Σε ριζική αναδιάρθρωση του πλαισίου διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους προχωρά η κυβέρνηση, θέτοντας σε άμεση εφαρμογή ένα διευρυμένο πλέγμα παρεμβάσεων που ψηφίστηκε στη Βουλή με το πολυνομοσχέδιο. 5313/2026. Τα νέα μέτρα αναμένεται να αλλάξουν την καθημερινότητα για περισσότερα από 2 εκατομμύρια νοικοκυριά και μικροοφειλέτες που επιθυμούν να κλείσουν τις ανοιχτές πληγές της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης, αναζητώντας «κούρεμα» οφειλών και βιώσιμες δόσεις.
Σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έδωσε το κοινωνικό στίγμα της νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας:
«Το ιδιωτικό χρέος είναι ίσως το πιο σύνθετο κοινωνικό αποτύπωμα της κρίσης. Μετριέται σε ανασφάλεια, σε καθυστερημένες αποφάσεις ζωής. Η πραγματική επιτυχία της οικονομικής πολιτικής μετριέται από τον αριθμό των πολιτών που αισθάνονται ότι ξαναπαίρνουν τον έλεγχο της ζωής τους. Και αυτή είναι η πιο ουσιαστική μορφή προόδου για την κοινωνία».
1. Ανατροπή στον «νόμο Κατσέλη»: Τόκος μόνο στη δόση και αναδρομική διαγραφή χρεών
Η πιο εμβληματική αλλαγή (άρθρο 126) αφορά τις δικαστικές ρυθμίσεις του ν. 3869/2010. Ξεκαθαρίζεται αναδρομικά ότι ο τόκος στις απαιτήσεις που έχουν ρυθμιστεί δικαστικά θα υπολογίζεται μόνο επί της μηνιαίας δόσης που όρισε το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου υπολοίπου, εκμηδενίζοντας πρακτικά τις επιβαρύνσεις.
-
Το παράδειγμα: Για τελικό ρυθμισμένο χρέος 144.500 ευρώ σε 25 χρόνια (300 δόσεις) με επιτόκιο 3,6%:
-
Με το παλιό σύστημα: Ο τόκος επιβαλλόταν στο εκάστοτε συνολικό υπόλοιπο. Η δόση έφτανε τα 731 ευρώ τον μήνα και ο οφειλέτης πλήρωνε συνολικά 219.352 ευρώ (επιπλέον 74.852 ευρώ σε τόκους).
-
Με το νέο σύστημα: Η δόση για το κεφάλαιο είναι 482 ευρώ και ο τόκος (που υπολογίζεται μόνο στη δόση για 30 ημέρες) είναι μόλις 1 ευρώ τον μήνα. Η τελική δόση διαμορφώνεται στα 483 ευρώ. Σε 25 χρόνια ο δανειολήπτης θα πληρώσει συνολικά 144.933 ευρώ, δηλαδή μόλις 430 ευρώ για τόκους!
-
-
Αναδρομική ισχύς: Το μέτρο αφορά πάνω από 100.000 φυσικά πρόσωπα με ενεργές ρυθμίσεις. Οι επιπλέον τόκοι που πληρώθηκαν τα προηγούμενα χρόνια θα υπολογιστούν από τις τράπεζες και τους servicers και θα αφαιρεθούν από τις τελευταίες δόσεις, οδηγώντας σε ταχύτερη εξόφληση του δανείου. (Προσοχή: Για ρυθμίσεις που έχουν ήδη κλείσει ή εκπέσει, τα ποσά δεν επιστρέφονται).
2. «Κλείδωμα» τόκων και για άλλους νόμους
Με το άρθρο 127, προστατεύονται αναδρομικά (από 1η Απριλίου 2019) περισσότεροι από 60.000 οφειλέτες που έχουν ρυθμίσει χρέη άνω των 19 δισ. ευρώ μέσω του ν. 4605/2019 ή του εξωδικαστικού (ν. 4738/2020). Η μηνιαία δόση τους ορίζεται αυστηρά ως τοκοχρεολυτική και απαγορεύεται οποιαδήποτε πρόσθετη επιβάρυνση ή επανυπολογισμός εκτός των συμφωνηθέντων.
3. Έκτακτη ρύθμιση 72 δόσεων για χρέη στο Δημόσιο
Θεσπίζεται έκτακτο πλαίσιο 72 δόσεων (έναντι των 24 της πάγιας) για παλαιές οφειλές προς την ΑΑΔΕ και το ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ που δημιουργήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
-
Αφορά οφειλέτες με χρέη άνω των 500 ευρώ που δεν είχαν ενεργή ρύθμιση στις 21 Απριλίου 2026.
-
Οι αιτήσεις θα γίνονται ηλεκτρονικά και η ρύθμιση θα «τρέχει» για 6 μήνες, με καταληκτική προθεσμία υποβολής την 31η Δεκεμβρίου 2026. Για την ενεργοποίηση στην εφορία, η πρώτη δόση πρέπει να πληρωθεί εντός 3 ημερών από την αίτηση. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να είναι τακτοποιημένα τα χρέη του 2024 και μετά.
4. Αύξηση του ακατάσχετου ορίου στους λογαριασμούς
Μετά από μία δεκαετία, τα ακατάσχετα όρια αναπροσαρμόζονται προς τα πάνω, αφήνοντας μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα στους πολίτες:
-
Χρέη προς το Δημόσιο: Το μηνιαίο ακατάσχετο όριο αυξάνεται στα 1.600 ευρώ (από 1.250 ευρώ), απελευθερώνοντας 350 ευρώ τον μήνα για 1,7 εκατομμύριο φορολογουμένους.
-
Χρέη προς ιδιώτες/τράπεζες: Το όριο για ατομικούς λογαριασμούς ανεβαίνει επίσης στα 1.600 ευρώ (από 1.500 ευρώ), ενώ για τους κοινούς λογαριασμούς αυξάνεται στα 2.200 ευρώ (από 2.000 ευρώ).
5. Άρση κατάσχεσης με καταβολή του 25\%
Εισάγεται μια νέα, μόνιμη αλλά «μιας χρήσης» δυνατότητα για όσους έχουν υποστεί δεσμεύσεις λογαριασμών από την εφορία. Εξοφλώντας εφάπαξ τουλάχιστον το 25\% του χρέους για το οποίο επιβλήθηκε η κατάσχεση, ο φορολογούμενος κερδίζει την πλήρη άρση του αναγκαστικού μέτρου και ανακτά τον έλεγχο του λογαριασμού του για να λειτουργήσει την επιχείρησή του. Το μέτρο θα ενεργοποιηθεί εντός του καλοκαιριού.
6. Εξωδικαστικός μηχανισμός: Πράσινο φως και για μικρά χρέη
Από τα τέλη Ιουλίου, το ελάχιστο όριο οφειλής για υπαγωγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό πέφτει από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ. Οι μικροοφειλέτες θα μπορούν πλέον να διεκδικήσουν έως 240 δόσεις για χρέη στο Δημόσιο και έως 420 δόσεις για χρέη σε τράπεζες/funds (με ελάχιστη δόση τα 50 ευρώ).
7. Πρώτη φορά προστασία κύριας κατοικίας στον εξωδικαστικό
Από τον προσεχή Σεπτέμβριο, ο εξωδικαστικός μετατρέπεται σε ενεργό εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας. Ο οφειλέτης θα έχει τη δυνατότητα να «εξαιρέσει» και να προστατεύσει το σπίτι του από τη ρευστοποίηση, προτείνοντας τη ρευστοποίηση κάποιου άλλου περιουσιακού στοιχείου (π.χ. ενός οικοπέδου). Με αυτόν τον διαχωρισμό, θα εξασφαλίζει ευνοϊκότερη ρύθμιση, μεγαλύτερο «κούρεμα» και χαμηλότερες δόσεις για τη διατήρηση της κατοικίας του.
