Το 2025 καταγράφεται ως χρονιά-ορόσημο στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής, με τα ψηφιακά εργαλεία και τον περιορισμό των μετρητών να μετακινούν σημαντικό τμήμα της «αόρατης» οικονομίας στην επίσημη δραστηριότητα. Τα πρώτα συγκεντρωτικά στοιχεία δείχνουν ότι η συστηματική εφαρμογή των νέων πολιτικών είχε άμεσο και μετρήσιμο αποτέλεσμα στα δημόσια έσοδα, ιδίως στον ΦΠΑ.
Το «κενό» ΦΠΑ και τα νέα δεδομένα
Σύμφωνα με την έκθεση για το Vat Gap 2025 που δημοσιοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Δημόσιο χάνει πλέον έως και 7 δισ. ευρώ λιγότερα έσοδα από ΦΠΑ κάθε χρόνο σε σχέση με το παρελθόν. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στην καθολική χρήση ψηφιακών συστημάτων παρακολούθησης συναλλαγών και στους αυτοματοποιημένους ελέγχους, που περιόρισαν δραστικά τα περιθώρια απόκρυψης εισοδημάτων.
Η συμβολή των καρτών και των ηλεκτρονικών πληρωμών
Η καθολική επέκταση της αποδοχής πληρωμών με κάρτες εκτιμάται ότι απέφερε επιπλέον 400 εκατ. ευρώ έσοδα από ΦΠΑ μόνο το 2024, βάσει μελέτης του ΙΟΒΕ. Το όφελος αναμένεται να είναι ακόμη μεγαλύτερο το 2025, καθώς το μέτρο εφαρμόστηκε για πρώτη φορά σε όλους τους επαγγελματίες και για ολόκληρο το έτος, δημιουργώντας πλήρη εικόνα των πραγματικών συναλλαγών.
Οι δηλώσεις που αποκάλυψαν την «κρυφή» οικονομία
Τα στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων του 2025 έδειξαν ιστορική αύξηση στους δηλωθέντες τζίρους των ελεύθερων επαγγελματιών για το 2024. Κλάδοι όπως η εστίαση, οι μεταφορές και τα τεχνικά επαγγέλματα εμφάνισαν αυξήσεις από 8% έως και άνω του 15%, γεγονός που αποδίδεται στην υποχρεωτική χρήση POS και στη διασύνδεση των ταμειακών με τα ηλεκτρονικά συστήματα της ΑΑΔΕ.
Πώς η τεχνολογία «συνέλαβε» τη φοροδιαφυγή
Σε σύγκριση με το 2024, τα νέα μέτρα εκτιμάται ότι απέφεραν επιπλέον 2,7 δισ. ευρώ έσοδα το 2025 από φόρους που τα προηγούμενα χρόνια χάνονταν. Η εικόνα αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την περίοδο 2010-2024, όταν η χώρα έχασε συνολικά πάνω από 73 δισ. ευρώ μόνο από τη φοροδιαφυγή στον ΦΠΑ, εξέλιξη που συνέβαλε σε μνημόνια, περικοπές και αυξημένη πίεση στους συνεπείς φορολογούμενους.
Από τα myDATA στο IRIS
Η ενεργοποίηση των ηλεκτρονικών βιβλίων myDATA και η υποχρεωτική διαβίβαση παραστατικών σε πραγματικό χρόνο άλλαξαν ριζικά τον τρόπο ελέγχου της αγοράς. Παράλληλα, η ευρεία χρήση του συστήματος άμεσων πληρωμών IRIS ενίσχυσε το ψηφιακό αποτύπωμα των συναλλαγών, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τα περιθώρια απόκρυψης. Τα μέτρα αυτά επεκτείνονται ήδη στο Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής από το 2025 και στο Ψηφιακό Τιμολόγιο από το 2026, με τη συνδρομή τεχνητής νοημοσύνης στους ελέγχους.
«Κλειδί» η αυτοσυμμόρφωση των επαγγελματιών
Καθοριστικό ρόλο παίζει πλέον η αυτοσυμμόρφωση, καθώς η ΑΑΔΕ ανακοινώνει τον μέσο ετήσιο τζίρο ανά ΚΑΔ και ενσωματώνει τα στοιχεία αυτά στον υπολογισμό του τεκμαρτού εισοδήματος. Επιχειρήσεις και επαγγελματίες γνωρίζουν εκ των προτέρων αν οι δηλώσεις τους αποκλίνουν σημαντικά από τον μέσο όρο του κλάδου, γεγονός που λειτουργεί αποτρεπτικά και ενισχύει τη φορολογική πειθαρχία. Το αποτέλεσμα είναι μια σταδιακή, αλλά σταθερή, συρρίκνωση της φοροδιαφυγής και του κενού ΦΠΑ, με άμεσο όφελος για τα δημόσια έσοδα και τη συνολική λειτουργία της οικονομίας.
