Η εικόνα της Ελλάδας ως μιας χώρας βαλτωμένης σε εργοτάξια-φαντάσματα, ατέρμονες γραφειοκρατικές καθυστερήσεις και πολιτικές υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα, αποτελεί πλέον σύμφωνα με τις κυβερνητικές εξαγγελίες και τα απτά αποτελέσματα στο πεδίο, ένα οριστικά κλειστό κεφάλαιο. Η παράδοση του βόρειου και τελευταίου τμήματος του αυτοκινητόδρομου Κεντρικής Ελλάδας (Ε65) από τον Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, δεν συνιστά απλώς την ολοκλήρωση ενός ακόμη δημόσιου έργου. Αποτελεί τη δημιουργία του τρίτου, ζωτικής σημασίας, κάθετου οδικού άξονα της ηπειρωτικής χώρας, ο οποίος έρχεται να πλαισιώσει την Ιόνια Οδό και τον άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης, αλλάζοντας ριζικά τον συγκοινωνιακό και οικονομικό χάρτη της επικράτειας.
Η γεωστρατηγική και οικονομική ακτινογραφία του Ε65
Ο αυτοκινητόδρομος Ε65, με συνολικό μήκος που υπερβαίνει τα 181 χιλιόμετρα, ενώνει τη Λαμία με τα Γρεβενά και, κατ’ επέκταση, με τον νευραλγικό άξονα της Εγνατίας Οδού. Η δημοσιογραφική και οικονομική ανάλυση αυτού του έργου καταδεικνύει ότι τα οφέλη του εκτείνονται πολύ πέρα από την προφανή μείωση των χρόνων μετακίνησης.
Πρακτικά, ο Ε65 αίρει την ιστορική γεωγραφική απομόνωση ολόκληρων κοινοτήτων στη Στερεά Ελλάδα, τη Θεσσαλία και τη Δυτική Μακεδονία. Σε μια περίοδο όπου η Θεσσαλία αναζητά ισχυρά αναπτυξιακά στηρίγματα για την ανασυγκρότησή της, ο νέος άξονας λειτουργεί ως η «ραχοκοκαλιά» της τοπικής οικονομίας. Διευκολύνει την ασφαλή και ταχύτατη μεταφορά αγροτικών και βιομηχανικών προϊόντων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα και τα λιμάνια, μειώνοντας δραστικά το εφοδιαστικό κόστος. Παράλληλα, όντας αναπόσπαστο κομμάτι του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (TEN-T), εξασφαλίζει την απρόσκοπτη, υψηλών προδιαγραφών οδική διασύνδεση της Κεντρικής Ελλάδας με τα Δυτικά Βαλκάνια και την κεντρική Ευρώπη.
Το πολιτικό μήνυμα, ρήξη με την παθογένεια των δημόσιων έργων
Η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη κατά την τελετή παράδοσης είχε έντονο πολιτικό αποτύπωμα, υπερβαίνοντας τον εθιμοτυπικό χαρακτήρα της εκδήλωσης. Η δήλωσή του ότι «η χώρα της στασιμότητας, των ημιτελών έργων και των κενών υποσχέσεων ανήκει οριστικά στο παρελθόν», επιχειρεί να παγιώσει ένα αφήγημα κυβερνητικής αξιοπιστίας και αποτελεσματικότητας.
Ο Πρωθυπουργός χρησιμοποίησε τον Ε65 ως τον απόλυτο «καθρέφτη» της εθνικής διαδρομής: ένα έργο που δοκιμάστηκε από την οικονομική κρίση, τις αναθεωρήσεις συμβάσεων και τις θεσμικές αγκυλώσεις, αλλά τελικά ολοκληρώθηκε, μετατρέποντας τη μοιρολατρία σε χειροπιαστό αποτέλεσμα στο πεδίο. Η συγκεκριμένη ρητορική στοχεύει στην εμπέδωση της εικόνας μιας σύγχρονης, ευρωπαϊκής πολιτείας που σχεδιάζει, χρηματοδοτεί και παραδίδει υποδομές στην ώρα τους, δρώντας με γνώμονα το δόγμα «το είπαμε και το κάνουμε».
Τα τρία εθνικά στοιχήματα των υποδομών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ιστορική αναδρομή και η αποκωδικοποίηση των τριών προσωπικών «στοιχημάτων» που έθεσε ο Πρωθυπουργός, τα οποία αποτελούν ταυτόχρονα και μελέτες περίπτωσης (case studies) για την εξέλιξη των μεγάλων έργων στην Ελλάδα:
-
Ο άξονας Πάτρα-Πύργος και η σύγκρουση για τις κατατμήσεις: Ο κ. Μητσοτάκης έκανε ευθεία αναφορά στις σκιώδεις πρακτικές του παρελθόντος, υπενθυμίζοντας την περίοδο όπου το συγκεκριμένο έργο είχε κατατμηθεί σε οκτώ ξεχωριστές εργολαβίες. Η πρακτική αυτή, την οποία κατηγόρησε ως μεθόδευση για την εξυπηρέτηση «αγαπημένων εργολάβων» προηγούμενων κυβερνήσεων, είχε οδηγήσει σε πολυετή τέλμα και κίνδυνο απώλειας ευρωπαϊκών πόρων. Η δύσκολη διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επανένωση του έργου, η οποία τελικά απέδωσε καρπούς, οδήγησε στην κατασκευή και παράδοση της αρτηρίας, μηδενίζοντας σχεδόν τα πολύνεκρα τροχαία ατυχήματα στην περιοχή και αποκαθιστώντας την αναπτυξιακή ομαλότητα στη Δυτική Πελοπόννησο.
-
Η πλήρης ολοκλήρωση του Ε65: Μετά την απόδοση του νότιου τμήματος, η παράδοση και του βόρειου άξονα κλείνει οριστικά μια τεράστια εκκρεμότητα για την Κεντρική Ελλάδα, επιβεβαιώνοντας τη συνέχεια του κράτους στις μεγάλες υποδομές.
-
Ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ): Το τρίτο και πλέον απαιτητικό στοίχημα αφορά το μεγαλύτερο υπό κατασκευή οδικό έργο στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή. Ο Πρωθυπουργός διαβεβαίωσε ότι ο ΒΟΑΚ είναι πλέον πλήρως συμβασιοποιημένος, με τα εργοτάξια να έχουν τεθεί σε λειτουργία, εκφράζοντας την απόλυτη βεβαιότητα για την επιτυχή ολοκλήρωσή του, παρά τις τεχνικές και γεωμορφολογικές δυσκολίες του νησιού.
Αναλύοντας την επόμενη ημέρα
Η μετάβαση από το μακέτο στο σκυρόδεμα, όπως καταδεικνύει η περίπτωση του Ε65, γεννά πολλαπλασιαστικά οφέλη για την εθνική οικονομία. Δεν πρόκειται απλώς για τόνωση του κατασκευαστικού κλάδου, αλλά για μόνιμη αναβάθμιση του επιπέδου οδικής ασφάλειας (που παραμένει μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας στην Ελλάδα) και για άμεση αύξηση του ΑΕΠ μέσω της προσέλκυσης τουριστικών και logistics επενδύσεων κατά μήκος των νέων αξόνων.
Όπως ορθά επεσήμανε ο Πρωθυπουργός, η άγονη αναδρομή στα λάθη του παρελθόντος δεν έχει πλέον πρακτικό νόημα, όταν τα αποτελέσματα είναι μετρήσιμα και ορατά. Η ολοκλήρωση του Ε65 συνιστά μια απτή νίκη απέναντι στην ελληνική γραφειοκρατία και ένα κομβικό βήμα για τον οριστικό εκσυγχρονισμό της περιφέρειας, αποδεικνύοντας ότι το κράτος μπορεί, όταν λειτουργεί με σχέδιο και επιμονή, να ανταποκριθεί στις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας του 21ου αιώνα.
