Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα έχει λάβει διαστάσεις εθνικής κοινωνικής ασφυξίας. Το ράλι των ενοικίων, η ραγδαία εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων (Airbnb) και το πάγωμα της οικοδομικής δραστηριότητας την προηγούμενη δεκαετία, δημιούργησαν ένα εκρηκτικό μείγμα που πλήττει βάναυσα τις νεότερες γενιές, τους φοιτητές και τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Σε μια προσπάθεια να δώσει οριστική, δομική λύση στο πρόβλημα και όχι πρόσκαιρες «ασπιρίνες», η Κυβερνητική Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής προχώρησε στην έγκριση ενός φιλόδοξου οδικού χάρτη: της «Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035».
Πρόκειται για το πιο συνεκτικό δεκαετές σχέδιο που έχει εκπονηθεί ποτέ στη χώρα για το ζήτημα της στέγης, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από τις αποσπασματικές και πυροσβεστικές παρεμβάσεις σε ένα μόνιμο, οργανωμένο σύστημα κρατικής παρέμβασης. Το σχέδιο δεν είναι θεωρητικό, συνοδεύεται από έναν προϋπολογισμό που υπερβαίνει τα 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ και αναπτύσσεται μέσα από 50 συγκεκριμένα μέτρα. Από αυτά, τα 36 βρίσκονται ήδη αναρτημένα και ενεργά στην ψηφιακή πύλη stegasi.gov.gr, ενώ 14 νέες παρεμβάσεις αναμένεται να εξειδικευτούν το επόμενο διάστημα.
Οι τρεις πυλώνες: Προσφορά, Στήριξη, Θεσμική Θωράκιση
Η αρχιτεκτονική του σχεδίου βασίζεται σε τρεις σαφείς στρατηγικούς πυλώνες, οι οποίοι επιχειρούν να χτυπήσουν το πρόβλημα στη ρίζα του: την ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης.
Πρώτος και κύριος στόχος είναι η δραστική αύξηση της προσφοράς κατοικιών στην αγορά. Δεύτερον, η στοχευμένη υποστήριξη κοινωνικών ομάδων που αντιμετωπίζουν οξέα προβλήματα (όπως μονογονεϊκές οικογένειες, δημόσιοι υπάλληλοι στην περιφέρεια, φοιτητές). Τρίτον, η δημιουργία ενός μόνιμου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, ώστε το κράτος να μην λειτουργεί πλέον στα τυφλά, αλλά να παρακολουθεί τις τάσεις της αγοράς ακινήτων (real estate) με σύγχρονα εργαλεία δεδομένων.
Προσιτή κατοικία: Τα νούμερα πίσω από το σχέδιο
Η άμεση υλοποίηση της Στρατηγικής μεταφράζεται σε συγκεκριμένα νούμερα που αναμένεται να ανακουφίσουν 60.000 πολίτες. Δρομολογείται η κατασκευή ή ανακαίνιση 19.750 προσιτών κατοικιών και η δημιουργία άνω των 8.500 νέων θέσεων σε φοιτητικές εστίες. Η ακτινογραφία των δράσεων περιλαμβάνει:
-
Ανακαινίσεις: Υποστηρίζονται 20.000 πολίτες (μέσω προγραμμάτων όπως το «Εξοικονομώ» ή το «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω») για να ανοίξουν παλαιά και κλειστά σπίτια. Στόχος είναι η ιδιοκατοίκηση ή η υποχρεωτική διάθεσή τους στην αγορά αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση.
-
Αξιοποίηση Δημόσιας Περιουσίας: Ίσως η πιο ρηξικέλευθη παρέμβαση. Προβλέπεται η ανέγερση 2.350 νέων κοινωνικών κατοικιών σε αδρανή ακίνητα και μεγάλες εκτάσεις του Δημοσίου. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν παλαιά, ανενεργά στρατόπεδα εντός του αστικού ιστού, τα οποία θα μετατραπούν σε σύγχρονες οικιστικές ζώνες.
-
Κοινωνική Αντιπαροχή: Ενεργοποιείται άμεσα ο νέος θεσμός με τη διάθεση των πρώτων 400 κατοικιών. Το κράτος παραχωρεί οικόπεδα σε ιδιώτες κατασκευαστές, με αντάλλαγμα ένα ποσοστό των διαμερισμάτων να διατεθεί με εξαιρετικά χαμηλό, επιδοτούμενο ενοίκιο σε νέους και ευάλωτους.
-
Φοιτητική Στέγη & Ένοπλες Δυνάμεις: Προστίθενται 8.500 νέες κλίνες σε έξι μεγάλα δημόσια ΑΕΙ της χώρας, ενώ το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας προχωρά στην κατασκευή 2.000 κατοικιών για τη στέγαση των στελεχών του, λύνοντας το τεράστιο πρόβλημα των μεταθέσεων σε ακριτικά και τουριστικά νησιά.
Τα πρώτα μετρήσιμα αποτελέσματα και η ανακοπή του Airbnb
Η Κυβερνητική Επιτροπή δεν ξεκινά από το μηδέν. Στον πρώτο χρόνο λειτουργίας της, πιστώνεται την επιτυχία των προγραμμάτων «Σπίτι μου 1 και 2», τα οποία έδωσαν μέσω επιδοτούμενων στεγαστικών δανείων, τη δυνατότητα σε 24.000 πολίτες να αποκτήσουν την πρώτη τους κατοικία.
Παράλληλα, το νομοθετικό οπλοστάσιο έχει ήδη ενισχυθεί. Η κυβέρνηση αποφάσισε να βάλει «φρένο» στην ανεξέλεγκτη επέλαση των βραχυχρόνιων μισθώσεων (Airbnb), θεσπίζοντας αυστηρούς γεωγραφικούς και φορολογικούς περιορισμούς, ενώ παρέχει ισχυρά φορολογικά κίνητρα (όπως φοροαπαλλαγές ενοικίων) στους ιδιοκτήτες που θα δεσμευτούν να διαθέσουν τα ακίνητά τους σε τριετείς, μακροχρόνιες συμβάσεις.
Σημαντική ανάσα αποτελούν και τα μέτρα κοινωνικής στήριξης, με αιχμή την επιστροφή ενοικίου και, κυρίως, την ειδική ενίσχυση που ισοδυναμεί με δύο ενοίκια για γιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς που επιλέγουν να στελεχώσουν δομές στην ελληνική περιφέρεια.
Η Εθνική Στρατηγική Στεγαστικής Πολιτικής αποτελεί, αναμφίβολα, ένα κρίσιμο στοίχημα για την κοινωνική συνοχή της επόμενης δεκαετίας. Η επιτυχία της, ωστόσο, δεν θα κριθεί στους προϋπολογισμούς των 6,5 δισ. ευρώ, αλλά στην ταχύτητα υλοποίησης των κατασκευαστικών έργων και στην ικανότητα του κρατικού μηχανισμού να ξεπεράσει τον παραδοσιακό γραφειοκρατικό του σκόπελο.
