Η Μέση Ανατολή έχει παραδοθεί οριστικά στη δίνη μιας στρατιωτικής αντιπαράθεσης που καταρρίπτει κάθε προηγούμενο ιστορικό όριο. Για όγδοη συνεχόμενη νύχτα, οι ένοπλες δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών εξαπέλυσαν ένα αδυσώπητο σφυροκόπημα εναντίον στρατηγικών υποδομών στο εσωτερικό του Ιράν, επιβεβαιώνοντας πως η αμερικανική στρατηγική έχει πλέον μεταβεί από τη λογική της «αποτροπής» στο δόγμα της ολοκληρωτικής καταστροφής των επιχειρησιακών δυνατοτήτων της Τεχεράνης. Απέναντι σε αυτή τη σαρωτική επίδειξη ισχύος, η ιρανική ηγεσία, δια στόματος του νέου ανώτατου ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ, σκληραίνει τη στάση της, εκτοξεύοντας ευθείες απειλές για ένα «αξέχαστο μάθημα» που θα πληρώσει η Ουάσιγκτον.
Οι στρατηγικοί στόχοι των ΗΠΑ μετά από οκτώ 24ωρα επιδρομών
Η συνεχιζόμενη επιχείρηση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM) δεν αποτελεί μια τυφλή τιμωρητική ενέργεια, αλλά ένα μεθοδικά σχεδιασμένο στρατιωτικό πλάνο. Σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές, οι νυχτερινές επιδρομές, οι οποίες διεξάγονται με τη χρήση υπερσύγχρονων μαχητικών αεροσκαφών, στρατηγικών βομβαρδιστικών και πυραύλων Κρουζ, επικεντρώνονται στην πλήρη απονεύρωση του ιρανικού οπλοστασίου.
Κατά την όγδοη νύχτα των επιχειρήσεων, τα πλήγματα φέρεται να στόχευσαν υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης βαλλιστικών πυραύλων, εργοστάσια κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) που διαχειρίζονται οι Φρουροί της Επανάστασης, καθώς και κρίσιμους κόμβους ραντάρ και αεράμυνας. Η αμερικανική διοίκηση, υπό τις οδηγίες του Λευκού Οίκου και του Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκει να στερήσει από το Ιράν τη δυνατότητα συντονισμένης αντεπίθεσης, «τυφλώνοντας» τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου της χώρας προτού προλάβουν να αντιδράσουν αποτελεσματικά. Η παρατεταμένη διάρκεια των βομβαρδισμών υποδηλώνει ότι η Ουάσιγκτον έχει θέσει ως απόλυτη προτεραιότητα την εξουδετέρωση του προγράμματος ασύμμετρων απειλών του Ιράν, αδιαφορώντας για το άμεσο διπλωματικό κόστος.
Η σκληρή απάντηση Χαμενεΐ και το δόγμα της ασύμμετρης απειλής
Μέσα στα συντρίμμια των αμερικανικών επιθέσεων, η ηγεσία της Τεχεράνης επιχειρεί να ανασυντάξει το εσωτερικό της μέτωπο. Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος έχει αναλάβει τα ηνία σε μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους της ιρανικής ιστορίας, προχώρησε σε μια εμπρηστική δήλωση που δεν αφήνει περιθώρια για αποκλιμάκωση. Η διακήρυξή του ότι οι ΗΠΑ θα λάβουν ένα «αξέχαστο μάθημα» δεν αποτελεί απλώς ένα σχήμα λόγου, αλλά μια σαφή προειδοποίηση για ενεργοποίηση ολόκληρου του δικτύου επιρροής που διαθέτει το Ιράν στη Μέση Ανατολή.
Η ανάλυση της ρητορικής Χαμενεΐ καταδεικνύει μια διπλή στόχευση. Αφενός, επιθυμεί να διατηρήσει υψηλό το ηθικό των σκληροπυρηνικών υποστηρικτών του καθεστώτος στο εσωτερικό της χώρας, οι οποίοι πιέζουν για άμεση και αιματηρή εκδίκηση. Αφετέρου, δίνει το σύνθημα στις παραστρατιωτικές ομάδες-πληρεξουσίους (proxies), όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι Χούθι στην Υεμένη και οι πολιτοφυλακές στο Ιράκ και τη Συρία, να εντείνουν τον ανταρτοπόλεμο εναντίον αμερικανικών και συμμαχικών συμφερόντων. Το «αξέχαστο μάθημα» πιθανότατα δεν θα μεταφραστεί σε μια συμβατική κατά μέτωπο σύγκρουση, όπου το Ιράν υστερεί δραματικά έναντι των ΗΠΑ, αλλά σε έναν πολυμέτωπο, ασύμμετρο πόλεμο φθοράς.
Ο παγκόσμιος αντίκτυπος και ο εφιάλτης των αγορών
Η όγδοη νύχτα των βομβαρδισμών επιβεβαιώνει ότι η κρίση έχει ξεφύγει από τα στενά τοπικά όρια. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, καθώς η απειλή του Χαμενεΐ θα μπορούσε να περιλαμβάνει το απόλυτο «όπλο» της Τεχεράνης: τον αποκλεισμό ή τη συστηματική παρενόχληση της διεθνούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Η περιοχή αυτή αποτελεί τη σημαντικότερη αρτηρία μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως. Οποιαδήποτε διαταραχή εκεί απειλεί να εκτινάξει τις τιμές της ενέργειας σε δυσθεώρητα ύψη, προκαλώντας ασφυξία στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία, η οποία ήδη παλεύει με πληθωριστικές πιέσεις.
Ταυτόχρονα, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο βρίσκονται σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού. Οι αραβικές χώρες γνωρίζουν καλά ότι, σε περίπτωση ιρανικών αντιποίνων, οι αμερικανικές βάσεις που φιλοξενούν στα εδάφη τους αποτελούν πρωταρχικούς στόχους. Η ήδη εύθραυστη αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής δοκιμάζεται στα όριά της, με τον κίνδυνο τακτικών λαθών (miscalculations) να είναι πιο ορατός από ποτέ.
Η απουσία της διπλωματίας και η αβέβαιη επόμενη ημέρα
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της παρούσας συγκυρίας είναι η απόλυτη κατάρρευση κάθε διπλωματικού διαύλου. Σε προηγούμενες κρίσεις, κράτη όπως το Ομάν ή το Κατάρ λειτουργούσαν ως παρασκηνιακοί μεσολαβητές για την εκτόνωση της έντασης. Σήμερα, ωστόσο, μετά από οκτώ ημέρες σφοδρών βομβαρδισμών και με την ηγεσία του Ιράν να υπόσχεται εκδίκηση, τα περιθώρια για διάλογο φαντάζουν ανύπαρκτα.
Το διεθνές σύστημα βρίσκεται ενώπιον ενός ιστορικού αδιεξόδου. Η Ουάσιγκτον δείχνει αποφασισμένη να συνεχίσει το σφυροκόπημα μέχρι να διασφαλίσει την πλήρη αδυναμία του αντιπάλου της. Αντίστοιχα, το καθεστώς της Τεχεράνης, παλεύοντας για την ίδια του την επιβίωση, νιώθει υποχρεωμένο να απαντήσει για να μην απωλέσει το κύρος του στον ισλαμικό κόσμο. Καθώς οι βόμβες συνεχίζουν να πέφτουν και οι απειλές γίνονται ολοένα και πιο ζοφερές, ο πλανήτης ολόκληρος εισέρχεται σε μια σκοτεινή και αχαρτογράφητη εποχή, όπου ο ολοκληρωτικός πόλεμος φαντάζει πλέον ως η μόνη, τραγική βεβαιότητα.
