Ανακατεύεται εκ νέου η τράπουλα στον εγχώριο χάρτη των ερευνών για υδρογονάνθρακες, καθώς μια προδιαγεγραμμένη εξέλιξη, έλαβε πλέον και επίσημο χαρακτήρα. Η κοινοπραξία των ενεργειακών κολοσσών ExxonMobil και Helleniq Energy (πρώην ΕΛΠΕ) έλαβε την οριστική απόφαση να αποχωρήσει από το επίμαχο θαλάσσιο μπλοκ «Δυτικά της Κρήτης», επιστρέφοντας τα αποκλειστικά δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης στο ελληνικό κράτος. Το γεγονός αυτό δημιουργεί νέα, σύνθετα δεδομένα για το εθνικό ενεργειακό πρόγραμμα, εγείροντας ταυτόχρονα καίρια ερωτήματα για τις πραγματικές προοπτικές των ελληνικών κοιτασμάτων σε μια περίοδο έντονης ευρωπαϊκής ενεργειακής μετάβασης.
Το παρασκήνιο και η επίσημη ανακοίνωση
Η αυλαία για το συγκεκριμένο θαλάσσιο οικόπεδο έπεσε οριστικά κατά τη διάρκεια της πρόσφατης παρουσίασης των οικονομικών αποτελεσμάτων της Helleniq Energy προς τους αναλυτές της αγοράς. Η διοίκηση του ελληνικού ομίλου ήταν απόλυτα ξεκάθαρη, αποκαλύπτοντας και επισήμως την απόφαση απόσυρσης. Όπως σημειώθηκε χαρακτηριστικά, το οικόπεδο της δυτικής Κρήτης δεν πρόκειται να διερευνηθεί περαιτέρω, καθώς η στρατηγική έμφαση της κοινοπραξίας μετατοπίζεται πλέον στο Ιόνιο και στα ήδη ελπιδοφόρα παρακείμενα οικόπεδα.
Για όσους παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, η συγκεκριμένη απόφαση δεν αποτέλεσε κεραυνό εν αιθρία, αλλά μάλλον το χρονικό μιας προαναγγελθείσας εξόδου. Οι ενδείξεις υπήρχαν και πλήθαιναν το τελευταίο διάστημα. Σε αντίθεση με το γειτονικό μπλοκ «Νοτιοδυτικά της Κρήτης», στο οποίο η κοινοπραξία παραμένει κανονικά και προχωρά τις προβλεπόμενες διαδικασίες, στο δυτικό τμήμα η αμερικανική ExxonMobil δεν προχώρησε ποτέ στη διεξαγωγή εξειδικευμένων σεισμικών ερευνών υψηλής ανάλυσης (3D).
Οι τεχνικές δυσκολίες έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στην απόφαση αυτή. Το εν λόγω οικόπεδο χαρακτηρίζεται από υπερβολικά βαθιά νερά, γεγονός που καθιστά κάθε ερευνητική ή δυνητικά εξορυκτική προσπάθεια εξαιρετικά πολύπλοκη και δυσανάλογα κοστοβόρα. Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι τα πρώτα δισδιάστατα (2D) δεδομένα το έδειχναν πιθανώς λιγότερο ελκυστικό, η λήξη της σχετικής παράτασης τον περασμένο Απρίλιο για την πρώτη φάση των ερευνών σήμανε και το οριστικό τέλος της παραχώρησης.
Τα επόμενα βήματα και ο νέος διαγωνισμός
Το «μπαλάκι» των ευθυνών περνάει πλέον εξ ολοκλήρου στο γήπεδο της κρατικής Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ), η οποία καλείται να διαχειριστεί την απώλεια ενός τόσο ισχυρού παίκτη και να αναζητήσει άμεσα τρόπους ώστε να μην χαθεί οριστικά το όποιο επενδυτικό ενδιαφέρον.
Σύμφωνα με όσα αποκάλυψε ο επικεφαλής της ΕΔΕΥΕΠ, Άρης Στεφάτος, ο σχεδιασμός εναλλακτικής διαχείρισης βρίσκεται ήδη στο τραπέζι. Η εταιρεία προτίθεται να προκηρύξει σύντομα διαγωνισμό για τη διενέργεια νέων σεισμικών ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές, επιβεβαιώνοντας πρακτικά πως η περιοχή δυτικά της Κρήτης θα επανασχεδιαστεί ριζικά.
Το επικρατέστερο σενάριο θέλει την ΕΔΕΥΕΠ να προχωρά αρχικά σε αναθεώρηση και επαναχάραξη των γεωγραφικών ορίων του μπλοκ. Εν συνεχεία, αφού προκηρυχθεί διεθνής διαγωνισμός για την απόκτηση νέων, καθαρών σεισμικών δεδομένων, η περιοχή αναμένεται να εισέλθει εκ νέου στη διεθνή αγορά. Μάλιστα, εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο το συγκεκριμένο κομμάτι να προσφερθεί ως ένα ενιαίο ελκυστικό πακέτο μαζί με άλλα παρακείμενα θαλάσσια οικόπεδα, τα οποία στο παρελθόν δεν είχαν καταφέρει να προσελκύσουν τον απαραίτητο αριθμό μνηστήρων. Η πεποίθηση των στελεχών είναι ότι, λόγω του εξαιρετικά μεγάλου βάθους και των τεράστιων απαιτούμενων κεφαλαίων, το όποιο μελλοντικό ενδιαφέρον προκύψει, θα αφορά αποκλειστικά παίκτες παγκόσμιου βεληνεκούς.
Το μέλλον για τους Υδρογονάνθρακες
Η αποχώρηση μιας εταιρείας του τεράστιου μεγέθους της ExxonMobil από ένα εθνικό παραχωρητήριο δεν μπορεί να παρουσιάζεται ελαφρά τη καρδία ως μια απλή «αλλαγή τακτικής» ή ως μια σπουδαία ευκαιρία για επωφελή επανασχεδιασμό.
Η πραγματικότητα στην παγκόσμια αγορά είναι αδυσώπητη και το ρολόι χτυπάει εις βάρος μας: ο χρόνος για την εκμετάλλευση νέων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην Ευρώπη μετράει ήδη αντίστροφα. Οι πετρελαϊκοί κολοσσοί ιεραρχούν τα χαρτοφυλάκιά τους με αυστηρό γνώμονα το άμεσο κέρδος και το ελάχιστο δυνατό ρίσκο, έχοντας πλέον στραμμένο το βλέμμα τους στην επερχόμενη και υποχρεωτική πράσινη μετάβαση. Όταν, λοιπόν, ένα εθνικό μπλοκ εγκαταλείπεται από την ExxonMobil επειδή χαρακτηρίζεται τεχνικά περίπλοκο και απαιτεί υπέρογκα κεφάλαια, το αμείλικτο ερώτημα παραμένει: Ποιος άλλος διεθνής παίκτης, και υπό ποιες ακριβώς οικονομικές προϋποθέσεις, θα βρεθεί πρόθυμος να το αναλάβει στο εγγύς μέλλον;
Η Ελλάδα επί δεκαετίες κυνηγά το δικό της «Ελ Ντοράντο» στον τομέα του φυσικού αερίου, με την εθνική στρατηγική να αναλώνεται συχνά σε συνεχείς αναβολές, παρατάσεις επί παρατάσεων και διαρκείς μεταθέσεις ημερομηνιών για τις πολυπόθητες ερευνητικές γεωτρήσεις. Το γεγονός ότι η προσοχή της κοινοπραξίας επικεντρώνεται πλέον στα «Νοτιοδυτικά της Κρήτης» και στο Ιόνιο πέλαγος είναι μεν θετικό για την πρόοδο εκείνων των περιοχών, όμως η Πολιτεία οφείλει να εγκαταλείψει τις γενικόλογες υποσχέσεις. Η ΕΔΕΥΕΠ καλείται να αποδείξει άμεσα, με απτές πράξεις και υπογραφές, αν η στρατηγική του επανασχεδιασμού αποτελεί μια βιώσιμη διέξοδο ή αν απλώς παρακολουθούμε το προαναγγελθέν ναυάγιο για τα βαθιά νερά της χώρας μας.
