Σε μια εξέλιξη που προκαλεί σοβαρούς τριγμούς στο νεοσύστατο πολιτικό σκηνικό που επιχειρεί να εκφράσει την κοινωνική οργή για την τραγωδία στα Τέμπη, ο Βασίλης Κοκοτσάκης, ο γνωστός τεχνικός σύμβουλος των οικογενειών των θυμάτων, ανακοίνωσε την αποχώρησή του από το πολιτικό κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού. Η ρήξη αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τυπική διαφωνία στο εσωτερικό ενός νέου πολιτικού σχηματισμού, αλλά λαμβάνει ευρύτερες διαστάσεις λόγω του ειδικού βάρους των προσώπων και της βαρύτατης ηθικής και πολιτικής κληρονομιάς που φέρει η υπόθεση της σιδηροδρομικής σύγκρουσης.
Η είδηση της παραίτησης, η οποία συνοδεύτηκε από σκληρές δημόσιες δηλώσεις, αναδεικνύει τις εγγενείς δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα κινήματα διαμαρτυρίας όταν επιχειρούν να μετασχηματιστούν σε συγκροτημένους κομματικούς μηχανισμούς. Το κεντρικό μήνυμα του κ. Κοκοτσάκη, συμπυκνωμένο στη φράση «δεν μπορεί να ζητάς διαφάνεια και να έχεις αυλή», θέτει στο μικροσκόπιο της δημοσιογραφικής και πολιτικής κριτικής τον τρόπο οργάνωσης και λήψης αποφάσεων στο περιβάλλον της Μαρίας Καρυστιανού.
Ο ρόλος του Βασίλη Κοκοτσάκη στην τραγωδία στα Τέμπη
Για να κατανοηθεί πλήρως το μέγεθος της πολιτικής ζημιάς από αυτή την αποχώρηση, είναι απαραίτητο να υπενθυμίσουμε τον κομβικό ρόλο που διαδραμάτισε ο Βασίλης Κοκοτσάκης τα τελευταία χρόνια. Ως ειδικός πραγματογνώμονας και τεχνικός σύμβουλος, ο κ. Κοκοτσάκης υπήρξε ένας από τους βασικούς επιστήμονες που ανέλαβαν να ρίξουν φως στις σκοτεινές πτυχές του δυστυχήματος της 28ης Φεβρουαρίου 2023.
Οι έρευνές του, ειδικά γύρω από το επίμαχο ζήτημα της ανεξήγητης έκρηξης (το αποκαλούμενο «μανιτάρι» φωτιάς) που ακολούθησε τη μετωπική σύγκρουση των δύο αμαξοστοιχιών, υπήρξαν καθοριστικές. Ήταν από τους πρώτους που επέμειναν στην ανάγκη ενδελεχούς ελέγχου για την ύπαρξη χημικών ουσιών, παράγοντας κρίσιμα υπομνήματα που στήριξαν νομικά τις οικογένειες των 57 θυμάτων. Η επιστημονική του επάρκεια και η αφοσίωσή του στον αγώνα για την αποκάλυψη της αλήθειας του προσέδωσαν τεράστιο ηθικό κύρος. Συνεπώς, η απόφασή του να συμπορευτεί αρχικά με το πολιτικό εγχείρημα της Μαρίας Καρυστιανού θεωρήθηκε ως μια φυσική εξέλιξη. Η απότομη, ωστόσο, διακοπή αυτής της συνεργασίας αποτελεί ένα ισχυρό πλήγμα στην αξιοπιστία του νέου φορέα.
Το αιχμηρό μήνυμα κατά της Μαρίας Καρυστιανού
Το επίκεντρο της κριτικής του Βασίλη Κοκοτσάκη εντοπίζεται στην καταγγελλόμενη αναντιστοιχία μεταξύ των διακηρυγμένων αρχών του κόμματος και των εσωτερικών του πρακτικών. Η δήλωσή του ότι «δεν μπορεί να ζητάς διαφάνεια και να έχεις αυλή» αποτελεί ευθεία βολή προς την ηγεσία του κόμματος. Στην πολιτική ορολογία, η λέξη «αυλή» υποδηλώνει την ύπαρξη ενός στενού, κλειστού κύκλου συνεργατών που λειτουργεί ως φίλτρο, αποκλείοντας την πολυφωνία, τον δημοκρατικό διάλογο και τον υγιή έλεγχο των αποφάσεων.
Σύμφωνα με την πολιτική ανάλυση, όταν ένα νέο κόμμα, το οποίο μάλιστα γεννήθηκε με κύριο πρόταγμα την κάθαρση των θεσμών, την καταπολέμηση της κρατικής συγκάλυψης και την εγκαθίδρυση της απόλυτης διαφάνειας, κατηγορείται από τα ίδια του τα ιδρυτικά ή προβεβλημένα στελέχη για αδιαφανείς διαδικασίες, δημιουργείται ένα σοβαρό πρόβλημα πολιτικής οξυμωρίας. Ο κ. Κοκοτσάκης πρακτικά εγκαλεί τον φορέα για υιοθέτηση συστημικών παθογενειών, πριν καν το κόμμα δοκιμαστεί στην κεντρική πολιτική σκηνή.
Η δύσκολη μετάβαση από τον κοινωνικό ακτιβισμό στην κομματική οργάνωση
Η περίπτωση του κόμματος της Μαρίας Καρυστιανού αποτελεί ένα κλασικό παράδειγμα των προκλήσεων που ενέχει η μετάβαση από τον κοινωνικό ακτιβισμό στην ενεργό πολιτική. Η κ. Καρυστιανού, πρόεδρος του συλλόγου συγγενών θυμάτων, αναδείχθηκε σε πρόσωπο-σύμβολο του αγώνα για δικαιοσύνη. Η παρουσία της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η συλλογή 1,5 εκατομμυρίου υπογραφών για την άρση της βουλευτικής ασυλίας πολιτικών προσώπων και ο συγκρουσιακός της λόγος απέναντι στην κυβέρνηση, δημιούργησαν μια τεράστια δεξαμενή κοινωνικής συμπάθειας και στήριξης.
Ωστόσο, η διαχείριση της κοινωνικής οργής και η μετατροπή της σε μια συνεκτική πολιτική πρόταση απαιτεί εντελώς διαφορετικές δεξιότητες. Ένα πολιτικό κόμμα χρειάζεται καταστατικό, όργανα διοίκησης, κανόνες λογοδοσίας και ξεκάθαρες πολιτικές θέσεις που να εκτείνονται πέρα από ένα μονοθεματικό ζήτημα, όσο τραγικό και αν είναι αυτό. Η καταγγελία περί δημιουργίας μιας κλειστής ομάδας εξουσίας στο εσωτερικό του φορέα μαρτυρά την έλλειψη θεσμικής ωριμότητας και την αδυναμία ενσωμάτωσης διαφορετικών απόψεων.
Οι προκλήσεις για το μέλλον και η ανάγκη για δημόσιες απαντήσεις
Η παραίτηση Κοκοτσάκη δεν είναι απλώς μια εσωκομματική είδηση, αλλά ένα γεγονός που επηρεάζει την ευρύτερη αντίληψη των πολιτών για τις νέες πολιτικές πρωτοβουλίες. Το διακύβευμα για τη Μαρία Καρυστιανού είναι πλέον διττό. Αφενός, καλείται να απαντήσει πειστικά στις κατηγορίες περί έλλειψης διαφάνειας, διαφυλάσσοντας το ηθικό πλεονέκτημα που κατέκτησε μέσα από τον προσωπικό και συλλογικό της αγώνα. Αφετέρου, πρέπει να αποδείξει ότι το πολιτικό της εγχείρημα έχει τη δομική αντοχή να επιβιώσει πέρα από τον αρχικό ενθουσιασμό, χωρίς να διασπαστεί από εσωτερικές έριδες.
Η κοινωνία και οι πολίτες που στήριξαν το κίνημα για τα Τέμπη αναμένουν εξηγήσεις. Η σιωπή ή η υποβάθμιση του γεγονότος ενδέχεται να τροφοδοτήσει τον σκεπτικισμό και να ενισχύσει το αφήγημα όσων εξ αρχής αντιμετώπισαν με καχυποψία την κάθοδο των συγγενών των θυμάτων στον πολιτικό στίβο.
