Σε μια περίοδο πρωτοφανούς ρευστότητας και αλλεπάλληλων κρίσεων στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, η 5η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής Ελλάδας – Κύπρου – Ιορδανίας, που διεξήχθη στο Αμμάν (6 Μαΐου 2026), έρχεται να επιβεβαιώσει τον αναβαθμισμένο ρόλο της Αθήνας ως παραγωγού ασφάλειας και σταθερότητας. Πέρα από τα εθιμοτυπικά πλαίσια, η συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Βασιλιά Αμπντάλα Β’ και τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, ανέδειξε ένα σαφές γεωστρατηγικό δόγμα: η Ελλάδα και η Κύπρος δεν αποτελούν απλώς τα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης, αλλά την απόλυτη φυσική και θεσμική «γέφυρα» μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Μέσης Ανατολής και των χωρών του Κόλπου.
Η τοποθέτηση του Έλληνα Πρωθυπουργού συμπυκνώνει τον πυρήνα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Αφενός, επενδύει στην ενίσχυση παραδοσιακών συμμαχιών με μετριοπαθείς αραβικές δυνάμεις, όπως η Ιορδανία, η οποία αποτελεί παραδοσιακά έναν κρίσιμο πυλώνα σταθερότητας στην περιοχή. Αφετέρου, εκπέμπει σαφή μηνύματα προς τη διεθνή κοινότητα για τα ανοιχτά μέτωπα που απειλούν την παγκόσμια ειρήνη και οικονομία.
Ελεύθερη ναυσιπλοΐα και η γεωπολιτική σημασία των Στενών του Ορμούζ
Ενα από τα πιο ηχηρά μηνύματα της Συνόδου αφορούσε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, με ειδική μνεία στα Στενά του Ορμούζ. Η φράση του Κυριάκου Μητσοτάκη περί ανάγκης «να επιστρέψουμε στο προηγούμενο status quo» δεν είναι τυχαία. Η Ελλάδα, διαθέτοντας τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο παγκοσμίως, αντιλαμβάνεται ότι η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών είναι ζήτημα υπαρξιακής και οικονομικής σημασίας.
Οι πιέσεις στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και η εργαλειοποίηση των θαλάσσιων περασμάτων από περιφερειακούς δρώντες αποτελούν άμεση απειλή για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια. Η χώρα μας, αξιοποιώντας και τη θεσμική της βαρύτητα ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (2025-2026), έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στην υπεράσπιση του διεθνούς ναυτικού δικαίου, καθιστώντας την ελεύθερη ναυσιπλοΐα όχι απλώς ευρωπαϊκή, αλλά παγκόσμια προτεραιότητα.
Ο οδικός χάρτης για Γάζα και Λίβανο
Στο φλέγον ζήτημα της Μέσης Ανατολής, η τριμερής συνεργασία ευθυγραμμίζεται πλήρως με το Διεθνές Δίκαιο. Η ανάλυση της ελληνικής στάσης για τη Γάζα καταδεικνύει μια ρεαλιστική αλλά και βαθιά ανθρωπιστική προσέγγιση. Ο Πρωθυπουργός υπογράμμισε την κρισιμότητα μετάβασης στην «επόμενη φάση του ειρηνευτικού σχεδίου», θέτοντας ως προαπαιτούμενο τη μεταρρύθμιση της Παλαιστινιακής Αρχής. Το μήνυμα είναι σαφές: η μόνη βιώσιμη διπλωματική διέξοδος παραμένει η λύση των δύο κρατών. Η Αθήνα, διατηρώντας εξαιρετικές σχέσεις με το Ισραήλ αλλά και παραδοσιακούς δεσμούς με τον αραβικό κόσμο, διεκδικεί ρόλο έντιμου διαμεσολαβητή, μακριά από ιδεοληπτικές αγκυλώσεις.
Παράλληλα, η σαφής αναφορά στον Λίβανο καταδεικνύει την αγωνία της διεθνούς κοινότητας για την αποτροπή μιας γενικευμένης περιφερειακής ανάφλεξης. Η στήριξη στη νόμιμη κυβέρνηση της Βηρυτού και το αίτημα για πλήρη εκεχειρία και αποκατάσταση της κρατικής κυριαρχίας σε όλη την επικράτεια του Λιβάνου, αναδεικνύουν την ανάγκη να θωρακιστούν τα εύθραυστα κράτη της περιοχής από τις παρεμβάσεις μη κρατικών ενόπλων ομάδων.
Η θετική ατζέντα: Οικονομία, Ενέργεια και Συνδεσιμότητα
Η διπλωματία, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στη διαχείριση κρίσεων. Η 5η Σύνοδος Κορυφής έθεσε τα θεμέλια για την περαιτέρω εμβάθυνση μιας ισχυρής θετικής ατζέντας. Οπως προκύπτει και από το Κοινό Ανακοινωθέν του Αμμάν, η Ελλάδα, η Κύπρος και η Ιορδανία στοχεύουν στη δημιουργία ενός πυκνού δικτύου αλληλεξάρτησης στους τομείς της ενέργειας, των επενδύσεων, της άμυνας, του τουρισμού και της αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης.
Η λέξη «συνδεσιμότητα» (connectivity) αποτελεί το νέο μεγάλο στοίχημα. Είτε πρόκειται για ηλεκτρικές διασυνδέσεις, είτε για δίκτυα οπτικών ινών και μεταφοράς δεδομένων, είτε για τον ευρύτερο σχεδιασμό του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC), η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν τις φυσικές πύλες εισόδου προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Συμπερασματικά, η τριμερής του Αμμάν απέδειξε ότι οι μηχανισμοί συνεργασίας που «έχτισε» μεθοδικά η ελληνική και κυπριακή διπλωματία τα τελευταία χρόνια, διαθέτουν εξαιρετικές αντοχές. Σε ένα γεωπολιτικό περιβάλλον που μεταβάλλεται ραγδαία και συχνά βίαια, η συμμαχία των χωρών που πρεσβεύουν τη μετριοπάθεια, την τήρηση του Διεθνούς Δικαίου και την περιφερειακή ανάπτυξη, είναι η μοναδική εγγύηση για ένα ειρηνικό μέλλον στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.
