Στο επίκεντρο μιας έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης για την αναδιάρθρωση του ελληνικού κράτους βρίσκεται η έννοια της Πολυεπίπεδης Διακυβέρνησης. Η πλευρά των «Δημοκρατών» και ο πρόεδρός τους, Στέφανος Κασσελάκης, εξαπέλυσαν πυρά κατά του Αλέξη Τσίπρα, κατηγορώντας τον για απλή αντιγραφή του προγράμματός τους, στον απόηχο της παρουσίασης του «Σχεδίου Αριστοτέλης» για την αυτοδιοίκηση.
Η διαμάχη αυτή δεν αφορά μόνο τη διοικητική μεταρρύθμιση της χώρας, αλλά αντικατοπτρίζει και τη μάχη για τα προγραμματικά πρωτεία στον προοδευτικό χώρο, με φόντο την αμφισβήτηση του σημερινού «Επιτελικού Κράτους».
Το Πρόγραμμα των «Δημοκρατών»: Οι 10 βασικές αρχές
Οι «Δημοκράτες» είχαν παρουσιάσει ήδη από τον Απρίλιο του 2026 το ολοκληρωμένο πλαίσιο θέσεων για το νέο μοντέλο οργάνωσης του κράτους, το οποίο επανέφεραν δυναμικά στο προσκήνιο. Η πρότασή τους εστιάζει στη μεταφορά της εξουσίας από το υδροκέφαλο κέντρο στους Δήμους και τις Περιφέρειες, μέσω δέκα συγκεκριμένων αρχών:
-
Σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων: Τέλος στην επικαλύψεις μεταξύ υπουργείων, περιφερειών και δήμων.
-
Πόροι που ακολουθούν τις αρμοδιότητες: Κάθε νέα αρμοδιότητα συνοδεύεται υποχρεωτικά από τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους.
-
Επικουρικότητα: Λήψη αποφάσεων στο εγγύτερο δυνατό επίπεδο στον πολίτη (Κέντρο, Περιφέρειες, Δήμοι).
-
Διαβαθμιδικός συντονισμός: Σαφής οργάνωση των δομών εξουσίας.
-
Ψηφιακή διαλειτουργικότητα: Πλήρης διάδραση των πληροφοριακών συστημάτων του δημοσίου.
-
Λογοδοσία και Διαφάνεια: Απόλυτος έλεγχος σε όλες τις διοικητικές αποφάσεις.
-
Συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών: Ενεργός ρόλος των πολιτών στη διαμόρφωση πολιτικών.
-
Μητροπολιτική διακυβέρνηση: Οργάνωση των μεγάλων αστικών κέντρων στη βάση μιας ομόσπονδης λογικής.
-
Νησιωτική και ορεινή διάσταση: Ειδική μέριμνα και πολιτικές για τις απομονωμένες περιοχές της χώρας.
-
Αξιολόγηση: Διαρκής έλεγχος των δημόσιων πολιτικών και των δημοσίων λειτουργών.
Το «Σχέδιο Αριστοτέλης» του Αλέξη Τσίπρα
Στον αντίποδα, ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε το δικό του πλαίσιο για την Αυτοδιοίκηση, υπό τον τίτλο «Σχέδιο Αριστοτέλης». Η πρόταση αυτή υπόσχεται μια «Νέα Μεταπολίτευση» για τους Δήμους, προτείνοντας τη διορθωτική αναθεώρηση του «Καλλικράτη» με διάσπαση μεγάλων δήμων σε περισσότερους από 100 νέους ΟΤΑ, τη θεσμοθέτηση αυτόματης απόδοσης πόρων (ΚΑΠ) και τη δημιουργία Μητροπολιτικών Συνδέσμων για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
Η πολιτική σύγκρουση πυροδοτήθηκε από το γεγονός ότι το «Σχέδιο Αριστοτέλης» παρουσιάστηκε μόλις 24 ώρες μετά την επαναφορά της πρότασης των «Δημοκρατών», εμφανίζοντας σχεδόν ταυτόσημους άξονες:
-
Κοινός στόχος το «Επιτελικό Κράτος»: Και οι δύο πλευρές απορρίπτουν το σημερινό μοντέλο διακυβέρνησης, θεωρώντας το συγκεντρωτικό και αποτυχημένο.
-
Ταύτιση στη σύνδεση πόρων – αρμοδιοτήτων: Η 2η αρχή των «Δημοκρατών» αποτελεί την κεντρική οικονομική υπόσχεση του σχεδίου Τσίπρα.
-
Μητροπολιτικές Δομές: Η ιδέα των Μητροπολιτικών Συνδέσμων του Τσίπρα πατά πάνω στην 8η αρχή των «Δημοκρατών» για μητροπολιτική διακυβέρνηση.
-
Αρχή της Εγγύτητας: Η επίκληση της ευρωπαϊκής αρχής της επικουρικότητας διέπει και τις δύο προτάσεις.
Από την πλευρά Κασσελάκη τονίζεται ότι το ευρωπαϊκό μοντέλο της Πολυεπίπεδης Διακυβέρνησης (Multi-Level Governance) είχε ήδη επεξεργαστεί και δημοσιοποιηθεί από τους ίδιους, με αποτέλεσμα οι μεταγενέστερες εξαγγελίες Τσίπρα να εκλαμβάνονται ως προσπάθεια οικειοποίησης μιας έτοιμης προγραμματικής πρότασης.
