Η είδηση που κάνει τις τελευταίες ώρες τον γύρο του κόσμου και φτάνει στα γραφεία των διεθνών οργανισμών, περιγράφει σκηνές που παραπέμπουν σε ταινία τρόμου, όμως αποτελούν τη σκληρή πραγματικότητα για πληρώματα που έχουν αφεθεί στη μοίρα τους. Στην καρδιά μιας από τις πιο πολυσύχναστες ναυτιλιακές οδούς του πλανήτη, στον Περσικό Κόλπο, το φαινόμενο της «εγκατάλειψης πλοίων» λαμβάνει πλέον εφιαλτικές διαστάσεις.
Πλοία-φαντάσματα και πληρώματα σε απόγνωση
Σύμφωνα με διασταυρωμένες αναφορές από τη Διεθνή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές (ITF), τουλάχιστον τρία πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου βρίσκονται αγκυροβολημένα στα ανοιχτά, έχοντας εγκαταλειφθεί από τις πλοιοκτήτριες εταιρείες τους λόγω οικονομικής κατάρρευσης. Οι ναυτικοί που επιβαίνουν σε αυτά, κυρίως υπήκοοι από την Ινδία, τις Φιλιππίνες και την Ερυθραία, έχουν μετατραπεί σε «ομήρους» μιας γραφειοκρατικής και οικονομικής δίνης.
Οι μαρτυρίες που έρχονται στο φως της δημοσιότητας μέσω δορυφορικών τηλεφώνων είναι σπαρακτικές. Οι ναυτικοί δηλώνουν ότι τα αποθέματα τροφίμων και πόσιμου νερού έχουν εξαντληθεί προ πολλού. Αναγκάζονται να ψαρεύουν για να επιβιώσουν, ενώ το νερό που χρησιμοποιούν για την προσωπική τους υγιεινή προέρχεται από τις δεξαμενές έρματος του πλοίου, με άμεσο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.
Σοκ από τις καταγγελίες: «Ζούμε δίπλα σε νεκρούς συναδέλφους»
Το πλέον ανατριχιαστικό στοιχείο της υπόθεσης αφορά την ύπαρξη σορών πάνω στα καταστρώματα. Όπως καταγγέλλεται, τουλάχιστον δύο μέλη πληρώματος έχασαν τη ζωή τους τις τελευταίες εβδομάδες – ο ένας από παθολογικά αίτια που επιδεινώθηκαν από την έλλειψη φαρμάκων και ο δεύτερος κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες.
Λόγω της άρνησης των παράκτιων κρατών να επιτρέψουν τον ελλιμενισμό των πλοίων ή την αποβίβαση των πληρωμάτων για λόγους νομικής ευθύνης, οι σοροί των άτυχων ναυτικών παραμένουν στα ψυγεία του πλοίου, τα οποία όμως υπολειτουργούν λόγω έλλειψης καυσίμων στις γεννήτριες. «Η οσμή και η ψυχολογική πίεση είναι αβάσταχτες. Κοιμόμαστε και ξυπνάμε γνωρίζοντας ότι οι συνάδελφοί μας είναι λίγα μέτρα μακριά μας, χωρίς να μπορούμε να τους προσφέρουμε την τελευταία τους κατοικία», αναφέρει χαρακτηριστικά ένας από τους εγκλωβισμένους ναυτικούς.
Το νομικό κενό και η αδράνεια των αρχών
Το φαινόμενο της εγκατάλειψης ναυτικών (seafarer abandonment) αποτελεί μια «μαύρη τρύπα» στο διεθνές ναυτικό δίκαιο. Παρά τις συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), πολλές πλοιοκτήτριες εταιρείες, εκμεταλλευόμενες τις «σημαίες ευκαιρίας», εξαφανίζονται όταν οι οφειλές τους προς τα πληρώματα και τους λιμένες συσσωρεύονται.
Στην προκειμένη περίπτωση, η κατάσταση περιπλέκεται από το γεγονός ότι τα πλοία βρίσκονται σε διεθνή ύδατα ή σε αμφισβητούμενες ζώνες δικαιοδοσίας. Οι τοπικές αρχές στον Περσικό Κόλπο διστάζουν να παρέμβουν, καθώς η ρυμούλκηση ενός τέτοιου πλοίου συνεπάγεται τεράστια κόστη ελλιμενισμού και νομικές διεκδικήσεις που κανείς δεν θέλει να επωμιστεί.
Κραυγή αγωνίας προς τη διεθνή κοινότητα
Ανθρωπιστικές οργανώσεις και ναυτιλιακά σωματεία ζητούν την άμεση παρέμβαση του ΟΗΕ και του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO). Ζητείται η δημιουργία ενός «πράσινου διαδρόμου» για τον επαναπατρισμό των ναυτικών και τη μεταφορά των σορών, ανεξάρτητα από το οικονομικό καθεστώς των πλοίων.
«Δεν πρόκειται πλέον για μια εργατική διαφορά, αλλά για μια κατάφορη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», τονίζουν πηγές της ITF. «Οι άνθρωποι αυτοί αντιμετωπίζονται χειρότερα από εγκληματίες, την ώρα που το μόνο τους “σφάλμα” ήταν ότι πήγαν στη δουλειά τους για να ζήσουν τις οικογένειές τους».
Η Ελλάδα, ως κορυφαία ναυτιλιακή δύναμη, παρακολουθεί τις εξελίξεις μέσω των εκπροσώπων της στους διεθνείς οργανισμούς, στηρίζοντας κάθε πρωτοβουλία που στοχεύει στην προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα. Ωστόσο, για τους ναυτικούς στον Περσικό Κόλπο, ο χρόνος τελειώνει επικίνδυνα.
