Η μετάβαση της χώρας στη μεταλιγνιτική εποχή αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο αναπτυξιακό στοίχημα των τελευταίων δεκαετιών, με περιοχές όπως η Μεγαλόπολη να βρίσκονται στον πυρήνα αυτού του ριζικού μετασχηματισμού. Η απολιγνιτοποίηση δεν σημαίνει απλώς το κλείσιμο ρυπογόνων βιομηχανικών μονάδων, αλλά απαιτεί τη δημιουργία ενός νέου, βιώσιμου παραγωγικού και κοινωνικού μοντέλου. Σε αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση, το Ειδικό Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης λειτουργεί ως ο βασικότερος χρηματοδοτικός βραχίονας της πολιτείας, προσφέροντας τα απαραίτητα εργαλεία για την αναζωογόνηση των τοπικών κοινωνιών.
Σύμφωνα με τις πρόσφατες επίσημες ανακοινώσεις, με αποφάσεις του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, εντάσσονται στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2021-2025 τέσσερις νέες, κομβικές παρεμβάσεις. Το νέο αυτό πακέτο, συνολικής δημόσιας δαπάνης 774.000 ευρώ, αφορά την εκπόνηση προμελετών για κρίσιμες υποδομές στην έδρα της Περιφέρειας Πελοποννήσου, την Τρίπολη, καθώς και στον κατεξοχήν δήμο μετάβασης, τη Μεγαλόπολη.
Xαρτογραφούμε αυτές τις στοχευμένες παρεμβάσεις, οι οποίες ακουμπούν σε τέσσερις διαφορετικούς αλλά απόλυτα αλληλένδετους πυλώνες: την κοινωνική μέριμνα, την αγροτική παραγωγή, την εκπαίδευση και τον διοικητικό εκσυγχρονισμό.
Tο κοινωνικό αποτύπωμα: ένα πρότυπο ΚΔΑΠ-ΑμεΑ στη Μεγαλόπολη
Η πρώτη και ίσως πιο ευαίσθητη κοινωνικά παρέμβαση αφορά τη δημιουργία ενός Κέντρου Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών στο Φάσμα του Αυτισμού (ΚΔΑΠ-ΑμεΑ) στη Μεγαλόπολη. Με εγκεκριμένο προϋπολογισμό 250.000 ευρώ, ο οποίος θα καλύψει την εκπόνηση του συνόλου των αναγκαίων τεχνικών μελετών (όπως αρχιτεκτονικών, στατικών, ηλεκτρομηχανολογικών, τοπογραφικών και γεωτεχνικών), η πολιτεία βάζει τα θεμέλια για την ωρίμανση μιας πρότυπης δομής.
Τα νούμερα είναι ενδεικτικά του μεγέθους και της σοβαρότητας του έργου: μιλάμε για μια κτιριακή υποδομή συνολικής δομημένης επιφάνειας περίπου 4.000 τ.μ., η οποία θα αναπτυχθεί σε μια ευρύχωρη έκταση 30 στρεμμάτων. Το κέντρο θα έχει τη δυναμικότητα να φιλοξενήσει έως και 70 ωφελούμενους, εκ των οποίων οι 40 θα εξυπηρετούνται σε ημερήσια βάση και οι 30 θα έχουν δυνατότητα βραχυχρόνιας διαμονής. Ο λεπτομερής σχεδιασμός εξειδικευμένων χώρων θεραπείας, αιθουσών δραστηριοτήτων, γραφείων επιστημονικού προσωπικού και χώρων ανάπαυσης αποδεικνύει ότι η δίκαιη μετάβαση διαθέτει ισχυρό κοινωνικό πρόσημο, στηρίζοντας έμπρακτα τις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.
Πρωτογενής τομέας και καινοτομία: Agrologistics Center και γεωργική σχολή
Το δεύτερο σκέλος των παρεμβάσεων στοχεύει στην παραγωγική ανασυγκρότηση της περιοχής, με «όχημα» τον πρωτογενή τομέα. Ειδικότερα, εξασφαλίστηκαν πόροι 200.000 ευρώ για την προμελέτη δημιουργίας ενός υπερσύγχρονου Agrologistics Center, το οποίο θα αποτελέσει τον πυρήνα του νέου κόμβου βιοοικονομίας 360° στη Μεγαλόπολη.
Η υποδομή αυτή έρχεται να επιλύσει ένα χρόνιο δομικό πρόβλημα των Ελλήνων παραγωγών: την ορθή διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας. Μέσα από τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό εγκαταστάσεων διαλογής, ψύξης, τυποποίησης, διακίνησης και αποθήκευσης, και με την ενσωμάτωση καινοτόμων ψηφιακών λύσεων, τα αγροτικά προϊόντα της ευρύτερης περιοχής θα αποκτήσουν τεράστια προστιθέμενη αξία, καθιστώντας τα πιο ανταγωνιστικά.
Άρρηκτα συνδεδεμένη με τον ανασχεδιασμό του πρωτογενούς τομέα είναι και η τρίτη παρέμβαση, προϋπολογισμού επίσης 200.000 ευρώ, για τη Γεωργική Σχολή Μεγαλόπολης. Πρόκειται για ένα Σύνθετο Εκπαιδευτικό και Αγροτεχνολογικό Συγκρότημα, κτιριακής επιφάνειας περίπου 2.000 τ.μ., το οποίο θα συνδυάζει οργανικά τη θεωρητική εκπαίδευση (μέσω εργαστηρίων και αιθουσών) με την πρακτική, επιτόπια έρευνα. Η αξιοποίηση μιας τεράστιας έκτασης 600 στρεμμάτων για την ανάπτυξη πρότυπων αγροτικών εγκαταστάσεων, όπως σύγχρονα θερμοκήπια, καθιστά σαφές ότι στόχος δεν είναι απλώς η παροχή ενός πτυχίου. Αντιθέτως, η πολιτεία επενδύει στη δημιουργία μιας νέας γενιάς καταρτισμένων επιστημόνων και αγροτών.
Διοικητικός εκσυγχρονισμός: το νέο κεντρικό διοικητήριο στην Τρίπολη
Η τέταρτη προμελέτη, συνολικής δημόσιας δαπάνης 124.000 ευρώ, αφορά την κατασκευή του νέου Κεντρικού Διοικητηρίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου στην Τρίπολη. Ο κατακερματισμός των δημόσιων υπηρεσιών σε ενοικιαζόμενα και συχνά ακατάλληλα ή εξαιρετικά ενεργοβόρα κτίρια αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες παθογένειες της δημόσιας διοίκησης στην Ελλάδα.
Μέσω αυτής της παρέμβασης, προωθείται δυναμικά η συγκέντρωση και στέγαση όλων των διοικητικών υπηρεσιών σε ένα ενιαίο, υπερσύγχρονο κτιριακό συγκρότημα. Ο αρχιτεκτονικός, λειτουργικός και τεχνικός σχεδιασμός του κτιρίου θα λάβει υπόψη του τις αυστηρότερες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης και τη βέλτιστη χωροθέτηση, εναρμονιζόμενος πλήρως με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές προδιαγραφές των δημόσιων διοικητικών κτιρίων. Το αποτέλεσμα θα είναι η δραστική μείωση των λειτουργικών εξόδων της Περιφέρειας και η κατακόρυφη βελτίωση της εξυπηρέτησης των πολιτών.
Ο δρόμος προς τη βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη
Εξετάζοντας συνολικά το παραπάνω πακέτο των 774.000 ευρώ, το δημοσιογραφικό συμπέρασμα είναι σαφές. Η κυβέρνηση, μέσω του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, δεν διαθέτει πόρους αποσπασματικά, αλλά επενδύει στρατηγικά προκειμένου να ωριμάσει έργα που έχουν πραγματικό βάθος και πνοή.
Οι προμελέτες αποτελούν το απολύτως απαραίτητο, τεχνοκρατικό και διαφανές βήμα πριν από τη δημοπράτηση και την κατασκευή των εμβληματικών αυτών έργων. Η Μεγαλόπολη και η Τρίπολη βρίσκονται μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία: να αξιοποιήσουν τους διαθέσιμους εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους της δίκαιης μετάβασης προκειμένου να χτίσουν μια τοπική οικονομία ανθεκτική, λιγότερο εξαρτημένη από τα ορυκτά καύσιμα και περισσότερο προσανατολισμένη στην κοινωνική συμπερίληψη, την αγροδιατροφική καινοτομία και την αποδοτική δημόσια διοίκηση.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι τα χρονοδιαγράμματα να τηρηθούν στο ακέραιο, ώστε οι φάκελοι ωρίμανσης να μετατραπούν γρήγορα σε χειροπιαστά εργοτάξια.
