Μια συνολική, δομική και άκρως ριζοσπαστική πρόταση αναμόρφωσης του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, από τα νηπιαγωγεία μέχρι τα αμφιθέατρα της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της σημερινής συνέντευξης τύπου της ΕΛ.Α.Σ.. Το συγκεκριμένο προγραμματικό πλαίσιο δεν αρκείται σε επιφανειακές διορθώσεις, αλλά εισηγείται το ξήλωμα βασικών νομοθετημάτων της τελευταίας πενταετίας, με αιχμή του δόρατος την πλήρη κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων.
Διαπιστώνουμε ότι το σχέδιο των έξι πυλώνων επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της ελληνικής οικογένειας με το σχολείο, καταργώντας τη λεγόμενη «φροντιστηριοποίηση» και επαναφέροντας τον παιδαγωγικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης. Ακολουθεί η αναλυτική χαρτογράφηση των προτάσεων.
Η κατάργηση των Πανελλαδικών και η αρχιτεκτονική του νέου Λυκείου
Το πλέον ηχηρό μήνυμα της παρουσίασης αφορά το τέλος του θεσμού των Πανελλαδικών Εξετάσεων, τις οποίες το πρόγραμμα χαρακτηρίζει ως ένα «ακριβό για τις οικογένειες και ψυχοφθόρο διόδιο στη γνώση». Η μετάβαση, ωστόσο, στο νέο σύστημα προϋποθέτει τον ριζικό μετασχηματισμό του Λυκείου, ώστε να πάψει να λειτουργεί ως απλός προθάλαμος των φροντιστηρίων.
Συγκεκριμένα, προτείνεται ένα ενιαίο πρόγραμμα γενικής παιδείας για την Α’ και Β’ Λυκείου, με την επιλογή κατεύθυνσης να περιορίζεται αποκλειστικά στη Γ’ Λυκείου. Η διδακτέα ύλη αποσυμφορείται από αντικείμενα «πανεπιστημιακού επιπέδου», με στόχο η μάθηση να αποκτήσει βάθος και όχι εξαντλητική έκταση. Το βάρος πέφτει στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, την έρευνα και τη σύνθετη αξιολόγηση δεξιοτήτων.
Κλειδί του συστήματος αποτελεί το «Αναβαθμισμένο Απολυτήριο Λυκείου», το οποίο σχεδιάζεται να λειτουργεί ως ισχυρή πιστοποίηση γνώσεων με διεθνείς προδιαγραφές, στηριζόμενο σε αδιάβλητες και επιστημονικά αξιόπιστες διαδικασίες αξιολόγησης.
Ελεύθερη πρόσβαση στα ΑΕΙ και το τέλος της ΕΒΕ
Σε ό,τι αφορά την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, το πρόγραμμα εισηγείται ένα μεικτό σύστημα «ελεύθερης πρόσβασης». Για τα Πανεπιστημιακά Τμήματα όπου η ζήτηση από τους υποψηφίους δεν υπερβαίνει τις διαθέσιμες θέσεις, η εισαγωγή θα γίνεται ελεύθερα, με μοναδική προϋπόθεση την κατοχή του Απολυτηρίου. Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ) καταργείται άμεσα.
Για τα Τμήματα υψηλής ζήτησης, προβλέπεται μια ομαλή μετάβαση. Αρχικά θα εφαρμοστούν εξετάσεις βαθμολογικής κατάταξης, ενώ σε δεύτερο χρόνο η εισαγωγή θα καθορίζεται αποκλειστικά από τον βαθμό του Αναβαθμισμένου Απολυτηρίου της Γ’ Λυκείου, θωρακίζοντας το αδιάβλητο της διαδικασίας αλλά καταργώντας τον χαρακτήρα της «μιας και μόνης ευκαιρίας».
Ανατροπή στην τεχνική εκπαίδευση: Πτυχίο και άδεια άσκησης σε δύο χρόνια
Αναγνωρίζοντας το τεράστιο κενό στην αγορά εργασίας για εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό, το σχέδιο παρουσιάζει μια καινοτόμο προσέγγιση: τη δημιουργία Διετών Προγραμμάτων Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης μέσα στα ίδια τα Πανεπιστήμια.
Η πρόσβαση σε αυτά θα γίνεται χωρίς εξετάσεις για τους αποφοίτους των ΕΠΑΛ, ενώ θα δίνεται η δυνατότητα φοίτησης και σε αποφοίτους των ΓΕΛ. Η ειδοποιός διαφορά του νέου συστήματος είναι ότι η αποφοίτηση θα παρέχει αυτομάτως πτυχίο και άδεια άσκησης επαγγέλματος επιπέδου 5 (βάσει του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων). Η οργάνωση αυτών των προγραμμάτων θα γίνεται με ευθύνη των ΑΕΙ και σε υποχρεωτική συνέργεια με τους τοπικούς παραγωγικούς φορείς, προσαρμόζοντας την εκπαίδευση στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας.
Ξήλωμα των νόμων Κεραμέως – Πιερρακάκη και θεσμική επαναφορά
Το προγραμματικό πλαίσιο τίθεται σε μετωπική σύγκρουση με τις πολιτικές επιλογές των πρόσφατων κυβερνήσεων στον χώρο της Τριτοβάθμιας. Εξαγγέλλεται η πλήρης αλλαγή του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας των δημοσίων ΑΕΙ, με ρητή δέσμευση για την κατάργηση του θεσμού των Συμβουλίων Διοίκησης και την αλλαγή του τρόπου εκλογής των Πρυτανικών Αρχών και των μελών ΔΕΠ (ανατροπή του ν. 4957/2022 – «Νόμος Κεραμέως»).
Ταυτόχρονα, μπαίνει στο στόχαστρο ο πρόσφατος «Νόμος Πιερρακάκη» (ν. 5094/2024), με την παρουσίαση να κάνει λόγο για ριζική μεταβολή του πλαισίου ίδρυσης και λειτουργίας των Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (Ν.Π.Π.Ε.), υπερασπιζόμενη τον αποκλειστικά δημόσιο χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης.
Ειδικά μισθολόγια και «σχολική ειρήνη»
Αντιλαμβανόμενοι ότι καμία εκπαιδευτική μεταρρύθμιση δεν μπορεί να πετύχει χωρίς την ενεργό στήριξη των διδασκόντων, οι συντάκτες του σχεδίου υπόσχονται ισχυρή οικονομική αναβάθμιση. Βασικός πυλώνας είναι η ένταξη των εκπαιδευτικών σε ειδικά μισθολόγια, πράγμα που μεταφράζεται σε σημαντικές μισθολογικές αυξήσεις.
Στο πλαίσιο του δόγματος της «Σχολικής Ειρήνης», το πρόγραμμα βάζει φρένο στο υφιστάμενο μοντέλο αξιολόγησης, χαρακτηρίζοντάς το τιμωρητικό, και προαναγγέλλει την παύση κάθε μορφής διώξεων εναντίον εκπαιδευτικών. Το σύστημα εποπτείας επιστρέφει σε ένα μοντέλο συλλογικού χαρακτήρα, με την επαναφορά των Περιφερειακών Κέντρων Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού (ΠΕ.Κ.Ε.Σ.). Το πακέτο μέτρων συμπληρώνεται από την αναγκαία μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τμήμα και τη γενναία επένδυση στη Σχολική Στέγη.
Σύγχρονη ενταξιακή εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς
Το τελευταίο σκέλος της παρουσίασης αφορά την εκπαίδευση παιδιών με αναπηρία, θέτοντας ως απόλυτη προτεραιότητα τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης. Η καινοτομία εδώ έγκειται στην πρόβλεψη για στελέχωση όλων των σχολείων με μόνιμες Διεπιστημονικές Ομάδες (ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί), ενώ ειδικά για τα νηπιαγωγεία προβλέπεται η μόνιμη παρουσία λογοθεραπευτών και εργοθεραπευτών (Πρώιμη Παρέμβαση).
Στόχος είναι η καλλιέργεια μιας συμπεριληπτικής κουλτούρας στο γενικό σχολείο, μέσω της αναβάθμισης των Τμημάτων Ένταξης και της Παράλληλης Στήριξης, αλλά και ο ουσιαστικός εκσυγχρονισμός των προγραμμάτων σπουδών στα Ειδικά Σχολεία.
