Την πραγματική έκταση της φοροδιαφυγής και του λεγόμενου «κενού ΦΠΑ» αποκάλυψαν τα τελευταία χρόνια τα ψηφιακά εργαλεία ελέγχου, με το 2025 να αποτυπώνει πλέον με σαφήνεια τη μεγάλη αλλαγή στα δημόσια έσοδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το Vat Gap 2025, το ελληνικό Δημόσιο χάνει σήμερα έως και επτά δισεκατομμύρια ευρώ λιγότερα κάθε χρόνο από ΦΠΑ σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν.
Η εφαρμογή των ηλεκτρονικών βιβλίων myDATA, οι αυτοματοποιημένοι ψηφιακοί έλεγχοι, η καθολική χρήση POS και ο δραστικός περιορισμός των μετρητών έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο καταγράφονται οι συναλλαγές στην αγορά. Πλέον, οι εισπράξεις παρακολουθούνται σε πραγματικό χρόνο και διασταυρώνονται αυτόματα, περιορίζοντας σημαντικά τις δυνατότητες απόκρυψης εισοδήματος.
Σημαντική συμβολή από τα POS
Ιδιαίτερα καθοριστική αποδείχθηκε η καθολική επέκταση των πληρωμών με κάρτες. Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, μόνο μέσα στο 2024 η υποχρεωτική αποδοχή POS απέφερε επιπλέον 400 εκατομμύρια ευρώ έσοδα από ΦΠΑ. Το όφελος αναμένεται ακόμη μεγαλύτερο το 2025, καθώς το μέτρο εφαρμόστηκε για πρώτη φορά σε πλήρη ετήσια βάση, από την 1η Ιανουαρίου.
Οι φορολογικές δηλώσεις του 2025 κατέγραψαν μάλιστα εντυπωσιακές αυξήσεις στους δηλωθέντες τζίρους ελεύθερων επαγγελματιών και μικρών επιχειρήσεων. Ολόκληροι κλάδοι εμφάνισαν αυξήσεις από 10% έως και 15%, γεγονός που αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στη διασύνδεση ταμειακών μηχανών με POS και myDATA.
Ενδεικτικά, οι ιδιοκτήτες μπαρ κατέγραψαν αύξηση τζίρου άνω του 15%, οι εκμεταλλευτές ταξί περίπου 14%, ενώ ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί και μαραγκοί δήλωσαν σημαντικά υψηλότερα ακαθάριστα έσοδα σε σχέση με το 2023.
Πρόσθετα έσοδα δισεκατομμυρίων
Σε σύγκριση με μόλις ένα έτος πριν, τα μέτρα κατά της φοροδιαφυγής εκτιμάται ότι απέφεραν το 2025 επιπλέον φορολογικά έσοδα ύψους 2,7 δισ. ευρώ, τα οποία χάνονταν τα προηγούμενα χρόνια. Αν η σύγκριση γίνει σε βάθος χρόνου, τα στοιχεία της Κομισιόν δείχνουν ότι στην περίοδο 2010–2024 η Ελλάδα έχασε πάνω από 73 δισ. ευρώ μόνο από φοροδιαφυγή στον ΦΠΑ.
Το «κενό ΦΠΑ» κορυφώθηκε το 2011, όταν οι απώλειες ξεπέρασαν τα 9 δισ. ευρώ, ενώ από το 2019 και μετά καταγράφεται σταθερή αποκλιμάκωση, με τις απώλειες να περιορίζονται στα 2,1 δισ. ευρώ το 2024.
Τα ψηφιακά εργαλεία που άλλαξαν το τοπίο
Κομβικό ρόλο έπαιξε η πλήρης ενεργοποίηση των myDATA, τα οποία από το 2024 διαμορφώνουν αυτομάτως τις δηλώσεις ΦΠΑ. Παράλληλα, η διασύνδεση ταμειακών μηχανών με POS κατήργησε στην πράξη τα «κενά» μεταξύ δηλωθέντων και πραγματικών εισπράξεων.
Σημαντική είναι και η επέκταση των άμεσων τραπεζικών πληρωμών μέσω IRIS, που αφήνουν πλήρες ψηφιακό αποτύπωμα. Από το 2025 τα μέτρα επεκτείνονται στο Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής, ενώ από το 2026 θα εφαρμοστεί και το Ψηφιακό Τιμολόγιο, με τους ελέγχους να ενισχύονται περαιτέρω μέσω τεχνητής νοημοσύνης.
Φορολογική συμμόρφωση και νέοι έλεγχοι
Πλέον, η ΑΑΔΕ υπολογίζει και δημοσιοποιεί τον μέσο ετήσιο τζίρο κάθε επαγγελματικού κλάδου, ανά ΚΑΔ. Οι επιχειρήσεις που δηλώνουν σημαντικά χαμηλότερα έσοδα από τον μέσο όρο του κλάδου τους γνωρίζουν ότι κινδυνεύουν να βρεθούν στο στόχαστρο ελέγχων.
Το νέο ψηφιακό πλαίσιο δεν αφήνει περιθώρια «δημιουργικής λογιστικής», σηματοδοτώντας μια νέα εποχή αυξημένης φορολογικής συμμόρφωσης, αλλά και σταθερότερων δημόσιων εσόδων.
