Το πολιτικό σκηνικό στο εσωτερικό της κυβερνώσας παράταξης θυμίζει πλέον ανοιχτό ηφαίστειο έτοιμο να εκραγεί. Οι παρασκηνιακές τριβές και οι σιωπηρές διαμαρτυρίες στους διαδρόμους της Βουλής έδωσαν οριστικά τη θέση τους σε μια μετωπική, δημόσια και θεσμική σύγκρουση. Παρακολουθούμε στενά μια πρωτοφανή εξέλιξη για τα δεδομένα της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη: πέντε προβεβλημένοι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας επέλεξαν την οδό της ανοιχτής επιστολής για να αμφισβητήσουν ευθέως τη λειτουργία και τη φιλοσοφία του ίδιου του Μεγάρου Μαξίμου, ρίχνοντας μια πολιτική «βόμβα» μεγατόνων στα θεμέλια του επιτελικού κράτους.
Μέσα από τις σελίδες της εφημερίδας «Τα Νέα», οι βουλευτές Αθανάσιος Ζεμπίλης, Ανδρέας Κατσανιώτης, Ξενοφών Μπαραλιάκος, Γιάννης Οικονόμου (πρώην κυβερνητικός εκπρόσωπος και κορυφαίος υπουργός) και Ιωάννης Παππάς, προχώρησαν σε ένα κανονικό πολιτικό μανιφέστο. Δεν πρόκειται για μια απλή κριτική σε επιμέρους νομοσχέδια, αλλά για την πλήρη αποδόμηση του τρόπου με τον οποίο ασκείται η εξουσία στη χώρα, ζητώντας επιτακτικά τη μετάβαση σε ένα «νέο μοντέλο διακυβέρνησης».
Η Ψευδαίσθηση της Κανονικότητας και η Θεσμική Ανισορροπία
Ο πυρήνας της κριτικής των «5» εδράζεται στην ανάλυση του περιβόητου δόγματος του «επιτελικού κράτους». Οι βουλευτές αναγνωρίζουν, με μια δόση πολιτικού ρεαλισμού, ότι ο απόλυτος συγκεντρωτισμός και η μεταφορά των αποφάσεων σε έναν κλειστό κύκλο γύρω από τον Πρωθυπουργό ενδεχομένως να προσέφερε ταχύτητα και αποτελεσματικότητα κατά τη διάρκεια έκτακτων εξωγενών κρίσεων (όπως η πανδημία ή η πρώτη φάση της ενεργειακής κρίσης). Ωστόσο, το αφήγημα αυτό καταρρέει στις σημερινές συνθήκες.
Όπως υπογραμμίζουν με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο, το συγκεκριμένο μοντέλο έχει αποτύχει παταγωδώς να προσαρμοστεί σε «περιόδους ομαλότητας». Αντιθέτως, η εμμονή σε αυτή την υπερσυγκέντρωση εξουσιών σε μικρούς, ελιτίστικους πυρήνες έχει οδηγήσει σε επικίνδυνη «θεσμική ανισορροπία». Οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι καταγγέλλουν ότι η αυτοτέλεια των υπουργείων έχει ουσιαστικά καταργηθεί. Οι υπουργοί λειτουργούν συχνά ως απλοί διεκπεραιωτές έτοιμων αποφάσεων που καταφθάνουν μέσω email από το Μαξίμου, ενώ η Κοινοβουλευτική Ομάδα, που διαθέτει τη νωπή λαϊκή εντολή, έχει τεθεί στο απόλυτο περιθώριο της χάραξης πολιτικής.
Η Θρυαλλίδα του ΟΠΕΚΕΠΕ και η Άδικη Κατανομή Ευθυνών
Γιατί όμως η έκρηξη συνέβη τώρα; Η ενδελεχής δημοσιογραφική έρευνα, αποκαλύπτει ότι η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της υπομονής για το «γαλάζιο» στρατόπεδο ήταν η πρόσφατη, καταστροφική διαχείριση της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ. Οι σαρωτικές έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τις επιδοτήσεις, τα μαζικά αιτήματα για άρση της βουλευτικής ασυλίας γαλάζιων στελεχών και οι σπασμωδικές παραιτήσεις, έφεραν στην επιφάνεια μια βαθιά παθογένεια του συστήματος Μητσοτάκη.
Οι πέντε βουλευτές θέτουν ευθέως ζήτημα μίας προκλητικής «αντίφασης στη διαχείριση της ευθύνης». Το μήνυμά τους αποκωδικοποιείται εύκολα: όταν η κυβέρνηση καταγράφει επιτυχίες, τα εύσημα μοιράζονται αποκλειστικά στους ενοίκους του Μεγάρου Μαξίμου και στους εξωκοινοβουλευτικούς τεχνοκράτες. Όταν, όμως, σκάει ένα σκάνδαλο ή έρχεται μια επώδυνη πολιτική ήττα, το βάρος, η φθορά και η ποινική απαξία μετακυλίονται βολικά στους βουλευτές και στα απλά στελέχη του κόμματος. Οι βουλευτές καλούνται να υπερασπιστούν στα τηλεοπτικά πάνελ και στις τοπικές τους κοινωνίες αποφάσεις για τις οποίες δεν ρωτήθηκαν ποτέ, πληρώνοντας το βαρύ τίμημα της λαϊκής δυσαρέσκειας.
Εκλεγμένοι εναντίον Τεχνοκρατών
Αυτό που παρακολουθούμε δεν είναι ένα απλό οργανωτικό ζήτημα, αλλά μια βαθιά ιδεολογική ρήξη. Η επιστολή αποτελεί την κορύφωση ενός ακήρυχτου πολέμου μεταξύ της παραδοσιακής λαϊκής βάσης της Νέας Δημοκρατίας και της τεχνοκρατικής ελίτ (συχνά προερχόμενης από το ΠΑΣΟΚ ή το Ποτάμι) που έχει κυριαρχήσει στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Οι βουλευτές, έχοντας καθημερινή επαφή με τα προβλήματα της κοινωνίας, τα αναχώματα της ακρίβειας και την αγωνία των πολιτών, αισθάνονται ότι κυβερνώνται από ανθρώπους που αγνοούν την πραγματική ζωή μακριά από τα γραφεία τους.
Απαιτούν τον άμεσο επαναπροσδιορισμό της σχέσης ανάμεσα στην Κυβέρνηση, την Κοινοβουλευτική Ομάδα και την Κοινωνία, ζητώντας η εξουσία να επιστρέψει εκεί που ανήκει θεσμικά: στο Κοινοβούλιο και στα αρμόδια υπουργεία.
Ο Πονοκέφαλος για τον Πρωθυπουργό
Η κίνηση των «5» εγκλωβίζει στρατηγικά το Μέγαρο Μαξίμου. Το γεγονός ότι κορυφαία στελέχη με κυβερνητικό παρελθόν βγαίνουν μπροστά, λειτουργεί ως ομπρέλα προστασίας και για άλλους διαφωνούντες βουλευτές που διστάζουν να μιλήσουν ανοιχτά. Σύμφωνα με πηγές, το επιτελείο του Πρωθυπουργού επιδίδεται σε μια επιχείρηση πυροσβεστικής εκτόνωσης, αποφεύγοντας προς το παρόν τις ευθείες αντιπαραθέσεις και μεταθέτοντας κρίσιμες εσωκομματικές συνεδριάσεις.
Ωστόσο, η ζημιά έχει ήδη γίνει. Το αφήγημα του «αλάνθαστου επιτελικού κράτους» έχει πληγεί ανεπανόρθωτα εκ των έσω. Η πρόκληση για τον Κυριάκο Μητσοτάκη είναι πλέον υπαρξιακή για τη συνοχή του κόμματός του: θα επιμείνει στο δόγμα του συγκεντρωτισμού κινδυνεύοντας με ανοιχτή κοινοβουλευτική ανταρσία, ή θα προχωρήσει σε έναν δομικό ανασχηματισμό εξουσίας, μοιράζοντας ξανά την τράπουλα στους εκλεγμένους του; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει την πολιτική σταθερότητα της χώρας το επόμενο διάστημα.
