Κατ αρχήν θετικός, δηλώνει ο γεωστρατηγικός αναλυτής Θανάσης Δρούγος ως προς την επανέναρξη του ελληνοτουρκικού διαλόγου, αρκεί όπως επισημαίνει να μην θίγονται πάγιες, δεδομένες ως και διαχρονικά ισχύουσες «κόκκινες γραμμές». Χρειάζεται όμως, ιδιαίτερη προσοχή διευκρινίζει καθώς, οι Τούρκοι είναι παμπόνηροι Ασιάτες και στο βάθος τους «λύκοι».
Δυστυχώς, ο έμπειρος αναλυτή δεν διατηρεί την ίδια, έστω και συγκρατημένη, αισιοδοξία για την όποια πρόοδο στον τουρκοκυπριακό διάλογο. «Η Άγκυρα επιδιώκει στο Κυπριακό να πετύχει πρόσκαιρα οφέλη, και να εμφανιστεί ότι έχει ρόλο και λόγο σε όλα» υπογραμμίζει και με τη δέουσα αυστηρότητα και προβλέπει… «Είμαι αρκετά καχύποπτος των προθέσεων της Άγκυρας με την ΕΕ. Είναι απαραίτητο Αθήνα και Λευκωσία να επανεξετάσουν πολλά επιμέρους θέματα, γιατί μέσα στα επόμενα 2-3 χρόνια θα έχουμε δραματικές περιφερειακές και παγκόσμιες εξελίξεις και γεγονότα με επιπτώσεις σε όλους τους τομείς».
Το GOV NEWS αναζήτησε και μία δεύτερη ανάγνωση των ασύμετρων απειλών που δέχεται η χώρα μας διαχρονικά από τη γείτονα και πόσο στενά συνδεδεμένες θα μπορούσε να τις διακρίνει το έμπειρο μάτι ενός Διεθνολόγου και Γεωστρατηγικού Αναλυτή, πίσω από τις πολυμέτωπες και πρωτοφανούς έκτασης και έντασης πυρκαγιές, στην δίνη των οποίων βρέθηκε εσχάτως η χχώραμας.
Ο κ.Δρούγος έλαβε σαφή θέση για όλη την ατζέντα θεμάτων που θα αποτελέσει τη βάση του επικείμενου ελληνοτουρκικού διαλόγου, παραπέμποντας για την όποια πρόοδο στον χρώμα του «καπνού» που θα βγει από τις πρώτες επαφές και σε αυτή καθαυτή την ατζέντα που ετοιμάζει η γειτονική μας χώρα. «Πολλά θα κριθούν από την ατζέντα θεμάτων που θα παρουσιάσει ο Χακάν Φιντάν στις προσεχείς επαφές με τον Γιώργο Γεραπετρίτη γιατί η Άγκυρα πάντοτε εγείρει ζητήματα, που βαίνουν πέραν διεθνο-νομικής θεματολογίας».
Ενώ, για την πραγματική απόσταση που μας χωρίζει από ένα χωρίς προσκόμματα συνυποσχετικό των δύο χωρών στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης και πόσο συντελούν προς αυτή την κατεύθυνση νομοθετικές πρωτοβουλίες μονομερούς χάραξης Αποκλειστικών Οικοονμικών Ζωνών, ο κ.Δρούγος δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών…
Προσωπικά, διάκειμαι θετικά απέναντι στην οριοθέτηση Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών, μέσω διαπραγματεύσεων και εφαρμογής του διεθνούς δικαίου της Θάλασσας. Αυτοί που υποστηρίζουν μονομερείς ενέργειες «παίζουν με την φωτιά».
Δεδομένου του πυκνού, τρέχοντος πολιτικού χρόνου και την επιτακτική ανάγκη επανέναρξης του διαλόγου με την Τουρκική πλευρά, πόσο σοφό είναι να είμαστε αισιόδοξοι Έλληνες και Κύπριοι, ενόψει των διμερών σε επίπεδο Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας, στη Θεσσαλονίκη και Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη αντίστοιχα; Διακρίνετε κάποια ψήγματα προόδου στις μεταξύ μας σχέσεις μετά το Βίλνιους και την πρόσφατη επίσκεψη Έρντογάν στα κατεχόμενα;
Μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Λιθουανία ο Ερντογάν (και η «νέα προεδρική ομάδα κρούσης» Φιντάν, Γκιοθλέρ, Κίλιτς κα) ενεργοποιεί περαιτέρω τα «ανοίγματα» των τελευταίων 18 μηνών (δηλαδή επιστροφή σε μία κανονικότητα με διάφορα κράτη, Αίγυπτος, Αρμενία, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ κλπ). Με μοναδική εξαίρεση την Κύπρο, για την οποία δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια αλλαγή στάσης και σχεδίων. Εμμένει μαζί με τον κατοχικό ηγέτη Ερσίν Τατάρ στα περί «δυο κρατών», παρατηρείται και μία «στροφή» προς την χώρα μας, για λόγους πολιτικούς, εσωτερικούς, Αμερικανοτουρκικούς, Ουκρανίας και ΝΑΤΟ.
Πολλά θα κριθούν από την ατζέντα θεμάτων που θα παρουσιάσει ο Χακάν Φιντάν στις προσεχείς επαφές με τον Γιώργο Γεραπετρίτη γιατί η Άγκυρα πάντοτε εγείρει ζητήματα, που βαίνουν πέραν διεθνο-νομικής θεματολογίας.
Αναφορικά με τον επικείμενο διάλογο (που προφανώς έχει Αμερικανική και Γερμανική υποστήριξη) είμαι κατ αρχήν θετικός, αρκεί να μην θίγονται πάγιες , δεδομένες ως και διαχρονικά ισχύουσες «κόκκινες γραμμές», όμως χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή με τους Τούρκους (πάντοτε πολύ καλά προετοιμασμένους) είναι παμπόνηροι Ασιάτες, και μην ξεχνάμε ότι «στο βάθος τους είναι λύκοι». Θέματα εμπορικής, οικονομικής, τουριστικής, ενεργειακής και περιβαλλοντικής συνεργασίας πρέπει να προωθηθούν. Στα θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας να λάβουμε υπόψη μας πέραν των νομικών μας θέσεων, την τρέχουσα διεθνή και περιφερειακή κατάσταση, τις εξελίξεις στον πόλεμο του Πούτιν στην Ουκρανία, τις νέες διαμορφωθείσες τάσεις στη Μέση Ανατολή, κα.
Ο Ερντογάν από τη δική μας οπτική γωνία χρειάζεται διαρκή εμβάθυνση, ανάλυση, ειδικό δίκτυο πληροφοριών,
και έμφαση στον Χακάν Φιντάν, ενώ σημαντικός θα είναι και ο ρόλος του ιδιαίτερα έμπειρου πρέσβη της Τουρκίας στην Αθήνα Τσαγατάι Ερτσιγιές, ειδικά στα αεροναυτικά θέματα.
Συνεπώς προσεκτικά βήματα, ειδικά στις σχέσεις μας με την Άγκυρα. Δεδομένης της στάσης Τουρκίας-κατεχομένων -παρά τα τελευταία μετρημένα βήματα από τα Ηνωμένα Έθνη- δεν θα έλεγα ότι είμαι αισιόδοξος για το Κυπριακό. Η επίσκεψη – παρέλαση στα κατεχόμενα, το νέο κατοχικό αεροδρόμιο στη Τύμπου δεν είναι θετικά σημεία.
Πολλά θα εξαρτηθούν από την τελική επικύρωση της Σουηδικού αιτήματος για την ένταξη της Σκανδιναβικής χώρας στο ΝΑΤΟ από το Τουρκικό κοινοβούλιο προσεχώς και πιθανότατα από τις Αμερικανο-Τουρκικές εξοπλιστικές αποφάσεις… προμήθεια αεροσκαφών και άλλα συναφή.
η Άγκυρα και το ψευδοκράτος δεν ενδιαφέρονται για μια κοινά αποδεκτή ειρηνική και εποικοδομητική επίλυση του Κυπριακού
Στην Κύπρο διατηρούν επιφυλάξεις για την επανέναρξη των συνομιλιών, ακόμα και για την χάραξη κοινής στρατηγικής και στόχευσης με την ελληνική πλευρά. Πως ερμηνεύετε την λύση των «δύο κρατών» που επανέφερε στο τραπέζι ο Τούρκος πρόεδρος και πόσα μπορεί να περιμένει κανείς από την επικείμενη τριμερή με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΈ στη Νέα Υόρκη;
Η επίσκεψη Ερντογάν στην κατεχόμενη Κύπρο για τα 49 χρόνια κατοχικής παρουσίας του Αττίλα, και οι εκδηλώσεις ντροπής που έγιναν αποδεικνύουν ότι η Άγκυρα και το ψευδοκράτος δεν ενδιαφέρονται για μια κοινά αποδεκτή ειρηνική και εποικοδομητική επίλυση του Κυπριακού. Η Λευκωσία λόγω της συμμετοχής της στην ΕΕ έχει μία αρκετά υπολογίσιμη θέση, αλλά δεδομένου του πολέμου στην Ουκρανία που έχει πλέον παγκόσμιες διαστάσεις (με προεκτάσεις σε όλες τις ηπείρους), δυστυχώς για άλλη μια φορά οι εξελίξεις δεν ευνοούν.Οι καλές προθέσεις του γγ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες και των συνεργατών του δεν αρκούν. Δυστυχώς ορισμένα σοβαρά περιφερειακά και χρόνια ζητήματα (Κυπριακό, Παλαιστινικό) ακροβατούν ή παραμένουν στάσιμα. Οι Τούρκοι δεν δέχονται την όποια επιστροφή στο Κραν Μοντανά. Να γίνονται συναντήσεις για την διάσταση των μη-παραγωγικών συζητήσεων δεν σημαίνει τίποτα.
Πάντως σημειώνω την θετική εξέλιξη από πλευράς Αμερικανών για τους σταδιακούς και προσεχείς εξοπλισμούς της Κυπριακής Εθνοφρουράς, καθώς και την σύζευξη της Κύπρου με την Εθνοφυλακή της πολιτείας Νιου Τζέρσι. Η Κύπρος και η Ελλάδα θα πρέπει να παρακολουθούν τα γεγονότα στη Λιβύη, στην ανατολική Μεσόγειο (ενεργειακά) ως και στην ευρύτερη εικόνα τα συμβαίνοντα στην Ουκρανία. Σε διμερή βάση απετειται καλύτερος και πολυμορφικός συντονισμός ενεργειών των δυο κρατών , καθώς και ενδυνάμωση των «τάσεων» ΝΑΤΟ-ΕΕ, όπου λόγω στρατηγικής θέσης η Κύπρος μπορεί α συνεισφέρει αρκετά. Βήματα έχουν γίνει, αλλά μην τα βλέπουμε μόνο μέσω άνευρων τριμερών συναντήσεων. Χρειάζονται ουσιαστικά μέτρα γιατί αυτές οι τριμερείς είναι στάσιμες και πλέον έχουν ξεπεραστεί.
Μετά τη Σύνοδο των ηγετών του ΝΑΤΟ και τα τουρκικά παζάρια για την ένταξη της Σουηδίας στη Συμμαχία, θεωρείτε ότι μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό μοχλό πίεσης η «Κόκκινη γραμμή» Μπορέλ, ότι δηλαδή η όποια πρόοδος των ενταξιακών της Τουρκίας στην ΕΕ θα περνάει μέσα από την πρόοδο των Έλληνοτουρκικών και Τουρκοκυπριακών σχέσεων; Είστε πεπεισμένος ότι αποζητά με ειλικρίνεια την Ευρωπαϊκή της πορεία;
Η Τουρκία γνωρίζει ότι για πολλούς και διαφόρους λόγους δεν μπορεί να ενταχθεί στην ΕΕ. Προσδοκά κάποια «κέρδη» μέσω Τελωνειακής Ένωσης και απελευθέρωσης του καθεστώτος της βίζας. Η θέση Μπορέλ απλά στοχεύει στο να δείξει στην Άγκυρα, ότι πρέπει να εμφανιστεί συναινετική και ευέλικτη στα θέματα που αφορούν τη νομιμότητα στη Κύπρο. Καλές προθέσεις υπάρχουν από τον Ισπανό επίτροπο της ΕΕ, αλλά επισημαίνω για άλλη μία φορά ότι δυστυχώς η κατάσταση στα κατεχόμενα δεν εμπνέει αισιοδοξία. Επίσης η παρουσία -έστω ως παρατηρητής του ψευδοκράτους- στην Ομάδα των Τουρκογενών κρατών (Αζερμπαϊτζάν Κιργιζία, Καζακστάν, Ουζμπεκιστάν) είναι ένα πρώτο βήμα κάποιας μορφής αναβάθμισης του από την Άγκυρα. Δυστυχώς μετά το Κραν Μοντανά υπάρχει τέλμα στις όποιες επαφές Ελληνοκυπρίων, Τουρκοκυπρίων, ενώ και η Πενταμερής έχει βαλτώσει.
Η Άγκυρα επιδιώκει στο Κυπριακό να πετύχει πρόσκαιρα οφέλη, και να εμφανιστεί ότι έχει ρόλο και λόγο σε όλα. Είμαι αρκετά καχύποπτος των προθέσεων της Άγκυρας με την ΕΕ. Στην Ατλαντική Συμμαχία ασφαλώς η θέση της είναι σημαντική και ενισχυμένη ειδικά στη Μαύρη Θάλασσα. Είναι απαραίτητο Αθήνα και Λευκωσία να επανεξετάσουν πολλά επιμέρους θέματα, γιατί μέσα στα επόμενα 2-3 χρόνια θα έχουμε δραματικές περιφερειακές και παγκόσμιες εξελίξεις και γεγονότα με επιπτώσεις σε όλους τους τομείς…
Ακόμα και μετά το Βίλνιους οι παραβιάσεις των εναέριων συνόρων μας από Τουρκικά μαχητικά συνεχίζονται, όπως επίσης και τα «πίσω μπρος» στις σχέσεις με το Πατριαρχείο. Σε αυτό που πραγματικά αξίζει όμως να σταθούμε είναι οι «ασύμμετρες απειλές» που μπορεί ενδεχομένως να δεχτεί η χώρα μας και αν είμαστε προετοιμασμένοι γι αυτές; Αλήθεια, θα συμπεριλαμβάνατε σε αυτές και τις πολυμέτωπες δασικές πυρκαγιές της περιόδου;
Αναφορικά με τις παραβιάσεις του Εθνικού εναερίου χώρου μας ο αριθμός τους τελευταίους μήνες είναι απειροελάχιστος. Αυτό φαίνεται και από την έλλειψη κινητικότητας στα προωθημένα αεροδρόμια του Μπαλικεσίρ, της Μπαντίρμα κα. Το θέμα του εύρους του εναερίου χώρου από πλευράς μου- επειδή χρόνια τα έχω αναλύσει- σχετίζεται με την εντελώς λαθεμένη απόφαση του 1974, με την οποία τότε αποχώρησε η Ελλάδα από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, για να επιστρέψει μόλις το 1980.
Στην περίπτωση της Θράκης, η στάση Ερντογάν προκαλεί εύλογες υποψίες και χρειάζεται προσοχή. Δεν έχουμε μια πλήρη εικόνα τι συζητήθηκε και αν στο Βίλνιους. Για αυτό και οι πλείστοι είναι καχύποπτοι, ενώ ο Ερντογάν ισχυρίζεται ότι συζήτησε για όλα…(σε μία ώρα, αν είναι δυνατό!). Κακώς μέσα στη προεκλογική περίοδο ήγειραν το θέμα της Ροδόπης. Κακώς επίσης έρχονται Τούρκοι επίσημοι επί χρόνια στην Ελλάδα και πάνε στη Θράκη. Είναι Έλληνες πολίτες εκεί, με απόλυτα αποδεκτό και σεβαστό το μουσουλμανικό θρήσκευμα. Δεν συζητούνται αυτά. Ότι μπορούν να βελτιωθούν θέματα εκπαίδευσης το κατανοώ. Τίποτα παραπάνω.
Στην ζωή μου από το 1998 ασχολούμαι με τις ασύμμετρες και μη, γραμμικές απειλές. Η φύση του σύγχρονου πολέμου έχει αλλάξει δραματικά, όπως και οι ψυχολογικές επιχειρήσεις λόγω νέων τεχνολογιών. Οι ασύμμετρες ενέργειες διευρύνουν το φάσμα του πολέμου, ενώ καθιστούν ισχυρούς παράγοντες σε ανταγωνισμούς και συγκρούσεις τις μη-κρατικές οντότητες.
Στο παρελθόν επί πρωθυπουργίας Γιλμάζ-Τσιλέρ το παραδέχθηκαν οι Τούρκοι, ότι σε νησιά του Αιγαίου και της Δωδεκανήσου έδρασαν αποσταθεροποιητικά με αιχμή τις δασικές πυρκαγιές.
Στις πολύ πρόσφατες μαζικές και καταστροφικές πυρκαγιές εκτιμώ ότι δεν είχαν σχέση οι Τούρκοι. Υπό τις τρέχουσες διπλωματικές κινήσεις θα ήταν «γροθιά στο στομάχι» λόγω και αναμενόμενων διπλωματικών επαφών. Προς άλλη κατεύθυνση επικεντρώνονται οι υποψίες και εκτιμήσεις μου περί τυχόν ξένης δράσης, λαμβάνοντας υπόψη το συνολικό χάρτη. Τώρα λέγοντας τα πράγματα με το όνομά τους, δεν είμαστε έτοιμοι για την επιτυχή αντιμετώπιση ασύμμετρων απειλών. Είναι αναγκαίο να εκπαιδευτούμε σοβαρά, να ενισχύσουμε τα δίκτυα πληροφοριών μας, να εμβαθύνουμε σε επιμέρους τομείς όπως για παράδεγμα με ενισχυμένη και αναβαθμισμένη πολυδιάστατη συνεργασία με ΗΠΑ-Καναδά-Αυστραλία κα. Είναι μεγάλο θέμα ανάλυσης. Επίσης, σε σύγκριση με κράτη που έχουν «δεξαμενές εγκεφάλων» για ασύμμετρες περιπτώσεις και απειλές, δυστυχώς υστερούμε, παρά την γενναιότητα των ανδρών του Πυροσβεστικού Σώματος. Η προστασία του δασικού μας πλούτου είναι μείζον εθνικό θέμα.
Πως διαγιγνώσκονται με πιστότητα τέτοιου τύπου «ασύμμετρες» απειλές και πως αντιμετωπίζονται σε περιβάλλον ειρήνης;
Οι ασύμμετρες απειλές είναι πολυμορφικές και αρκετές φορές μη-ορατές. Είναι μη-συμβατικές και μη-γραμμικές. Απαιτούν βαθύτατη μελέτη, εμπειρίες, LESSONS LEARNED , γνώση ιστορικών και γεωγραφικών δεδομένων, ανθρωπογεωγραφική ανάλυση, σχέσεις με ειδικές πληροφορικές ομάδες, και καλά δομημένο δίκτυο πληροφοριών.(τουλάχιστον στις βασικές χώρες). Είναι αναγκαίο να αναβαθμίσουμε τις εκπαιδευτικές μας δραστηριότητες σε θέματα θαλάσσιας ασφάλειας, τρομοκρατίας, αντιμετώπισης χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών απειλών, προστασίας ευάλωτων, ευαίσθητων κρατικών υποδομών κυβερνοασφάλεια. Αυτή τη στιγμή υστερούμε. Τα κενά μας ήσαν εμφανή και στην περίπτωση των εκρήξεων στη Νέα Αγχίαλο. Υπάρχουν ενδιαφέροντα έντυπα διεθνή, αναλύσεις, εγχειρίδια ,μοντέλα κλπ. Θέληση για γνώσεις και βαθιές πληροφορίες χρειάζεται, από κοινού με οργάνωση, human intelligence, signal intelligence, cyberintelligence κα.
Πόσο κοντά είμαστε σε ένα χωρίς προσκόμματα συνυποσχετικό των δύο χωρών στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης και πόσο συντελούν προς αυτή την κατεύθυνση νομοθετικές πρωτοβουλίες μονομερούς χάραξης Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών;
Αρκετά μακριά, και δεν είμαι αυτή τη στιγμή βέβαιος ότι το επιθυμεί η Τουρκία. Η προσφυγή στη Χάγη, δεν σημαίνει ότι θα δικαιωθούμε. Να είμαστε πολύ προσεκτικοί. Το ΔΔΧ κρίνει πολλές φορές βάσει πολιτικών τάσεων, ισορροπιών ευρύτερων συμφερόντων. Υπάρχουν διαχρονικά πλείστες περιπτώσεις. Εδώ με την Αλβανία του Ράμα και παρά τα λεχθέντα πριν ένα χρόνο ακόμα δεν έχει προχωρήσει τίποτα. Ο διάολος είναι πάντοτε στις λεπτομέρειες…Μην ξεχνάμε ότι η Άγκυρα από το 1995 απειλεί για τα χωρικά ύδατα(εύρος) πραγματοποιεί αεροναυτικές ασκήσεις με περιεχόμενο και νόημα και όχι μόνο.
Αν φθάσουμε σε συνυποσχετικό για παραπομπή στη Χάγη, θα πρέπει να μεσολαβήσουν πολλά και αλληλεξαρτώμενα…Είναι σημαντικό να παρατηρήσουμε τις κινήσεις της Κίνας στη νότια Σινική Θάλασσα και πως συμπεριφέρεται (παρά τις διαφορές της με την Τουρκία) στα θαλάσσια ζητήματα/οριοθετήσεις ΑΟΖ, θέματα βραχονησίδων, στενών , στρατιωτικοποίησης περιοχών με τα κράτη της νοτιοανατολικής Ασίας.
Προσωπικά διάκειμαι θετικά απέναντι σε οριοθετήσεις μέσω διαπραγματεύσεων και εφαρμογής του διεθνούς δικαίου της Θάλασσας. Αυτοί που υποστηρίζουν μονομερείς ενέργειες «παίζουν με την φωτιά». Οι κινήσεις μας σε Ιόνιο και δυτικά του 28ου μεσημβρινού με την Αίγυπτο ήσαν ικανοποιητικές (σε αρκετό βαθμό). Μονομερείς ενέργειες ανατολικά του 28ου μεσημβρινού ενδέχεται να προκαλέσουν βαριές εντάσεις όχι μόνο με την προκλητική Τουρκία, αλλά και με την Αίγυπτο, την οποία σε πολλές υποθέσεις δεν εμπιστεύομαι. Επίσης μέχρι και αν σταθεροποιηθεί η κατάσταση στη Λιβύη, προς το παρόν ας αναμένουμε. Είχαμε ορισμένες καλές ευκαιρίες στο παρελθόν με την Τρίπολη που δεν αξιοποιήσαμε.
