποίηση Συμβάσεων Καινοτομίας προϋποθέτει ολοκληρωμένη πολιτική στήριξη, θεσμική σαφήνεια και στοχευμένη ενδυνάμωση της διοίκησης.
Η αντιμετώπιση των εμποδίων με ολιστική στρατηγική είναι καθοριστική για τη μετάβαση σε ένα πιο καινοτόμο και αποτελεσματικό δημόσιο τομέα.
