Για δεκαετίες, η κυρίαρχη επιστημονική και πολιτική αντίληψη ήταν καθησυχαστική αλλά και περιοριστική: τα δάση βοηθούν στην απορρόφηση του νερού σε μέτριες βροχοπτώσεις, αλλά είναι «ανίσχυρα» μπροστά σε ακραία καιρικά φαινόμενα και μεγάλες πλημμύρες. Μια νέα, ανατρεπτική μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας (UBC) έρχεται να γκρεμίσει αυτό το δόγμα, αποδεικνύοντας ότι τα δάση αποτελούν την πρώτη και πιο αποτελεσματική γραμμή άμυνας για πλημμύρες κάθε μεγέθους.
Η «Αιτιώδης Μέθοδος» που Αλλάζει τα Πάντα
Η έρευνα, με επικεφαλής τους Samadhee Kaluarachchi και Younes Alila, υποστηρίζει ότι οι προηγούμενες μελέτες υποτίμησαν τον ρόλο των δασών επειδή χρησιμοποιούσαν λανθασμένα μοντέλα ανάλυσης. Η νέα προσέγγιση δεν εξετάζει μόνο το μέγεθος της πλημμύρας, αλλά και τη συχνότητα εμφάνισής της.
Όπως προκύπτει από τα δεδομένα, τα υγιή δάση λειτουργούν ως ένα σύνθετο υδρολογικό σύστημα που:
-
Επαναφέρει την υγρασία στην ατμόσφαιρα μέσω της εξατμισοδιαπνοής.
-
Ενισχύει τη διήθηση του νερού στο έδαφος.
-
Ρυθμίζει το λιώσιμο του χιονιού, επιβραδύνοντας τη ροή του νερού προς τις πεδιάδες.
Όταν το Δάσος Χάνεται, η Συχνότητα των Καταστροφών Εκτοξεύεται
Το πιο συγκλονιστικό εύρημα της μελέτης είναι η επίδραση της αποψίλωσης. Όταν οι δασικές εκτάσεις υποβαθμίζονται, οι «μεγάλες πλημμύρες» (που συμβαίνουν μία φορά στα 50 ή 100 χρόνια) παύουν να είναι σπάνιες. Η συχνότητά τους αυξάνεται δραματικά, μετατρέποντας εξαιρετικά σπάνια φαινόμενα σε τακτικές απειλές για τις τοπικές κοινωνίες.
«Η υποβάθμιση των δασών σε ορεινές περιοχές μπορεί να προκαλέσει καταστροφικές πλημμύρες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στις εκβολές των ποταμών», προειδοποιούν οι ερευνητές.
Η Φύση ως Λύση
Σε μια εποχή που οι παραδοσιακές υποδομές (φράγματα, αναχώματα) γερνούν και γίνονται ανεπαρκείς λόγω της κλιματικής αλλαγής, η μελέτη αυτή αποτελεί «καμπανάκι» για τις κυβερνήσεις. Η Λύση που Βασίζεται στη Φύση (Nature-based Solutions) δεν είναι πλέον μια «εναλλακτική» επιλογή, αλλά μια αναγκαιότητα.
Η ενσωμάτωση της δασοκομίας στον πλημμυρικό σχεδιασμό μπορεί να προσφέρει:
-
Μείωση του κινδύνου ακόμη και για τις πιο ακραίες πλημμύρες.
-
Προστασία της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημάτων.
-
Οικονομική βιωσιμότητα, καθώς το κόστος συντήρησης ενός δάσους είναι συχνά χαμηλότερο από την αποκατάσταση μετά από μια βιβλική καταστροφή.
Η επιστήμη πλέον μιλά καθαρά: Τα δέντρα δεν είναι απλώς μέρος του τοπίου, είναι οι ρυθμιστές της ασφάλειάς μας. Η προστασία και η αναγέννηση των δασών είναι το πιο ισχυρό «φράγμα» που διαθέτουμε απέναντι στην κλιματική κρίση.
