Η συζήτηση γύρω από την αδειοδότηση των παραρτημάτων ξένων ΑΕΙ στην Ελλάδα έχει ανάψει το πολιτικό θερμόμετρο. Κόμματα και στελέχη της αντιπολίτευσης κατηγορούν την κυβέρνηση για βιασύνη και προχειρότητα στη χορήγηση των αδειών, αφήνοντας αιχμές ότι η διαδικασία κινείται στα όρια της παραπληροφόρησης. Η κριτική αυτή ενισχύεται και από δημοσιεύματα μέσων που ασκούν αντιπολιτευτικό έλεγχο, παρουσιάζοντας την εικόνα μιας διαδικασίας χωρίς ουσιαστικά εχέγγυα ποιότητας.
Ωστόσο, η πραγματικότητα της διαδικασίας, όπως προβλέπεται από τον νόμο και εφαρμόζεται από την ΕΘΑΑΕ, δείχνει ότι πρόκειται για ένα πλαίσιο με διπλούς ελέγχους και αυστηρά κριτήρια που στοχεύουν στη διασφάλιση της ποιότητας σπουδών.
Τι προβλέπει ο νόμος
Στην πραγματικότητα, η διαδικασία αδειοδότησης καθορίζεται από τον νόμο 5094/2024 («νόμος Πιερρακάκη»), ο οποίος ορίζει δύο διακριτές φάσεις. Στην πρώτη φάση χορηγείται η άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας, έπειτα από θετική γνωμοδότηση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ). Στη δεύτερη φάση, πιστοποιούνται τα προγράμματα σπουδών που έχουν ήδη κατατεθεί. Αυτό σημαίνει ότι η πολιτεία δεν περιορίζεται σε έναν τυπικό έλεγχο για την ίδρυση του ιδρύματος, αλλά προχωρά και σε ειδικό έλεγχο για την ποιότητα των επιμέρους προγραμμάτων.
Τα προγράμματα σπουδών
Ένα από τα σημεία αιχμής ήταν η κατηγορία ότι τα παραρτήματα που πήραν άδεια δεν είχαν καταθέσει προγράμματα σπουδών. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι όλα τα ιδρύματα, ανεξαιρέτως, υπέβαλαν μέχρι τις 31 Μαρτίου 2025 τα προγράμματα τους στην ΕΘΑΑΕ, όπως όριζε ο νόμος. Σε ορισμένα προγράμματα ζητήθηκαν τροποποιήσεις, αλλά δεν υπήρξαν καθυστερήσεις ή ελλείψεις. Αν τυχόν κάποιο νέο πρόγραμμα κατατεθεί αργότερα, αυτό θα αφορά στο ακαδημαϊκό έτος 2026-2027.
Η στελέχωση και οι διπλοί έλεγχοι
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στο θέμα της στελέχωσης. Ο νόμος προβλέπει δύο ξεχωριστούς ελέγχους: πρώτα, σε επίπεδο ιδρύματος, εξετάζεται η επάρκεια ακαδημαϊκού, διοικητικού και τεχνικού προσωπικού πριν από τη χορήγηση άδειας λειτουργίας. Στη συνέχεια, κατά την πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών, ελέγχεται η επάρκεια του προσωπικού ειδικά σε σχέση με τις απαιτήσεις κάθε προγράμματος. Έτσι, η διαδικασία γίνεται ακόμη αυστηρότερη, αφού ο έλεγχος πραγματοποιείται δύο φορές.
Η αξιοπιστία της διαδικασίας
Κομβικό ρόλο στην όλη διαδικασία έχει η ΕΘΑΑΕ, η οποία ορίζει επιτροπές αξιολόγησης αποτελούμενες από πανεπιστημιακούς αναγνωρισμένου κύρους. Οι ισχυρισμοί ότι τα προγράμματα θα μπορούσαν να εγκριθούν «ακόμα και αν ήταν ένα περιοδικό» ή ότι η διαδικασία γίνεται με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης θεωρούνται προσβλητικοί για τους ειδικούς που έχουν αναλάβει την πιστοποίηση.
Πολιτικές προεκτάσεις
Η αντιπαράθεση για τα παραρτήματα των ξένων ΑΕΙ δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα, αλλά καθαρά πολιτικό. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η διπλή διαδικασία ελέγχου ενισχύει τη θεσμική σοβαρότητα και διασφαλίζει υψηλή ποιότητα σπουδών, την ώρα που η αντιπολίτευση βλέπει «βιασύνη και προχειρότητα» σε μια τόσο κρίσιμη μεταρρύθμιση. Το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης και στη ΔΕΘ, καθώς σχετίζεται με το μέλλον της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα, αλλά και με το ζήτημα της κοινωνικής ισότητας στην πρόσβαση στη γνώση.
