Με το στεγαστικό πρόβλημα να πιέζει ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά, η κυβέρνηση περνά στο επόμενο στάδιο παρεμβάσεων. Σήμερα, από το βήμα της Βουλής στη συζήτηση για τον Προϋπολογισμό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να ανοίξει τα χαρτιά του, ανακοινώνοντας νέο επίδομα ενοικίου και ένα εκτεταμένο πρόγραμμα επιδότησης ανακαινίσεων κατοικιών, συνολικού ύψους έως και 500 εκατ. ευρώ.
Στόχος είναι διπλός: να ανακουφιστούν τα νοικοκυριά που ασφυκτιούν από τα υψηλά ενοίκια και, ταυτόχρονα, να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών, ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές στην αγορά.
Πρόγραμμα ανακαινίσεων: Επιδότηση, όχι δάνειο
Κεντρικό πυλώνα των ανακοινώσεων αποτελεί το νέο πρόγραμμα ανακαίνισης παλαιών κατοικιών, το οποίο θα χρηματοδοτηθεί από το ΕΣΠΑ. Το πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη σε τελική διαπραγμάτευση με την Κομισιόν, ωστόσο οι βασικές του παράμετροι έχουν «κλειδώσει».
Το σχέδιο προβλέπει άμεση επιδότηση και όχι δανεισμό για εργασίες ανακαίνισης σε κατοικίες που έχουν κατασκευαστεί πριν το 1990, με κάλυψη έως και 80% του συνολικού κόστους.
Η επιδότηση:
• φτάνει έως 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο
• αφορά κατοικίες έως 120 τ.μ.
• συνδυάζει ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση
Η ενεργειακή αναβάθμιση μπορεί να περιορίζεται στο 20% της δαπάνης, με το υπόλοιπο ποσό να καλύπτει εργασίες όπως υδραυλικά, ηλεκτρολογικά, κουζίνα, μπάνιο και γενικές επισκευές.
Ποιοι θα μπορούν να μπουν – Τα εισοδηματικά όρια
Η ένταξη στο πρόγραμμα θα γίνεται με εισοδηματικά κριτήρια, αντίστοιχα με εκείνα του «Σπίτι μου ΙΙ», μετά την πρόσφατη διεύρυνσή τους.
Σύμφωνα με πληροφορίες, τα όρια διαμορφώνονται ως εξής:
• έως 25.000 ευρώ για άγαμους
• έως 35.000 ευρώ για ζευγάρια, με προσαύξηση 5.000 ευρώ ανά παιδί
• έως 39.000 ευρώ για μονογονεϊκές οικογένειες, συν 5.000 ευρώ για κάθε παιδί πέραν του πρώτου
Βασική προϋπόθεση είναι τα ακίνητα που θα επιδοτηθούν να κατοικηθούν από τους ιδιοκτήτες τους ή να διατεθούν προς ενοικίαση για τουλάχιστον πέντε χρόνια, ώστε το μέτρο να συμβάλει ουσιαστικά στην αύξηση της προσφοράς.
Η διαπραγμάτευση με την Κομισιόν και οι «κόκκινες γραμμές»
Στο παρασκήνιο, η συζήτηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραμένει έντονη. Η Κομισιόν, σύμφωνα με πληροφορίες, ζητά:
• εγγυήσεις για το ύψος των ενοικίων στα ανακαινισμένα σπίτια
• ακόμη μεγαλύτερο προϋπολογισμό από τα 500 εκατ. ευρώ
Η κυβέρνηση εμφανίζεται επιφυλακτική, ειδικά ως προς τις παρεμβάσεις στα ενοίκια, φοβούμενη ότι αυστηροί περιορισμοί μπορεί τελικά να οδηγήσουν σε στρεβλώσεις και πιέσεις στην αγορά. Το σχέδιο είναι να εφαρμοστεί πρώτα το πρόγραμμα, να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά του και στη συνέχεια να εξεταστεί ενδεχόμενη επέκτασή του σε επόμενη αναθεώρηση του ΕΣΠΑ.
Κοινωνική κατοικία και νέο επίδομα ενοικίου
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός αναμένεται να αναφερθεί και σε παρεμβάσεις κοινωνικής κατοικίας, με δύο βασικές κατευθύνσεις.
Αφενός, προωθείται διεύρυνση των κριτηρίων για το επίδομα ενοικίου, ώστε να καλυφθούν περισσότερες κοινωνικές ομάδες που σήμερα μένουν εκτός. Αφετέρου, μπαίνει σε εφαρμογή το νέο μοντέλο κοινωνικής αντιπαροχής, το θεσμικό πλαίσιο του οποίου ψηφίστηκε πρόσφατα.
Η φιλοσοφία είναι απλή: το Δημόσιο παραχωρεί εκτάσεις και, μέσω αντιπαροχής, αποκτά έως και 30% των διαμερισμάτων που θα ανεγερθούν, τα οποία θα διατίθενται σε ευάλωτα νοικοκυριά. Το ΤΑΙΠΕΔ αναμένεται να ξεκινήσει με τρεις μεγάλες παρεμβάσεις σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα, με χρηματοδότηση από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.
Το στοίχημα της στέγης
Οι σημερινές ανακοινώσεις σηματοδοτούν μια στροφή από τα αποσπασματικά μέτρα σε πιο δομικές λύσεις για το στεγαστικό. Το αν θα αποδειχθούν επαρκείς για να ανακουφίσουν την αγορά και τα νοικοκυριά θα κριθεί στην πράξη, ωστόσο το μήνυμα είναι σαφές, η στέγη μπαίνει πλέον ψηλά στην κυβερνητική ατζέντα.
