Η αυλαία έπεσε οριστικά σε ένα από τα πλέον πολυσυζητημένα πολιτικο-δικαστικά ζητήματα των τελευταίων ετών, με τον Στέφανο Κασσελάκη να απαλλάσσεται πλήρως και αμετάκλητα από τις βαρύτατες κατηγορίες που επισκίαζαν τη δημόσια εικόνα του. Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο έκρινε αθώο τον ιδρυτή και σημερινό πρόεδρο του πολιτικού κόμματος «Δημοκράτες-Προοδευτικό Κέντρο», και πρώην πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ, βάζοντας ένα οριστικό νομικό τέλος στην υπόθεση της φερόμενης παράβασης του νόμου περί δήλωσης περιουσιακής κατάστασης (Πόθεν Έσχες). Η συγκεκριμένη ετυμηγορία υπερβαίνει τα στενά νομικά όρια μιας απλής δικαστικής νίκης, καθώς πυροδοτεί άμεσα νέες πολιτικές αναταράξεις, καταρρίπτοντας ένα αφήγημα που είχε εργαλειοποιηθεί εντόνως και συστηματικά από τους πολιτικούς του αντιπάλους.
Η απόφαση του δικαστηρίου και η απουσία δόλου
Το δικαστήριο, εξετάζοντας την υπόθεση σε δεύτερο βαθμό, ανέτρεψε άρδην την προηγούμενη, εξαιρετικά αυστηρή δικαστική κρίση. Ο εισαγγελέας της έδρας υπήρξε καταπέλτης, αυτή τη φορά όμως υπέρ του κατηγορουμένου. Εστίασε και στάθηκε κατηγορηματικά στην πλήρη απουσία δόλου και οποιασδήποτε πραγματικής παραβατικής πρόθεσης από την πλευρά του κ. Κασσελάκη.
Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το αρχικό κατηγορητήριο, ο κ. Κασσελάκης εγκαλούνταν διότι, όντας τότε αρχηγός του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, φερόταν να συμμετέχει σε εταιρείες του εξωτερικού. Η ελληνική νομοθεσία απαγορεύει ρητά, και με απόλυτο τρόπο, στα πολιτικά πρόσωπα –καθώς και σε παρένθετα πρόσωπα αυτών– να συμμετέχουν στη διοίκηση ή στο μετοχικό κεφάλαιο αλλοδαπών εταιρειών. Βασιζόμενο στην αυστηρή γραμματική ερμηνεία του νόμου, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο είχε εξαντλήσει την αυστηρότητά του, επιβάλλοντας στον Στέφανο Κασσελάκη ποινή φυλάκισης 30 μηνών και βαρύτατη χρηματική ποινή ύψους 50.000 ευρώ, απόφαση η οποία ευτυχώς για τον ίδιο είχε λάβει ανασταλτικό χαρακτήρα μέχρι την εκδίκαση της έφεσης.
Το παρασκήνιο με τις εταιρείες εξωτερικού και τον ΣΥΡΙΖΑ
Η ουσία της υπόθεσης έκρυβε εξ αρχής μια ιδιότυπη, σχεδόν τραγική, πολιτική ειρωνεία που τελικά ανεδείχθη στο ακροατήριο. Μία από τις επίμαχες εταιρείες του εξωτερικού, η οποία βρέθηκε στο στόχαστρο των ελεγκτικών αρχών, ήταν ακριβώς εκείνη που είχε εμβάσει χρήματα υπό τη μορφή δανείου στα άδεια κομματικά ταμεία του ΣΥΡΙΖΑ.
Ο σκοπός αυτού του περιβόητου δανείου δεν ήταν ο προσωπικός πλουτισμός, η φοροαποφυγή ή το ξέπλυμα χρήματος. Αντιθέτως, τα κεφάλαια διατέθηκαν για την κάλυψη επιτακτικών και άμεσων αναγκών, προκειμένου να πληρωθούν οι δοκιμαζόμενοι εργαζόμενοι στα κομματικά μέσα ενημέρωσης, σε μια εξαιρετικά σκοτεινή περίοδο όπου το κόμμα βρισκόταν στο χείλος της απόλυτης οικονομικής κατάρρευσης. Το γεγονός αυτό, αν και συνιστούσε τυπική νομική παράβαση βάσει του γράμματος του νόμου, στερούνταν οποιασδήποτε προσπάθειας απόκρυψης πλούτου. Το δάνειο ήταν ονομαστικό, διαφανές και είχε πραγματοποιηθεί μέσω του επίσημου τραπεζικού συστήματος. Αυτά τα ακλόνητα στοιχεία λειτούργησαν καταλυτικά προκειμένου να πειστεί η έδρα ότι δεν υφίστατο η παραμικρή πρόθεση εξαπάτησης των θεσμών.
Στο στόχαστρο τα ΜΜΕ και οι πολιτικοί αντίπαλοι
Αμέσως μετά την έκδοση της λυτρωτικής, αθωωτικής απόφασης, ο Στέφανος Κασσελάκης πέρασε σε μια δυναμική πολιτική αντεπίθεση. Δικαιωμένος και με αναπτερωμένο το πολιτικό του ηθικό, απηύθυνε ένα ηχηρό μήνυμα, δηλώνοντας ευθαρσώς πως είναι πλέον «έκθετοι ΜΜΕ και πολιτικοί αντίπαλοι». Η τοποθέτησή του συνοδεύτηκε από ένα αιχμηρό βίντεο που αναρτήθηκε στα κοινωνικά του δίκτυα, μέσω του οποίου επιχείρησε να αποδομήσει το αφήγημα των επικριτών του.
Ο αρχηγός των «Δημοκρατών» δεν άφησε ασχολίαστο το γεγονός ότι η υπόθεσή του έγινε αντικείμενο σφοδρής και άδικης πολιτικής εκμετάλλευσης. Κατήγγειλε τη στάση εκείνων που τη χρησιμοποίησαν συστηματικά ως επικοινωνιακό αντιπερισπασμό, με σκοπό να αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη από τα πραγματικά, φλέγοντα προβλήματα της κοινωνίας και της οικονομίας. Για πολλούς μήνες, ορισμένα τηλεοπτικά πάνελ και στελέχη, τόσο από το κυβερνητικό στρατόπεδο όσο και από το πρώην πολιτικό του «σπίτι», επένδυσαν πολιτικά στην πρωτόδικη καταδίκη του, επιχειρώντας να δολοφονήσουν τον χαρακτήρα του και να τον ταυτίσουν με πρακτικές αδιαφάνειας.
Η περίπτωση του Στέφανου Κασσελάκη συνιστά ένα εμβληματικό παράδειγμα για το πώς η νομοθεσία περί Πόθεν Έσχες ένα εργαλείο σχεδιασμένο αποκλειστικά για την πάταξη της διαφθοράς μπορεί να μετατραπεί σε όπλο πολιτικής εξόντωσης.
Ο νόμος θεσπίστηκε με ιερό σκοπό να εντοπίζει τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, τις μίζες και το «μαύρο» πολιτικό χρήμα. Στην προκειμένη περίπτωση, ωστόσο, παρατηρήσαμε το πολιτικό μας σύστημα να τον επικαλείται επιλεκτικά, προκειμένου να δημιουργήσει ψευδείς εντυπώσεις γύρω από μια τυπική γραφειοκρατική παρατυπία που αφορούσε τη διάσωση εργαζομένων. Την ίδια στιγμή, το ίδιο σύστημα συχνά κλείνει πεισματικά τα μάτια μπροστά σε τεράστιες και παντελώς ανεξήγητες αυξήσεις περιουσιών άλλων πολιτικών προσώπων, οι οποίες περνούν κάτω από το ραντάρ των ελεγκτικών μηχανισμών.
Η πρωτόδικη εξαντλητική καταδίκη, η οποία εργαλειοποιήθηκε βάναυσα για να πληγεί η εικόνα ενός νέου πολιτικού αρχηγού, αποδεικνύει την επικίνδυνη ευκολία με την οποία ο δημόσιος διάλογος μπορεί να δηλητηριαστεί. Η σημερινή αθώωσή του από το Τριμελές Πλημμελειοδικείο αποτελεί αναμφίβολα μια νίκη της κοινής λογικής και της διαφάνειας. Πλέον, από τη θέση του προέδρου των «Δημοκρατών-Προοδευτικό Κέντρο», ο Στέφανος Κασσελάκης καλείται να κεφαλαιοποιήσει αυτή την ηθική δικαίωση. Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, για όλους είναι να επιστρέψει η πολιτική αντιπαράθεση στο πεδίο των ιδεών και των θέσεων, μακριά από στημένες διώξεις εντυπώσεων που το μόνο που επιτυγχάνουν είναι να διαβρώνουν περαιτέρω την εμπιστοσύνη του πολίτη προς τη Δημοκρατία.
