Οι ανησυχίες εντείνονται στην ελληνική εξαγωγική κοινότητα μετά τις νέες αποφάσεις του Αμερικανού προέδρου, οι οποίες περιλαμβάνουν δασμούς 20% σε προϊόντα προερχόμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν και δεν αναφέρθηκε ρητά το όνομα της Ελλάδας, το πλαίσιο της στοχοποίησης της ΕΕ, την οποία ο Τραμπ κατηγορεί για αθέμιτα δασμούς στα αμερικανικά προϊόντα, δημιουργεί αβεβαιότητα για τα ελληνικά προϊόντα που εξάγονται στις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024, οι ελληνικές εξαγωγές ανήλθαν σε περίπου €49,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα €2,4 δισ. ευρώ προορίζονταν για την αμερικανική αγορά. Παρά το πλεονασματικό εμπόριο που επιτυγχάνεται με τις ΗΠΑ –με τις εισαγωγές αμερικανικών προϊόντων να ανέρχονται στα €2,16 δισ. ευρώ– η αξία της Αμερικανικής αγοράς ως προορισμός αποτελεί κρίσιμο παράγοντα, καθώς περίπου το 4,8% του συνολικού όγκου των εξαγωγών απευθύνεται στις ΗΠΑ.
Οι ελληνικές βιομηχανίες τροφίμων και ποτών βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης, καθώς προϊόντα όπως το ελαιόλαδο, τα ελληνικά κρασιά, η φέτα, και οι ελιές, τα οποία έχουν αποκτήσει ισχυρή αναγνωρισιμότητα στην αμερικανική αγορά, διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο λόγω της αύξησης του κόστους για τους εισαγωγείς. Συγκεκριμένα:
- Ελιές και Ελαιόλαδο: Η Ελλάδα παραμένει ο κύριος πάροχος ελιών για τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με στοιχεία της ΠΕΜΕΤΕ, οι εξαγωγές ελιών ανήλθαν σε περίπου €241 εκατ. ευρώ το 2024, σημειώνοντας αύξηση περίπου 39% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Επιπλέον, οι εξαγωγές ελαιολάδου παρουσιάζουν σταθερή ανάπτυξη, με πάνω από 45.000 τόνοι να διατίθενται στην αμερικανική αγορά.
- Φέτα: Η ελληνική φέτα, που κατέχει πρωτοκαθεδρία στα εξαγώγιμα προϊόντα και τα ΠΟΠ τυριά, αντιμετωπίζει τον κίνδυνο απώλειας ανταγωνιστικότητας λόγω της αύξησης των τιμών. Το 2024, η αξία των εξαγωγών φέτας στις ΗΠΑ ανήλθε σε περίπου €53,6 εκατ. ευρώ.
- Κρασί: Οι εξαγωγές ελληνικού κρασιού, όπου οι ΗΠΑ αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη αγορά, ενδέχεται να υποστούν πλήγμα αν οι δασμοί μετακυλιστούν στις τελικές τιμές, με τις πωλήσεις να ανέρχονται σε περίπου €19 εκατ. ευρώ.
Παρά τις άμεσες επιπτώσεις σε συγκεκριμένους τομείς, οι δασμοί του Τραμπ ενδέχεται να δημιουργήσουν ευρύτερες αναταράξεις στο διεθνές εμπόριο και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Με το 65% των ελληνικών εξαγωγών να απευθύνεται σε χώρες μέλη της ΕΕ –με κύριους εμπορικούς εταίρους την Ιταλία, τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Κύπρο–, αναμένεται το ευρωπαϊκό εμπόριο να επηρεαστεί, γεγονός που ίσως υποχρεώσει την Ελλάδα να αναθεωρήσει τις εμπορικές της προτεραιότητες και να εστιάσει σε νέες αγορές όπως αυτές της Ασίας και του Καναδά.
Επιπλέον, η ανακοίνωση των δασμών συνοδεύεται από παρόμοιες κινήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με την οποία έχουν ήδη συζητηθεί αντιδράσεις και προτάσεις για αντίποινα. Στις πρόσφατες διαπραγματεύσεις, η ΕΕ έχει επισημάνει την ανάγκη για μια «έξυπνη» και «συνετή» απάντηση, επιδιώκοντας διαπραγματεύσεις που θα αποτρέψουν μια πλήρη εμπορική σύγκρουση – μια στάση που έχουν εκφράσει και οι κυρίαρχοι εμπορικοί εταίροι της Ελλάδας.
Οι πρόσφατες ενημερώσεις από διεθνείς πηγές επιβεβαιώνουν ότι ο παγκόσμιος εμπορικός ανταγωνισμός έχει επιδεινωθεί με την εισαγωγή των νέων δασμών, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προγραμματίσει αντίμετρα που ενδέχεται να καθυστερήσουν έως το μέσο Απριλίου, δίνοντας χρόνο για διαπραγματεύσεις. Παράλληλα, ο Τραμπ έχει απειλήσει με ακόμα πιο αυστηρά μέτρα – όπως έναν 200% δασμό σε ορισμένα προϊόντα, π.χ. στα αλκοολούχα – γεγονός που έχει δημιουργήσει πρόσθετη αβεβαιότητα στην παγκόσμια αγορά.
Ενώ οι εξαγωγείς στις ΗΠΑ ενδεχομένως να αντιμετωπίσουν αυξημένες τιμές, αξίζει να σημειωθεί πως η πιστή βάση της ελληνικής διασποράς στις ΗΠΑ διατηρεί μια σταθερή ζήτηση, καθώς οι καταναλωτές συνεχίζουν να εκτιμούν την ποιότητα και το «δικό της» χαρακτήρα των ελληνικών προϊόντων.
Η νέα αυτή κατάσταση, πέρα από το άμεσο κόστος των αυξημένων δασμών, θέτει σε κίνδυνο την ευρύτερη σταθερότητα του διεθνούς εμπορίου και αναδεικνύει την ανάγκη για προσεκτική αναθεώρηση των εμπορικών πολιτικών τόσο από την πλευρά των ΗΠΑ όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ελληνική οικονομία, η οποία βασίζεται σημαντικά στις εξαγωγές της σε αγορές με υψηλές απαιτήσεις για ποιότητα, καλείται να ανταποκριθεί μέσω της διαφοροποίησης των αγορών και της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητάς της.
