Στη σκιά νέων τουρκικών παραβιάσεων στο Αιγαίο και της εμπρηστικής ρητορικής της Άγκυρας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ετοιμάζονται για νέο τετ-α-τετ στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, με την Αθήνα να εκπέμπει σαφή μηνύματα για τις «κόκκινες γραμμές» της.
Το νέο τετ-α-τετ Μητσοτάκη – Ερντογάν
Η συνάντηση αναμένεται να πραγματοποιηθεί μεταξύ 22 και 26 Σεπτεμβρίου, στο περιθώριο των εργασιών του ΟΗΕ. Το προηγούμενο τετ-α-τετ των δύο ηγετών είχε γίνει τον Ιούνιο, στη Χάγη, κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Τότε, στο τραπέζι είχαν βρεθεί ζητήματα που αφορούσαν κυρίως τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Αν και δεν έχει οριστικοποιηθεί η ακριβής ημερομηνία, στην Αθήνα επικρατεί προετοιμασία για έναν δομημένο διάλογο, με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα ανοίξει το κεφάλαιο της οριοθέτησης ΑΟΖ.
Νέες προκλήσεις στο Αιγαίο
Η Τουρκία, την ίδια στιγμή, δείχνει να ανεβάζει και πάλι τους τόνους στο Αιγαίο. Για πρώτη φορά μετά από 30 μήνες, τουρκικά μαχητικά F-16 και αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας ATR-72 προχώρησαν σε τέσσερις παραβάσεις του FIR Αθηνών, ανατολικά της Ρόδου.
Σύμφωνα με το ΓΕΕΘΑ, τα τουρκικά αεροσκάφη αναγνωρίστηκαν και αναχαιτίστηκαν «σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες και κατά πάγια πρακτική». Οι παραβιάσεις αυτές ήρθαν να προστεθούν σε μια περίοδο έντονης ρητορικής κλιμάκωσης από την τουρκική πλευρά.
Τα μηνύματα της Αθήνας
Η ελληνική πλευρά επιμένει ότι ο διάλογος μπορεί να προχωρήσει μόνο με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο. Ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, τόνισε πως «η Ελλάδα δεν ετεροκαθορίζεται» και προειδοποίησε ότι τυχόν παρεμπόδιση στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου θα έχει συνέπειες.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός έχει καταστήσει σαφές πως χωρίς την απόσυρση του casus belli και χωρίς τερματισμό της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών», η Τουρκία δεν μπορεί να ελπίζει σε ένταξη σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Εμπρηστικές δηλώσεις από την Άγκυρα
Στο κλίμα της έντασης, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με αφορμή την Ημέρα Νίκης και των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων, δήλωσε ότι «η νίκη της 30ής Αυγούστου επισφράγισε την αιώνια παρουσία μας σε αυτά τα εδάφη», αφήνοντας σαφείς αιχμές για την Ελλάδα.
Λίγο νωρίτερα, ο Τούρκος Υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ είχε επαναφέρει τη ρητορική περί «Γαλάζιας Πατρίδας», ενώ ο Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε απειλήσει την Αθήνα «να μην ανοίγει την πόρτα σε κρίσεις που ίσως έχουν γεωστρατηγικό κόστος».
Τη σκυτάλη πήρε ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος ΑΚΡ, Ομέρ Τσελίκ, ο οποίος, ενώ μίλησε για επίλυση διαφορών μέσω της διπλωματίας, υπογράμμισε πως «κανείς δεν πρέπει να επιδιώκει λανθασμένες ενέργειες στο Αιγαίο, στη Μεσόγειο ή αλλού».
Σημασία σήμερα
Η επικείμενη συνάντηση στη Νέα Υόρκη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς έρχεται σε μια στιγμή όπου οι τουρκικές προκλήσεις επιστρέφουν και οι σχέσεις των δύο χωρών κινούνται μεταξύ διαλόγου και έντασης. Για την Αθήνα, η γραμμή είναι ξεκάθαρη: διάλογος μόνο στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, με αποφυγή κινήσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε νέα κρίση.
