Σε μια ομιλία με έντονο ιστορικό, ιδεολογικό και συναισθηματικό βάρος, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, έδωσε το «παρών» στην πρώτη προβολή του δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ της Μιμής Ντενίση με τίτλο «Η γυναίκα πίσω από τον Έλγιν», η οποία πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο της Ακρόπολης.
Το ντοκιμαντέρ, σε σκηνοθεσία της Κατερίνας Ευαγγελάκου, φέρνει στο φως άγνωστες πτυχές της λεηλασίας των μνημείων της Ακρόπολης, βασιζόμενο στις επιστολές της Μαίρης Νίσμπετ, πρώτης συζύγου του Λόρδου Έλγιν.
1. «Ο Παρθενώνας είναι ένα ενιαίο σώμα»
Ο κ. Τασούλας χρησιμοποίησε μια ισχυρή αναλογία για να περιγράψει την ουσία του πάγιου ελληνικού αιτήματος προς το Βρετανικό Μουσείο:
Το μήνυμα του Προέδρου: «Ο Παρθενώνας δεν είναι ένα σύνολο από κομμάτια που μπορούν να αφαιρεθούν και να διασκορπιστούν, αλλά ένα ενιαίο έργο τέχνης, ένα σώμα που πρέπει να αποκατασταθεί. Αυτή ακριβώς είναι και η βάση του διαρκούς αιτήματος της ελληνικής πολιτείας για επανένωση των γλυπτών».
2. Μαίρη Νίσμπετ: Τα γλυπτά ως «τρόπαια» για μια ιδιωτική έπαυλη
Το ντοκιμαντέρ αποκαλύπτει ότι ο αρχικός προορισμός των αριστουργημάτων της Ακρόπολης δεν ήταν το Βρετανικό Μουσείο, αλλά η προσωπική ματαιοδοξία της αριστοκρατίας της εποχής.
-
Ιδιωτική συλλογή: Η Μαίρη Νίσμπετ, μια πλούσια κληρονόμος, αντιλαμβανόταν τα γλυπτά ως διακοσμητικά τρόπαια για την έπαυλή της και ως «εισιτήριο» εισόδου στην πνευματική ελίτ της Ευρώπης.
-
Το ιστορικό πλαίσιο: Στις αρχές του 19ου αιώνα, εκμεταλλευόμενος το φιλοβρετανικό κλίμα στην Υψηλή Πύλη (λόγω του γαλλο-οθωμανικού πολέμου), ο Έλγιν παρουσίασε ένα αμφίβολης εγκυρότητας έγγραφο των οθωμανικών αρχών για να ξεκινήσει τη βίαιη αποκόλληση των μαρμάρων.
-
Η πώληση λόγω χρεών: Τα γλυπτά πουλήθηκαν τελικά στο Βρετανικό Μουσείο το 1816 έναντι 35.000 λιρών, προκειμένου ο Έλγιν να καλύψει τα υπέρογκα χρέη του, με το βρετανικό έθνος να τα μετατρέπει στη συνέχεια σε σύμβολο αυτοκρατορικής ισχύος.
3. Η ιστορική αναδρομή: Από τον Μπάιρον στον Σατωμπριάν
Κατά τον χαιρετισμό του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έκανε εκτενείς αναφορές σε σπουδαίους λογοτέχνες που έζησαν τα γεγονότα ή στοχάστηκαν πάνω στη λεηλασία:
| Προσωπικότητα / Έργο | Η στάση απέναντι στη λεηλασία |
| Λόρδος Μπάιρον («Η κατάρα της Αθηνάς», «Τσάιλντ Χάρολντ») | Εξέφρασε οργή και απέχθεια για την ιεροσυλία του Έλγιν, τονίζοντας ότι τα ερείπια και το ελληνικό τοπίο αποτελούν ένα αρραγές αισθητικό σύνολο που χάνεται μέσα σε ένα μητροπολιτικό μουσείο. |
| Σατωμπριάν («Οδοιπορικό από το Παρίσι στην Ιερουσαλήμ») | Περιέγραψε τη σαγήνη αλλά και την τάση της εποχής, αποτυπώνοντας την εικόνα του σπιτιού-μουσείου του Γάλλου προξένου Φωβέλ στην Αθήνα, που ήταν γεμάτο διάσπαρτα αρχαία μάρμαρα και νομίσματα. |
| Χαίλντερλιν («Υπερίων») | Στοχάστηκε πάνω στη μοίρα των αρχαίων ερειπίων, περιγράφοντας Βρετανούς λογίους που «μάζευαν τη συγκομιδή τους» ανάμεσα στις αρχαιότητες της Αθήνας. |
Ο κ. Τασούλας έκλεισε την ομιλία του συγχαίροντας θερμά τη Μιμή Ντενίση για την ιδέα και το σενάριο, καθώς και όλους τους συντελεστές, υπογραμμίζοντας ότι τέτοιες καλλιτεχνικές πρωτοβουλίες ενισχύουν σημαντικά τον διαχρονικό και δίκαιο εθνικό αγώνα της Ελλάδας.
