Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ) του Αλέξη Τσίπρα καταθέτει στο τραπέζι ένα επιθετικό και λεπτομερές σχέδιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, αμφισβητώντας ευθέως τον πυρήνα της κυβερνητικής πολιτικής [cite: 1.1.1]. Η Ιωάννα Λαλιώτου, τομεάρχης Παιδείας του κόμματος, μέσω των νέων προγραμματικών θέσεων, διαγράφει μια εντελώς διαφορετική τροχιά για το μέλλον των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων της χώρας. Αποδομεί τα μοντέλα διοίκησης των δύο τελευταίων υπουργών της Νέας Δημοκρατίας, Νίκης Κεραμέως και Κυριάκου Πιερρακάκη. Προκρίνει την επιστροφή της εξουσίας στις Συγκλήτους και έναν νέο, σκληρό ρυθμιστικό ρόλο του κράτους απέναντι στα μη κρατικά πανεπιστήμια. Το κόμμα δεν περιορίζεται σε στείρα κριτική. Παρουσιάζει έτοιμες λύσεις.
Τέλος στα συμβούλια διοίκησης
Στα δημόσια πανεπιστήμια η κατεύθυνση είναι η άμεση κατάργηση των Συμβουλίων Διοίκησης που νομοθέτησε η Νίκη Κεραμέως. Σύμφωνα με την κ. Λαλιώτου, ο συγκεκριμένος νόμος επέβαλε όργανα αποκομμένα από την ακαδημαϊκή κοινότητα, οδήγησε σε ακραία υπερσυγκέντρωση αρμοδιοτήτων και δημιούργησε ένα σοβαρό έλλειμμα λογοδοσίας στα ιδρύματα. Αυτή η διοικητική δομή καταργείται. Στη θέση της θεσπίζεται ένας ευθέως δημοκρατικός τρόπος εκλογής των πρυτανικών αρχών από τη βάση, επαναφέροντας ταυτόχρονα κρίσιμες αρμοδιότητες στη Σύγκλητο. Η στόχευση είναι ο εκδημοκρατισμός των αποφάσεων και η απεμπλοκή των διαδικασιών πρόσληψης προσωπικού. Σήμερα, δεκάδες πανεπιστημιακά τμήματα αντιμετωπίζουν πλήρη παράλυση στην εκλογή μελών ΔΕΠ εξαιτίας του νέου συστήματος. Αυτό ακυρώνει την έρευνα. Υπονομεύει τη διδασκαλία.
Χρηματοδότηση και περιφερειακά πανεπιστήμια
Η ΕΛ.Α.Σ απαντά στην υποχρηματοδότηση των ιδρυμάτων με δεσμεύσεις για άμεση αύξηση των κρατικών κονδυλίων. Αυτή η οικονομική ένεση συνδέεται άρρηκτα με τον προγραμματισμό μαζικών προσλήψεων μελών ΔΕΠ και διοικητικού προσωπικού. Ιδιαίτερο βάρος πέφτει στα περιφερειακά πανεπιστήμια. Τα ιδρύματα της επαρχίας αντιμετωπίζονται ως εργαλεία περιφερειακής ανάπτυξης και ανάσχεσης της διαρροής εγκεφάλων στο εξωτερικό. Η χρηματοδοτική τους στήριξη στοχεύει στη διατήρηση του φοιτητικού πληθυσμού στις τοπικές κοινωνίες. Δίνει οικονομική ανάσα στις πόλεις. Παρέχει επαγγελματική προοπτική στους νέους.
Διαγραφές φοιτητών και ακαδημαϊκή υποστήριξη
Ένα από τα πλέον ακανθώδη ζητήματα αφορά το ανώτατο όριο φοίτησης. Η Ιωάννα Λαλιώτου ξεκαθαρίζει τη θέση του κόμματος: η τιμωρητική διαγραφή φοιτητών αποτελεί παρελθόν. Αντί για αυστηρά τελεσίγραφα, το κράτος θα παρέχει υποστήριξη. Όσοι φοιτητές επιθυμούν και έχουν την ικανότητα να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, θα υποστηρίζονται ενεργά από τις δομές του πανεπιστημίου. Αυτό το μέτρο εναρμονίζεται με την ευρύτερη φιλοσοφία της ΕΛ.Α.Σ, η οποία αρνείται να μετατρέψει την ανώτατη εκπαίδευση σε αγώνα επιβίωσης, σεβόμενη τους κόπους και τις οικονομικές θυσίες των ελληνικών οικογενειών.
Ιδιωτικά πανεπιστήμια και η ανατροπή του νόμου Πιερρακάκη
Εδώ καταγράφεται η σημαντικότερη διαφοροποίηση της ΕΛ.Α.Σ σε σχέση με την υπόλοιπη κοινοβουλευτική αντιπολίτευση. Το κόμμα αποδέχεται τη λειτουργία των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Δεν τα καταργούν. Αντίθετα, καταθέτουν έναν ολοκληρωμένο, δικό τους νόμο-πλαίσιο που ακυρώνει τον νόμο Πιερρακάκη. Αδειοδότηση. Οργάνωση. Λειτουργία. Όλα αλλάζουν. Η κ. Λαλιώτου τονίζει ότι η αγορά της ιδιωτικής εκπαίδευσης λειτούργησε χωρίς τις αναγκαίες εγγυήσεις για την ποιότητα και τη σοβαρότητα των σπουδών. Το νέο πλαίσιο επιβάλλει σκληρούς κανόνες. Τα ιδιωτικά ιδρύματα θα υποχρεωθούν να εναρμονιστούν με τα ίδια ακαδημαϊκά κριτήρια που ισχύουν για τα δημόσια πανεπιστήμια, ειδικά σε ό,τι αφορά τα προσόντα του διδακτικού προσωπικού. Ο έλεγχος θα είναι ουσιαστικός και η ισονομία απόλυτη.
Οι αλλαγές στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση
Ο σχεδιασμός δεν σταματά στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η ανώτατη εκπαίδευση συνδέεται με το πώς φτάνουν οι μαθητές σε αυτήν. Σύμφωνα με τα όσα έχουν εξαγγελθεί, η ΕΛ.Α.Σ βάζει στο στόχαστρο το ισχύον σύστημα εισαγωγής. Οι πανελλαδικές εξετάσεις μπαίνουν σε τροχιά κατάργησης, καθώς ο στόχος είναι η αναβάθμιση του λυκείου ώστε οι εξετάσεις να μην καθορίζουν το περιεχόμενο της διδασκαλίας. Ο αριθμός των μαθητών ανά τάξη μειώνεται. Η επιλογή κατεύθυνσης μετατοπίζεται αποκλειστικά στη Γ’ Λυκείου. Το εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να μορφώνει, όχι απλώς να προετοιμάζει εξεταζόμενους.
Η κόντρα για το άρθρο 16
Η ρεαλιστική αντιμετώπιση των ιδιωτικών πανεπιστημίων πυροδότησε σφοδρές αντιδράσεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ επιτέθηκε ανοιχτά στην ΕΛ.Α.Σ, κατηγορώντας την ηγεσία της για αποδοχή ενός νόμου που καταστρατηγεί το Σύνταγμα. Η τομεάρχης Παιδείας, απαντώντας εμμέσως, διαχώρισε τη ρύθμιση της αγοράς από τη συνταγματική αναθεώρηση. Η ΕΛ.Α.Σ καταψηφίζει κάθε προσπάθεια αναθεώρησης του άρθρου 16. Η λογική τους είναι ξεκάθαρη. Η αλλαγή του άρθρου θα άνοιγε μελλοντικά τον δρόμο για την επιβολή διδάκτρων στα ίδια τα δημόσια πανεπιστήμια. Η δημόσια εκπαίδευση πρέπει να προστατευτεί. Η γνώση αποτελεί δικαίωμα για όλους, όχι προνόμιο για λίγους. Η πλήρης διασφάλιση αυτού του δικαιώματος αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητα του κόμματος.
