Η Μεσόγειος δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα γεωγραφικό σταυροδρόμι πολιτισμών, αλλά μετατρέπεται ραγδαία στην κεντρική ενεργειακή σκακιέρα του 21ου αιώνα. Σε μια εποχή όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά εναγωνίως τρόπους να απεξαρτηθεί από τα ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα και να θωρακίσει οριστικά την ενεργειακή της ασφάλεια, η αφρικανική ήπειρος αναδεικνύεται στο νέο απόλυτο «Ελντοράντο» της πράσινης ενέργειας. Σε αυτή την άτυπη, αλλά εξαιρετικά σκληρή διηπειρωτική κούρσα για τον έλεγχο των νέων ηλεκτρικών διασυνδέσεων, η Ελλάδα δηλώνει βροντερό «παρών». Απέναντι σε ισχυρούς διεθνείς ανταγωνιστές που σπεύδουν να διεκδικήσουν μερίδια, το εθνικό μας στρατηγικό πλεονέκτημα ακούει στο όνομα GREGY, ένα μεγάλο έργο που υπόσχεται να αλλάξει ριζικά τους γεωπολιτικούς και οικονομικούς συσχετισμούς.
Η μάχη των ευρωπαϊκών κρατών και οι ανταγωνιστές
Η ιδέα της μεταφοράς ανεξάντλητης, φθηνής αιολικής και ηλιακής ενέργειας από τη Βόρεια Αφρική προς τον ευρωπαϊκό βορρά έχει ήδη κινητοποιήσει τους μεγαλύτερους παίκτες της ηπείρου. Η Ισπανία, εκμεταλλευόμενη τη γεωγραφική της εγγύτητα, έχει ήδη αναπτύξει υφιστάμενες διασυνδέσεις με το Μαρόκο, ενώ σχεδιάζει την περαιτέρω επέκτασή τους, προσβλέποντας στην τεράστια δυναμική των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) της περιοχής.
Ταυτόχρονα, η Ιταλία προωθεί με ταχύτατους ρυθμούς το φιλόδοξο έργο ELMED. Πρόκειται για την πόντιση ενός ηλεκτρικού καλωδίου που στοχεύει στη διασύνδεση της ιταλικής χερσονήσου με την Τυνησία, δημιουργώντας έναν ισχυρό ενεργειακό δίαυλο στην Κεντρική Μεσόγειο. Στον χορό αυτού του έντονου ανταγωνισμού έχει εισέλθει δυναμικά και η νεοεισερχόμενη στο παιχνίδι των αφρικανικών διασυνδέσεων Γαλλία, η οποία καταστρώνει τα δικά της φιλόδοξα στρατηγικά σχέδια. Σε αυτό το γεμάτο προκλήσεις περιβάλλον, η εθνική στρατηγική της Ελλάδας αποκτά υπαρξιακή σημασία, προκειμένου η χώρα να μην παραμείνει ουραγός των εξελίξεων.
Το στρατηγικό όπλο της Ελλάδας: Η ηλεκτρική διασύνδεση GREGY
Η ελληνική απάντηση σε αυτή την τιτανομαχία έρχεται μέσα από το εμβληματικό έργο GREGY (Green Energy Interconnector), το οποίο αναπτύσσεται μεθοδικά από την Elica, εταιρεία μέλος του Ομίλου Κοπελούζου. Το έργο αφορά την απευθείας υποβρύχια ηλεκτρική διασύνδεση της Ελλάδας με την Αίγυπτο, με το καλώδιο να συνδέει τα παράλια της Βόρειας Αφρικής απευθείας με την Αττική, χωρίς ενδιάμεσους σταθμούς προσγειάλωσης.
Πρόκειται για ένα τεχνολογικό επίτευγμα υποδομής υπερυψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος (HVDC), με συνολικό μήκος που προσεγγίζει τα 950 χιλιόμετρα. Το πιο κρίσιμο, ωστόσο, στοιχείο του GREGY είναι το ποιοτικό του χαρακτηριστικό: το καλώδιο θα μεταφέρει 100% καθαρή ενέργεια. Για την ακρίβεια, η πράσινη και ανταγωνιστικά τιμολογημένη ενέργεια που θα φτάνει στην Ελλάδα θα παράγεται από νέα, γιγαντιαία πάρκα ΑΠΕ (αιολικά και φωτοβολταϊκά) στην Αίγυπτο, συνολικής ικανότητας 9,5 GW, τα οποία θα κατασκευαστούν και θα λειτουργήσουν υπό την αιγίδα του ίδιου ελληνικού ομίλου.
Αριθμοί που ζαλίζουν και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα
Τα τεχνικά και οικονομικά μεγέθη του GREGY επιβεβαιώνουν γιατί το έργο έχει χαρακτηριστεί ως γεωπολιτικός «game changer». Με ικανότητα αμφίδρομης μεταφοράς 3.000 MW και συνολικό προϋπολογισμό που εκτιμάται κοντά στα 4,2 δισ. ευρώ (με τις αρχικές μελέτες να το τοποθετούν στα 3,569 δισ.), οι αποδόσεις του είναι μνημειώδεις. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία σχεδιασμού, η ενέργεια που θα εισάγεται ετησίως είναι ικανή να αντικαταστήσει 4,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) ορυκτού φυσικού αερίου, αποδεσμεύοντας την ευρωπαϊκή βιομηχανία από τεράστια κόστη καυσίμων.
Από περιβαλλοντικής σκοπιάς, αυτό μεταφράζεται σε μια κολοσσιαία μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) κατά 10 εκατομμύρια τόνους ετησίως. Η συμβολή του έργου στον ευρωπαϊκό στόχο μείωσης των ρύπων κατά 55% έως το 2030 (Fit for 55) θεωρείται καταλυτική. Εξίσου σημαντικός είναι ο επιμερισμός της παραγόμενης ενέργειας: το ένα τρίτο (1/3) προβλέπεται να καταναλώνεται στην εγχώρια ελληνική αγορά πιέζοντας τις τιμές προς τα κάτω για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, το ένα τρίτο θα εξάγεται σε γειτονικές ευρωπαϊκές χώρες και το υπόλοιπο θα αξιοποιείται στην Ελλάδα για την παραγωγή πράσινου υδρογόνου, το οποίο με τη σειρά του θα εξάγεται.
Η θεσμική ευρωπαϊκή θωράκιση και η επόμενη μέρα
Η τεράστια βαρύτητα του GREGY έχει ήδη αναγνωριστεί στα ανώτατα κλιμάκια των Βρυξελλών. Το έργο, κατόπιν επίσημης ανακοίνωσης της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας (DG Energy) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έχει ενταχθεί στην κρίσιμη 6η λίστα Έργων Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος (PMI). Παράλληλα, αποτελεί ήδη αναπόσπαστο κομμάτι του κορυφαίου επενδυτικού πλαισίου «Global Gateway» της ΕΕ και του Δεκαετούς Προγράμματος Ανάπτυξης Δικτύων (TYNDP) του ENTSO-E.
Η θεσμική αυτή αναγνώριση δεν συνιστά απλώς μια διπλωματική ή γραφειοκρατική επιτυχία. Είναι το «κλειδί» που ξεκλειδώνει διεθνή χρηματοδοτικά εργαλεία, ενισχύει την τραπεζική βιωσιμότητα του έργου και επιταχύνει τις εξαιρετικά περίπλοκες διαδικασίες υλοποίησης. Αποτελεί, δε, τη σαφέστερη απόδειξη ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει τη διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου ως τον βασικότερο ενεργειακό δίαυλο Βορρά-Νότου, απολύτως απαραίτητο για την ανεξαρτητοποίησή της από τις ρωσικές πιέσεις.
Η κούρσα για την αφρικανική ενέργεια δεν είναι ένας απλός αγώνας ταχύτητας, αλλά ένας μαραθώνιος γεωπολιτικής αντοχής και διορατικότητας. Μέσω του έργου GREGY, η Ελλάδα αποδεικνύει ότι δεν ακολουθεί απλώς τις διεθνείς εξελίξεις, αλλά διαθέτει την τεχνογνωσία να ηγηθεί αυτών. Μετατρέπεται σταδιακά σε έναν αδιαμφισβήτητο κόμβο ασφάλειας, σταθερότητας και καθαρής ενέργειας για ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, ικανή να σταθεί ισότιμα απέναντι στους παραδοσιακά ισχυρούς διεθνείς παίκτες της Μεσογείου.
