Σε μια κομβική χρονική συγκυρία για την αναμόρφωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ), η παρέμβαση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στο 7ο Συνέδριο Υγείας (υπό τη διοργάνωση του ygeiamou.gr και της εφημερίδας «Πρώτο Θέμα») έθεσε το πλαίσιο ενός νέου «κοινωνικού συμβολαίου». Με κεντρικό άξονα τη μετάβαση από ένα σύστημα που απλώς θεραπεύει ασθένειες σε ένα σύστημα που προλαμβάνει και προστατεύει, η κυβέρνηση επιχειρεί μια δομική αλλαγή φιλοσοφίας, υποστηριζόμενη από σταθερά χρηματοδοτικά εργαλεία και ριζικές ψηφιακές μεταρρυθμίσεις.
Η «επανάσταση» της πρόληψης και η ανεξαρτησία από το Ταμείο Ανάκαμψης
Η σημαντικότερη, ίσως, είδηση που προέκυψε από την τοποθέτηση του πρωθυπουργού αφορά τη βιωσιμότητα του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου «Προλαμβάνω». Το πρόγραμμα αυτό, το οποίο ξεκίνησε με την καθοριστική συνδρομή του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης, αποκτά πλέον μόνιμο χαρακτήρα.
«Το πρόγραμμα “Προλαμβάνω” έχει πια εξασφαλισμένη χρηματοδότηση για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, με 75 εκατομμύρια τον χρόνο. Αυτοί είναι πόροι τους οποίους έχουμε βρει εμείς, δεν είναι πια πόροι εξαρτημένοι από το Ταμείο Ανάκαμψης», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Μητσοτάκης.
Η δέσμευση συνολικά 300 εκατομμυρίων ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό αποδεικνύει ότι η πρόληψη καθίσταται πλέον μια μακροχρόνια εθνική πολιτική. Η ιστορική παθογένεια της χώρας έγκειται στο γεγονός ότι το υπουργείο Υγείας λειτουργούσε, επί δεκαετίες, ως «υπουργείο Νοσοκομείων», δίνοντας ελάχιστη βαρύτητα στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα και τη Δημόσια Υγεία.
Η αλλαγή αυτής της προσέγγισης αποτυπώνεται ήδη σε μετρήσιμα, ιστορικά αποτελέσματα. Ενδεικτικό είναι το πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά», μέσω του οποίου πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 1,2 εκατομμύρια δωρεάν μαστογραφίες. Το κράτος, για πρώτη φορά, λειτούργησε προνοητικά, αποστέλνοντας μήνυμα (SMS) και παρακινώντας άμεσα τις γυναίκες να εξεταστούν.
Το αποτέλεσμα είναι συγκλονιστικό: Εντοπίστηκαν περισσότερα από 70.000 περιστατικά καρκίνου του μαστού σε πρώιμο στάδιο. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών των γυναικών πρόκειται να ιαθεί πλήρως, αποφεύγοντας οδυνηρές, κοστοβόρες και ψυχοφθόρες θεραπείες. Η ίδια προληπτική λογική επεκτείνεται πλέον στα καρδιαγγειακά νοσήματα, στον καρκίνο του παχέος εντέρου και του τραχήλου της μήτρας, καθώς και σε στοχευμένες δράσεις για την παιδική παχυσαρκία, το αλκοόλ και το κάπνισμα.
Ψηφιακή διαφάνεια: το δραστικό «φάρμακο» κατά της διαφθοράς στο ΕΣΥ
Η ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης στο ΕΣΥ δεν θα μπορούσε να παραβλέψει τον «ελέφαντα στο δωμάτιο»: τη διαφθορά και τις πελατειακές σχέσεις που ταλαιπωρούν τους πολίτες επί σειρά ετών. Το φαινόμενο της αδιαφανούς προτεραιοποίησης στα χειρουργεία αποτελεί μια διαχρονική πληγή που υπονομεύει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας στο δημόσιο σύστημα.
Η απάντηση της κυβέρνησης σε αυτό το συστημικό πρόβλημα δεν βασίζεται σε γενικόλογες εξαγγελίες, αλλά στην αυστηρή εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων. Ο πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην Ενιαία Λίστα Χειρουργείων, η οποία είναι πλέον ψηφιακή και δημόσια αναρτημένη, φέρνοντας τις εξής ανατροπές:
-
Κατάργηση της αυθαιρεσίας: Κάθε πολίτης γνωρίζει με απόλυτη διαφάνεια τη σειρά του. Το να «ανέβει» κάποιος στη λίστα αυθαίρετα (συνήθως μέσω αθέμιτων συναλλαγών) καθίσταται πλέον αδύνατο, καθώς κάθε μεταβολή καταγράφεται και ελέγχεται ηλεκτρονικά.
-
Λογοδοσία και Ιχνηλασιμότητα: Η χρήση ψηφιακών συστημάτων μετατρέπει την επικοινωνία του χρήστη του ΕΣΥ με το κράτος σε μια απόλυτα ιχνηλάσιμη διαδικασία, προστατεύοντας τόσο τους ασθενείς όσο και το έντιμο ιατρικό προσωπικό.
Όπως ξεκαθάρισε ο πρωθυπουργός, αποτελεί κεντρική προτεραιότητα της κυβέρνησης η μετωπική σύγκρουση με τη διαφθορά. Η θεσμική θωράκιση μέσω της ψηφιοποίησης θεωρείται το μοναδικό εγγυημένο μέσο για τον οριστικό περιορισμό των όποιων περιστατικών παρανομίας.
Δίνοντας τον λόγο στους ασθενείς: το νέο εργαλείο αξιολόγησης
Ένα σύγχρονο σύστημα υγείας οφείλει να είναι, στον πυρήνα του, ασθενοκεντρικό. Σε αυτή την κατεύθυνση, εισήχθη για πρώτη φορά στα χρονικά του ΕΣΥ μια ψηφιακή πλατφόρμα αξιολόγησης, στην οποία συμμετέχουν ενεργά οι ίδιοι οι πολίτες που νοσηλεύονται στα δημόσια νοσοκομεία.
Τα επίσημα στοιχεία υποδηλώνουν την τεράστια ανταπόκριση της κοινωνίας, καθώς ήδη περισσότεροι από 60.000 ασθενείς έχουν καταθέσει την εμπειρία τους, αξιολογώντας τις υπηρεσίες που έλαβαν. Η συλλογή αυτών των δεδομένων (data) προσφέρει στο υπουργείο Υγείας μια αντικειμενική εικόνα για το ποιες κλινικές λειτουργούν υποδειγματικά και πού απαιτείται άμεση διορθωτική παρέμβαση.
Επιπρόσθετα, όπως υπογράμμισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, η άποψη που εκφράζουν οι ίδιοι οι ασθενείς-χρήστες του συστήματος είναι συχνά πολύ πιο θετική και ρεαλιστική από την εικόνα γενικευμένης κατάρρευσης που ενίοτε αναπαράγεται στον δημόσιο διάλογο.
Η επόμενη μέρα
Το εθνικό σχέδιο για τη Δημόσια Υγεία, όπως αυτό αναλύθηκε στο συνέδριο, καταδεικνύει ότι η ενίσχυση του ΕΣΥ δεν περιορίζεται μόνο στην αναβάθμιση των κτιριακών υποδομών, αλλά απαιτεί μια ολιστική ανασυγκρότηση. Το Ταμείο Ανάκαμψης λειτούργησε ως ο αρχικός επιταχυντής για την ψηφιοποίηση και τον σχεδιασμό προγραμμάτων πρόληψης, όμως το μεγάλο στοίχημα είναι η ενσωμάτωση αυτών των πολιτικών στον μόνιμο κρατικό προϋπολογισμό. Με εγγυημένη χρηματοδότηση, ψηφιακή λογοδοσία και τον ασθενή στον ρόλο του τελικού κριτή, το ΕΣΥ επιχειρεί να κάνει το πιο καθοριστικό βήμα εκσυγχρονισμού στην ιστορία του.
