Στο στόχαστρο της ΑΑΔΕ μπαίνουν οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί και οι μεταφορές χρημάτων ανάμεσα σε συγγενείς, καθώς μια απλή, καθημερινή τραπεζική κίνηση μπορεί εύκολα να χαρακτηριστεί ως άτυπη δωρεά και να επιφέρει τσουχτερά πρόστιμα. Με τον ελεγκτικό μηχανισμό να έχει προγραμματίσει τουλάχιστον 1.080 στοχευμένες υποθέσεις γονικών παροχών και δωρεών, η Εφορία ξεσκονίζει πλέον τη «διαδρομή του χρήματος» εντός των οικογενειών.
Το κλειδί για τους ελεγκτές δεν είναι απλώς ποιος είναι συνδικαιούχος σε έναν λογαριασμό, αλλά ποιος πραγματικά κατέθεσε τα χρήματα και ποιος ωφελήθηκε από αυτά.
Η παγίδα των κοινών λογαριασμών: Το παράδειγμα των €240.000
Πολλοί φορολογούμενοι πιστεύουν εσφαλμένα ότι η ιδιότητα του συνδικαιούχου παρέχει αυτόματο δικαίωμα ιδιοκτησίας στο σύνολο των χρημάτων ενός λογαριασμού. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική.
Χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), η οποία απέρριψε προσφυγή φορολογούμενου και έκρινε ως άτυπη δωρεά τη μεταφορά 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό (γονείς και δύο παιδιά) σε έναν νέο κοινό λογαριασμό που άνοιξε ο γιος με τη σύζυγό του. Καθώς αποδείχθηκε ότι ο γιος δεν είχε συμβάλει στη δημιουργία του αρχικού κεφαλαίου, η μεταφορά θεωρήθηκε δωρεά και φορολογήθηκε, αφού τα χρήματα τέθηκαν στην αποκλειστική διάθεση του νέου ζευγαριού.
Το αφορολόγητο των €800.000 και οι αυστηρές προϋποθέσεις
Η νομοθεσία προβλέπει ότι οι γονικές παροχές και δωρεές προς συγγενείς πρώτου βαθμού (γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες, εγγόνια) είναι αφορολόγητες μέχρι το ποσό των 800.000 ευρώ. Ωστόσο, για να ισχύσει αυτή η απαλλαγή, πρέπει να πληρούνται σωρευτικά δύο αυστηρές προϋποθέσεις:
-
Μέσω Τραπεζικού Συστήματος: Η μεταφορά πρέπει να γίνεται αποκλειστικά από τραπεζικό λογαριασμό του δωρητή σε τραπεζικό λογαριασμό του δωρεοδόχου.
-
Υποβολή Δήλωσης: Η συναλλαγή πρέπει να δηλωθεί κανονικά στην Εφορία με την προσκόμιση των απαραίτητων δικαιολογητικών (π.χ. extrait τραπέζης).
Η παγίδα των μετρητών: Αν μια γονική παροχή ή δωρεά γίνει με μετρητά («στο χέρι») και όχι μέσω τράπεζας, το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ χάνεται αυτόματα. Το ποσό φορολογείται από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 10% για συγγενείς Α’ βαθμού, ενώ για μακρινούς συγγενείς ή τρίτους ο φόρος μπορεί να εκτοξευθεί στο 20% ή 40%.
Τι ψάχνουν οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ
Το πρόγραμμα ελέγχων επικεντρώνεται σε δύο βασικά τεχνάσματα φοροαποφυγής:
-
Διαδοχικές δωρεές («Τρίγωνο»): Περιπτώσεις όπου χρήματα μεταφέρονται από ένα πρόσωπο σε ένα άλλο και στη συνέχεια σε τρίτο, με στόχο να εκμεταλλευτούν το αφορολόγητο του Α’ βαθμού (π.χ. δωρεά από αδελφό σε αδελφό μέσω των γονέων τους, καθώς η απευθείας δωρεά μεταξύ αδελφών έχει υψηλό φόρο). Αν αποκαλυφθεί η μεθόδευση, το αφορολόγητο ακυρώνεται.
-
Αδικαιολόγητη αποταμίευση: Έλεγχος του «πόθεν έσχες» του προσώπου που εμφανίζεται να δημιουργεί το υπόλοιπο στον κοινό λογαριασμό.
Τι ισχύει για τα μικρά ποσά και το IRIS;
Οι μικρές μεταφορές χρημάτων για την κάλυψη καθημερινών αναγκών (π.χ. έξοδα σπουδών, ενοίκιο, χαρτζιλίκι σε παιδιά) δεν δημιουργούν φορολογικό πρόβλημα ούτε απαιτούν δήλωση, ειδικά όταν αφορούν προστατευόμενα μέλη της οικογένειας και οι κινήσεις γίνονται μέσω εφαρμογών άμεσης πληρωμής όπως το IRIS.
